Caelius Calcagninus In imaginem D. Hieronymi, in nucis cortice expressam.

 

Ecquis in angusto spirantem margine fixit;
Te, Pater, incurvumque genu, impexumque capillos,
Et multa illuvie squallentem, incanaque menta,
Pallidaque ora fame, et multo membra horrida tabo,
Promentem e sacco, et maculosa nebride cinctum,
Et duro toties plangentem pectora saxo?
Pectora tot faecunda bonis, quae flumina largo
Fuderunt nobis arcana volumina Mosis,
Divinas et opes, priscorum oracula vatum,
Unde salus, unde et vitae melioris origo,
Panditur, in cunctas praescripto ex tempore gentes.
Cum vero nullus tanti pomoeria limes
Ingenii, nullus vim linguae includere possit;
Nunc tamen et nucis in tenui stas cortice totus.
Et nucis area magna vacat, quando altera tantum
Pars bifidae molis fuit acri obnoxia ferro:
Altera adhuc riget, et sociae manet indiga laudis.
At tu, docte senex, totus, non solus in illa es:
Nam tecum assurgit saxis impervia rupes
Horrida: et attolens ad coelum immane cacumen:
En etiam nemus umbriferum gravis aura fatigat,
Atque huc atque illuc steriles provolvit arenas,
Cumque ipsis angues sinuosos miscet arenis.
Parte alia pendet sacrati ex more trophaei
Ostro insignis apex, duplici quem taenia nodo
Alligat, atque abjuratos testatur honores.
Hinc vides, ut totam longe procumbat in alvum,
Et defendat herile altus, vastosque recessus
Occupet ille Leo, timor ille Libystidis orae:
Nunc jacet, atque intra thesauros colligit ungues,
Illos olim ungues manantes caede frequenti.
Aspicis, ut posita nunc se cervice reclinet,
Exertaque senis lambat vestigia lingua?
At te, sancte Pater, nec saxa, nec horrida rupes,
Nec fera, nec nemoris fragor avocat: omnis Olympum
Mens inhiat, totum pectus suspirat Jesum.
Illum animo, illum oculis, illum omni concipis ore;
Illum unum adspectas pendentem e robore celso,
Suffixasque manus, perfossaque pectora, et heu, heu,
Omne caput lacerum crudeliter ostentantem:
Atque haec perpessum, nostras, ut sanguine noxas
Eluat; et miseros Geniis coelestibus addat.
Ergo tantarum te nunc miracula rerum,
Nunc Pietas, nunc summa movet clementia Patris,
Muneraque et promissi animo obversantur honores.
Scilicet aethereas praeclarum est scandere sedes,
Et tandem numerum magnorum augere Deorum.
Sic bene habet, tua cana fides tuaque inclyta virtus
Me juvat ex sanctis mens sancta exercita factis.
Hoc piget, ipse insons atque omnis criminis expers.
Heu mihi, te nimium exemplis crudelibus urges.
Tune adeo pius erga omnes, in te impius unum?
Quid male mulctatum tergus, quid livida cervix
Commeruere? quid in superos committere tantum
Hae potuere genae flagris fletuque rigentes?
Quid latera haec Cilicum crudeliter obsita setis,
Et spinis implexa? quid enthea pectora tantum
Admisere nefas? quid mens coelestibus hausta
Ignibus, atque olim coeli pars magna futura?
Nunc quoque nil spirans nisi coelum in carcere tetro
Ausa quid est? tantis quae digna piacula poenis?
Quam lacrymis, et sollicitis singultibus usque
Nocte die crucias. En vix cutis arida membris
Nititur, attritaque haerent compagine costae.
Nec jam ille es, gelidum qui quondam natus ad Istrum,
Arva Palaestino petiisti torrida cancro.
Illius tenuis nunc vix agnoscitur umbra,
Cur tantum licuit de te tibi? non ferus hostis
Haec ausit? non monstra istis errantia sylvis.
Tun' monstris, saevoque in te crudelior hoste?
Parce, Pater, tibi parce, Pater: nos verba, nos haec
Flagra decent, quos mille modis rapit impetus amens
Dum coelum toties superosque lacessimus ultro:
Hinc vocat ambitio, trahit hinc vesana libido:
Hinc movet ira suos stimulos, timor inde coercet:
Hinc premit, illa animo semper rediviva, voluptas,
Nos ergo exultantem, atque in diversa trahentem
0230 Castigemus equum, ut spatiis inclusus iniquis,
Et mores ferat, et leges patiatur heriles.
Sed quoniam sine praesidio, sine Numine divum,
Nitimur incassum, vis et humana fatiscit,
Heus age, et in andos animo miserante labores.
Huc ade, o pater, et propius res aspice nostras,
Atque tuae nobis plagae, tua verbera prosint.