Migne Editors, PL002

Series prima. libri polemici, ab auctore montanista scripti. de corona militis. de fuga in persecutione. adversus gnosticos scorpiace. adversus praxea

Quinti septimii florentis tertulliani de corona .

Caput primum.

Caput ii.

Quinti septimii florentis tertulliani liber de fuga in persecutione.

Quinti septimii florentis tertulliani adversus gnosticos scorpiace .

Quinti septimii florentis tertulliani liber adversus praxeam.

Quinti septimii florentis tertulliani liber adversus hermogenem.

Quinti septimii florentis tertulliani adversus marcionem libri quinque.

Prooemium.

Synopsis historica.

Totius operis conspectus.

Scripturus tertullianus adversus opus marcionis ex contrarietatum oppositionibus antitheses cognominatum, ad separationem legis et evangelii coactum,

Quinti septimii florentis tertulliani adversus valentinianos liber.

Quinti septimii florentis tertulliani liber adversus judaeos.

Quinti septimii florentis tertulliani liber de anima.

Scripserat tertullianus, ut ipse ait, contra hermogenem librum de censu seu origine animae qui liber, hodie desideratus, quantum datur, mentionem hab

Quinti septimii florentis tertulliani de carne christi.

Quinti septimii florentis tertulliani de resurrectione carnis.

Series secunda. libri morales post susceptum ab auctore montanismum scripti. de velandis virginibus. de exhortatione castitatis. de monogamia. de jeju

Quinti septimii florentis tertulliani liber de virginibus velandis.

Quinti septimii florentis tertulliani de exhortatione castitatis liber.

Quinti septimii florentis tertulliani de monogamia liber.

Quinti septimii florentis tertulliani de jejuniis .

Quinti septimii florentis tertulliani de pudicitia.

I. pudicitiae amore tertullianus in haeresim lapsus, libro hoc errorem montani prosecutus de non recipiendis poenitentibus, saltem moechis et fornicat

Quinti septimii florentis tertulliani de pallio liber.

Appendices ad genuina q. septimii florentis tertulliani opera.

Appendix prima.

Carmina tertulliano adscripta.

Adversus marcionem libri quinque.

Ad lectorem.

Liber primus. de deo unico.

Adjecit istud titulo, brevis instar argumenti, sicuti etiam primi libri adversus marcionem, pamelius, qui solus totum hocce carmen adnotavit, opuscula

Argumentum libri primi, ex ipso tertulliano, ad libri quinti auspicium.

Liber secundus. de concordia veteris et novae legis.

Argumentum libri ii, etiam ipsius auctoris.

Porro his verbis, satis obscuris, indicat auctor scriptum esse hunc librum de consonantia veteris et novae legis, quod adeo recens titulo adjecimus. p

Liber tertius. de concordia patrum veteris et novi testamenti.

Argumentum, etiam ipsius auctoris.

Ubi subintelligi debet tradit, aut quid simile: tractat enim libro tertio (quod adeo etiam titulo adjecimus) de concordia patrum veteris et novi testa

Liber quartus, incerti auctoris, de marcionis antithesibus.

Quibus verbis, alias satis obscuris, indicat piacula, id est sacrificia veteris legis, fuisse typum verae hostiae, christi. qua explicatione cum antit

Liber quintus. de variis marcionis haeresibus.

Tractat enim pene omnes marcionis haereses, et ad argumenta ejus paucis respondet: quo fit ut titulo adjecerimus: de variis ejus haeresibus.

Incerti auctoris. de judicio domini.

Sequentia quoque poemata sub tertulliani nomine vulgo traduntur. nos tantum virum tam iratas unquam habuisse musas non credimus. ea tamen qualiacumque

Incerti auctoris genesis.

Incerti auctoris sodoma.

Caput primum.

Caput ii.

Caput iii.

Ad senatorem ex christiana religione ad idolorum servitutem conversum.

Argumentum libri ad senatorem, ex christiana religione ad idolorum servitutem conversum per jacobum pamelium.

Caput primum.

Caput ii.

Carmen de jona et ninive, cum adnotationibus francisci jureti.

De ligno vitae.

Appendix secunda.

Candido lectori josephus maria suaresius avenionensis salutem.

Ex libris tertulliani de execrandis gentium diis fragmentum erutum e bibliotheca vaticana, a josepho maria suaresio avenionensi.

Appendix tertia.

Graecorum operum fragmenta et notulae, cum adnotationibus jacobi pamelii.

Apologetici adversus gentes pro christianis graeci, fragmenta, ex eusebio caesariensi, cum translatione triplici.

