Caput VII. I. Iter S. Patris describitur. II. An Jerosolymam tunc adierit? III. Antiochiae substitit.

I. Per Illyricum terrestre iter arripuisse Hieronymum nonnulli persuasum habent, atque Thraciam, Pontum, Bithyniam, Galatiam, Cappadociam, ac tandem Syriam circuisse. Nobis haec minime verosimilis sententia videtur: quin ipse etiam videtur S. Pater satis aperte indicare se, statim ab Aquilciensi littore mare ingressum, navi in Thraciam appulisse, et primo quidem aestum maris passum. Demus ejusmet verba, quae rem totam mirifice explicant ex toties laudata Epistola III. ad Ruffinum. Postquam me, inquit, a tuo latere subitus turbo convulsit: postquam glutino caritatis haerentem impia distraxit avulsio,

Tunc mihi caeruleus supra caput adstitit imber,
. . . tunc maria undique et undique Coelum.
Tandem in incerto peregrinationis erranti, cum me Thracia, Pontus, atque Bithynia, totumque Galatiae, et Cappadociae iter, et fervido Cilicum terra fregisset aestu, Syria mihi velut fidissimus naufrago portus occurrit. 0025 Alibi etiam regionum praeter istas, atque urbium per quas transierit, mentionem facit, ut in Zachariae cap. XII. ubi Athenis se prodit fuisse; In arce, inquiens, Atheniensium, juxta simulacrum Minervae, vidi Spheram aencam gravissimi ponderis, quam ego pro imbecillitate corpusculi movere vix potui, etc. Et in Prooemio secundi libri Commentariorum ad Galatas, Scit, inquit, mecum qui vidit Anchyram metropolim Galatiae civitatem, quot nunc usque schismatibus dilacerata sit, quot dogmatum varietatibus constuprata. Alia id genus alibi rimatus est. Et Tarsi in Cilicia aliquandiu eum mansisse, colligere est ex Epist. CXXI. ad Algacium Quaest. II. ubi Cilicum linguae proprietates, quibus Paulus Apostolus in Epistolis suis usus sit, optime se prodit novisse. Ita et Theodosium, qui creditur monasterium constituisse apud Rhossum in Cilicia ad maris oram, convenisse, ejusque ut et caeterorum sub eo Anachoretarum mores fuisse perscrutatum, ac similis vitae amore incensum, ex II. Epistola, quae ad eum data est, liquet. Nimirum quaecumque insigniora viderentur, oculis usurpare voluit, maxime Monachorum coetus celebriores, quorum praesertim instituta noscendi atque imitandi caussa, peregrinabatur. Viae comites perpetuos habebat, praeter Innocentium, atque Heliodorum, quos supra memoravimus, Nicaeam quoque Hypodiaconum Aquileiae, et Hylam, Sanctae Melanii famulum, qui puritate morum maculam servitutis abluerat (Epist. III) . Bonosus, quo cum ab infantia educatus, et honestis saeculi artibus eruditus fuit, quique eum fuerat in Galliarum peregrinatione comitatus, solitudinem jam petierat in insula quadam, Dalmatiae ut videtur, pelago circumsonante, naufraga, et in qua nihil non terrori esset.