Praefatiuncula in fragmenta graeca apologetici

I. ex apologetici cap. 11, juxta eusebium (hist. eccles. lib. iii) et nicephorum (l. iii, c. 17) .

Rufini.

Christophorsoni.

Langii.

Ii. ex apologetici cap. v, juxta eusebium (hist. eccles. lib. ii) et nicephorum (lib. ii, cap. 8) .

Rufini.

Christophorsoni.

Langii.

Iii. ex eodem apologetici v cap. juxta eusebium (hist. eccles. lib. ii. cap. 24) et nicephor. (lib. ii, cap. 37) .

Rufini.

Christophorsoni.

Langii.

Iv. ex eodem v apolog., juxta euseb. (hist. eccl. lib. iii, c. 20) et niceph. (l. iii, c. 10) .

Rufini.

Christophosoni.

Langii.

Libri de spectaculis graeci citatio, ex lib. de corona militis (cap. 6) .

Lib. de virginibus velandis graeci, notulae, ex ejusdem tituli libro (cap. 1) .

De baptismo libri mentio, ex ejusdem tituli libro (cap. 15) .

His verbis etiam materia praecipua commemoratur graeci de baptismo. quandoquidem vero nos hic tractaturos polliciti sumus, quae sit tertulliani senten

Appendix quarta.

Operum q. s. f. tertulliani quae desiderantur, fragmenta, mentio et notulae.

I. ad amicum philosophum de nuptiarum angustiis libri, notulae ex b. hieron.

Hactenus b. hieronymus, cujus integras periodos adduximus in medium, tum ne quid mutilum esset, tum ut intelligat lector qui veterum de virginitate, h

Ii. de fato libri mentio et fragmentum ex ejusdem lib. de anima (cap. 20) et fulgentio placiade, de vocibus antiquis.

Hactenus auctor, cujus cum nullum exstet opus, ubi de quatuor illis tractet, mihi prorsus videtur alludere ad librum suo titulo de fato, utpote quem a

Iii. de mundis et immundis animalibus quaestionum citatio ex b. hieronymi epist. 125, ad damasum.

An istud referatur ad peculiarem aliquem librum ejus tituli, quod magis tamen probatur, an vero ad tractatum ea de re per aliquot lineas tertulliani,

Iv. de circumcisione quaestionum citatio, eodem b. hieron. loco.

An peculiariter scripserit tertullianus librum de circumcisione, non tam constat atque de novatiano, cui nominatim liber de circumcisione inscribitur

V. de vestibus aaron libri mentio ex b. hier. epist. 128, ad fabiolam, de veste sacerdotali.

Vestes aaronis octo ex cap. xxviii exod. recitantur, et explicantur latissime a b. hieron. dicta epist. de veste sacerdotali quarum quatuor, feminali

Vi. de trinitate libri notula.

An tertullianus praeter librum adversus praxean, alium de trinitate scripserit, merito dubitationem injiciunt haec b. hieronymi verba: cum enim ἐπιτομ

Vii. de censu animae libri adversus hermogenem argumentum et fragmenta, ex libro de anima, cap. 1, 3, 22 et 24.

His quinque locis auctor in primis titulum et argumentum indicat: de censu animae adversus hermogenem, ubi censum accipi pro origine, praeterquam quod

Viii. adversus apelletianos libri citatio, ex libro de carne christi (cap. 8) .

An liber iste, adversus apellem, an adversus apelletianos inscribi debeat, aliquamdiu me dubitare fecit, quod inter caeteros haereticos, adversus quos

X. libri de paradiso argumentum, ex lib. de anima (cap. 55) .

Hactenus auctor, sed saniori modo intelligendus, uti adnotavimus latius in prolegomenis inter paradoxa, ubi ad omnia ipsius argumenta respondebimus. h

De spe fidelium libri argumentum, ex lib. iii adv. marc. cap. ult. et b. hieron. in cap. xxxvi ezech. et alibi, ac gennadio.

Hactenus plura testimonia de argumento libri de spe fidelium, quorum postremum ea potissimum de caussa adjecimus, quod cuique auctori sua paradoxa att

Librorum sex de ecstasi mentio, ex b. hier. catal. script. eccles. et nicephoro, lib. iv hist. eccles., cap. 22 ac 34.

Hactenus ille. quorum ex posteriori loco apparet graece potius quam latine hos libros fuisse conscriptos, sicuti dicemus in sequenti fragmento latius.

Libri adversus apollonium notulae, ex b. hier. catal. et nicephoro.

Duabus de caussis mihi persuasum est librum hunc adversus apollonium cum sex praecedentibus, non modo latine, sed et primo graece editos. primum, quod

Operum plurium quae desiderantur mentio, ex iisdem b. hieronymi et nicephori locis, ac vincentio.