II. Num Jerosolymam hoc primo in Orientem itinere adierit, disputatum inter eruditos. Atque ipse quidem S. Pater Epistola XXII. ad Eustochium scribens, se testatur eo consilio a suis discessisse, ut Jerosolymam militaturus pergeret. In Epistola quoque XLV. ad Asellam, cum Romae esset, orare eam jubet, ut de Babylone Jerosolymam regredi aliquando sibi liceat: quibus verbis se fuisse pridem Jerosolimae, indicio est. Item in Praefatione ad Didymi de Spiritu Sancto librum, quem Latine de Graeco vertit, se ait, de Babylone, id est Roma, velut postliminio Jerosolymam esse reversum, et post Romuli Casam, et luderum Lupercalia, diversorium Mariae, et Salvatoris speluncam expexisse. Accedit, Baronium, Victorium, atque alios magni nominis viros in ea esse sententia, ut bis Jerosolymam venisse eum velint: et semel quidem hac prima in Orientem peregrinatione, antequam Calcidis eremum ingrederetur: de altero enim adventu, cum scilicet Roma post Damasi mortem discessit, nemo est qui dubitet. Verum quidquid aliis videatur, eum somel modo, neque hoc quidem itinere, de quo agimus, sed altero diu post in Orientem instituto, Jerosolymam perrexisse, luculentiora ejusmet S. Auctoris testimonia persuadent. Enimvero si eo tunc accessisset, qui fieri potuit, ut exantlantis 0026 jam peregrinationis ejus incommodis, Antiochiae degens, atque hinc scribens saepius laudatam ad Ruffinum Epistolam, inter multa, quae de suis itineribus eidem per partes narrat, hoc unum quod erat caeteris praestantius omnibus, praeteriret. Sanctam civitatem, in qua dudum fuisse amicum suum intellexerat, ne arrepta hinc quidem occasione nominaret! Praetermisit, quia nondum inviserat. Et sane lib. III. contra eumdem Ruffinum de secunda in Orientis partibus peregrinatione sua loquens, ita se Loca Sancta invisisse profitetur, ac si antea solum de illis fando aliquid audierit, viderit autem nihil. Intravi, inquit, Jerosolymam, vidi multa miracula, et quae prius ad me fama pertulerat, oculorum judicio comprobavi. Non est, si quid video, quod huic argumento reponi possit. Adductis autem superius in contrariam partem facilis responsio est. Et primo quidem, eo revera consilio atque animo S. Doctorem in Orientem migrasse, ut Jerosolymam inviseret, sed aliis postmodum de caussis in Syriam deductum, atque Antiochiam, propositum mutasse, aut in aliud tempus distulisse. Innuit hoc idem ipse, cum jam Calcidis eremum ingressus, ex eaque scribens Epistolam V. ad Florentium, prodit, lectis ejusdem litteris, sibi reaccensum fuisse animum Jerosolymam proficiscendi. Ex eo certe nulla caussa est, cor in illa ad Eustochium Epistola quidquam immutemus, ut visum est Tillemontio, qui censuit pro Jerosolymam legendum ibi Antiochiam aut Orientem esse. Reliqua duo loca movent nos multo minus ac fere nihil. Cum enim exploratum sit, eum ibi μεταφορικῶς Romam vocare Babylonem, res ipsa jubet, ut, quam illi opponit, Jerosolymam codem sensu accipiamus pro solitudinis et quietis loco, ut se iterum significet, a tumultibus urbium et saeculi ad solitariam vitam transisse. Adeo neque eorum opinioni assentimur, qui negant hoc quidem tempore antequam in Calcide se reciperet S. Pater, Jerosolymam concessisse: concessisse autem, idque primo, volunt, postquam e Calcidis eremo exivit, circa annum 378, antequam Romam reverteretur. Enimvero probant quae hactenus disputata sunt, eum nonnisi multo post illo se transtulisse, cum Roma iterum discessit post mortem Damasi, reliquum vitae in Locis Sanctis et Bethleemi specu transacturus.

III. Tunc itaque non videtur ulterius quam Antiochiam usque profectus: qua in urbe apud Evagrium, cui erat cumprimis carus, aliquandiu subsistere, ut mox dicemus, coactus est cum aliis de caussis, tum quod non amplius sufficerent sibi attenuati tam longo itinere corporis vires, et aegra valetudine uti jam coepisset. Caeterum nihil nobis ex omni peregrinatione illa tam mirum est, quam quod, cum posset aequo animo, quemadmodum de se ipse testatur, carere patria, domo, parentibus, sorore, cognatis, consuetudine lautioris cibi (Epist. XXII) , aliisque omnibus vitae commodis, unam Bibliothecam, lectissimis libris instructam, quam sibi summo labore atque impendio Romae confecerat, secum tulit, quod ea omnino carere 0027 non poterat. Tantus in eo erat litterarum, atque eruditionis amor.