Hactenus illi. et vero utinam exstaret index septimii tertulliani, cujus supra fit mentio in fragmento libri de vestibus aaron! non dubium quin multor

Fragmentum. in quo discreparet a psychicis tertullianus montanista.

Appendix quinta.

In libros tertulliani de baptismo et de poenitentia, adnotationes r. p. d. corbiniani thomae, monachi benedictini, e congregatione s. spiritus in bava

Monitum.

Elenchus capitum libri de baptismo.

Notae ad caput primum.

Notae ad caput xviii.

Notae ad caput xix.

Notae ad caput xx.

Dissertatio, de affinitate inter baptismum et poenitentiam, sequentis libri authore, et ejusdem scripti tempore.

Liber de poenitentia.

Notae ad caput primum.

Index latinitatis tertullianeae.

Monitum.

Index veterum scriptorum quorum mentio in scriptis tertulliani.

Sacrorum.

Ecclesiasticorum.

Haereticorum.

Eorum qui de deo et deis scripserunt, eoque pertinentibus.

Magorum.

Medicorum, mathematicorum et physicorum.

Philosophorum.

Historicorum.

Oratorum, poetarum et grammaticorum.

Index tomi secundi.

Quinti septimii florentis tertulliani operum pars secunda, quae libros ab auctore in montanismo scriptos continet.

Series prima. scripta auctoris montanistae polemica.

Series secunda. scripta auctoris montanistae moralia.

Appendices, ad genuina q. septimii florentis tertulliani opera.

Corrigenda et addenda.

Index analyticus amplissimus tertium absolvet.

Finis tomi secundi.

Caput VII.

0019A

Ipsas denique haereses cum a philosophia subornentur, eo et curiositatis nomine etiam caveri oportere ab Apostolo praescriptum.

Hae sunt doctrinae hominum et daemoniorum, prurientibus auribus (II Tim., IV, 3) natae de ingenio sapientiae saecularis , quam Dominus stultitiam vocans, stulta mundi in confusionem etiam philosophiae ipsius elegit (I Cor. I, 27) . Ea est enim materia sapientiae saecularis, temeraria interpres divinae naturae et dispositionis. Ipsae denique haereses a philosophia subornantur. Inde aeones, et formae nescio quae, et trinitas hominis , apud Valentinum: platonicus fuerat . Inde Marcionis Deus melior 0019B de tranquillitate: a Stoicis venerat. Et ut anima interire dicatur, ab Epicureis observatur. Et ut carnis restitutio negetur, de una omnium philosophorum schola sumitur. Et ubi materia cum Deo aequatur, Zenonis disciplina est; et ubi aliquid de igneo deo allegatur , Heraclitus intervenit : Eadem materia apud haereticos et philosophos volutatur, iidem retractatus implicantur. Unde malum, et quare? et unde homo, et quomodo? et, quod proxime Valentinus proposuit, unde Deus? Scilicet 0020A de enthymesi, et ectromate . Miserum Aristotelem ! qui illis dialecticam instituit, artificem struendi et destruendi, versipellem in sententiis, coactam in conjecturis, duram in argumentis, operariam contentionum , molestam etiam sibi ipsi, omnia retractantem , ne quid omnino tractaverit. Hinc illae fabulae et genealogiae interminabiles , et quaestiones infructuosae, et sermones serpentes velut cancer (I Tim. I, 4; ibid., III, 4; II Tim. II, 17-23) ; a quibus nos Apostolus refraenans, nominatim philosophiam contestatur caveri oportere, scribens ad Colossenses (II, 8) : Videte ne quis vos circumveniat per philosophiam et inanem seductionem, secundum traditionem hominum, praeter providentiam Spiritus Sancti. Fuerat Athenis, et istam sapientiam 0020B humanam, affectatricem et interpolatricem veritatis, de congressibus noverat, ipsam quoque in suas haereses multipartitam varietate sectarum invicem repugnantium. Quid ergo Athenis et Hierosolymis? quid Academiae et Ecclesiae? Quid haereticis et Christianis? Nostra institutio de Porticu Salomonis est, qui et ipse tradiderat Dominum in simplicitate cordis esse quaerendum (Sap. I, 1). Viderint, qui stoicum et platonicum et dialecticum Christianismum protulerunt. Nobis curiositate opus non 0021A est, post Christum Jesum; nec inquisitione, post Evangelium. Cum credimus, nihil desideramus ultra credere. Hoc enim prius credimus, non esse quod ultra credere debeamus.