0537B A prima hujus capitis fronte occurrunt intricatissima, si quae fuerunt, Tertulliani verba, multa adhucdum respersa caligine, crebris licet doctissimorum virorum illustrata commentis, innumerisque 0537C lectionum variarum tentaminibus emendata. lectionum variarum tentaminibus emendata. Textum equidem resarcire ac sanare sumus, ut potuimus, enixi, ex collatis Rhenani, Scaligerii, Pamelii, Casauboni, Petavii, Salmasii, Rigaltii, Priorii, Junii, Latinii, Franequanae, Parisinae, Venetae, Hallensis, Wiceburgensis editionum recensione, necnon et usi sumus duplici correctione quas CL. viri Lobeck et Seguier de Saint-Brisson inseruerunt, ille quidem in suo praeclaro Aglaophamo, t. 1, lib. 1, § V, hic vero in opere recenti, sat paucis eruditis noto, cui titulus: Essai sur le polythéisme, t. II, p. 105 et seqq. At omissa, vel saltem inferius remissa, textus quem exhibuimus indagatione, et seclusa nimia molesti commentarii mole, nobis visum est quam citius festinandum ad planiorem, sanioremque Septimii in hoc prooemio sensum breviter exponendum, quem porro sic se habere arbitramur: « Valentiniani (quorum frequentissimum plane debet esse collegium inter haereticos, tum quia plurima retinuit ejuratae fidei dogmata, tum quia ad vulgares fabulas 0537D facile pronumque est, tum quia asperiori disciplina non deterretur), nihil magis curant quam occultare quod praedicant, si tamen ii praedicant aut praedicare dici queunt, qui occultant. In iis enim, sollicitum arcanae custodiae officium, merito habendum est conscientiae male sanae officium seu indicium. Et morum turpium confusio praedicatur, dum ab iis religio adseveratur vel adservatur, sive proferatur, sive taceatur. Nam et inter illa eleusinia sacra (quae haeresis sunt et ipsa ex atticae superstitionis fonte derivata), quod tacent epoptae seu sacris initiati, pudor est. Idcirco aditum, id est adeuntes sive discentes, per ambages et experimenta cruciant et pene enecant; hinc diutius initiant quam consignant, plus temporis conterunt in praeparanda quam in perficienda initiatione; cum et ante portas ad probandum eos qui epoptae fieri cupiunt, quinquennium instituunt; ideo ut ingentem opinionem, favente diuturno suspendio arcanae cognitionis, adstruant et aedificent: atque ita tantam in abditis 0538B sacris majestatem exhibere videantur ac σεμνότητα, quantam praestruxerunt cupiditatem, animumque ad magna ominanda erexerunt. Ad haec sequitur jam silentii lex et officium; adtente quippe custoditur, 0538C quod tarde invenitur. Caeterum tota abdita in adytis divinitas, tot siparia portarum valvis affixa, totum hoc secreti signaculum linguae impressum, in turpia desinit, et consummata tam morosa initiatione, foedum duntaxat, proh pudor! simulacrum membri virilis revelatur. Sed naturae venerandum nomen prae se ferens, inaniaque commenta allegorica turpium fabularum dispositio praetendens, favente patrocinio coactae et insulsae figurae, sacrilegium obscurat, imminuit, repudiat, et convicium falsi foedique figmenti manifestum ementitis istiusmodi simulacris excusat. Quibus παραφραστικῶς expositis, haud exiguum opus nobis incumbere videretur, nempe ut illa Tertulliani verba sigillatim commentaremur, sive genuinam tuendo auctoritatem textus, quem post tot emendationes edere ausi sumus, sive hoc prooemium cum caeteris ejusdem argumenti testimoniis conferendo, multaque inde ad veteres religiones explicandas eruendo documenta. Hinc facile ingens exsurgeret dissertatio de saepesaepius trita, densis licet etiamnunc 0538D tenebris obsita, mysteriorum Eleusiniorum disciplina, quam, utpote ab aliis bene multis et longe doctrina praestantioribus propemodum exhaustam omittere satius est. Duobus tantum tribusve hujus prooemii punctis aliquid lucis afferemus, nonnullas subinde variorum notis adnotationes subnectendas curantes. Quae si uberius et tanquam ex professo tractari cupias, videsis Warburton, De div. legat. Moysis, lib. II, sect. IV; Michael Maïer, Symbol. aureae mensae, lib. III, et in Hieroglyph. lib. IV; Plessing, Memnonium, t. II; Barthélemy, Anachars., t. V; Payne Knigt, Inquiry into the symb. lang. in Diario Classico., t. XXVI; Ouvaroff, Essai sur les mystères d'Eleusis; Lobeck, Agloophamus sive de Theologiae mysticae Graecorum causis, lib. I; Sainte-Croix, Recherches histor. et critiq. sur les myst. du pagan., deuxième édit. de Sacy, t. I, 3, 4, 5 sect.; Villoison, De triplici Theol.; Seguier de Saint-Brisson, Essai sur le Panthéisme, t. II, p. 3. Textum vero Tertulliani emendavere alii codicum 0539B collatione nixi, alii proprio ingenio plus minusve tuto confidentes: Scaliger in Emendat. temp., lib. V, p. 393; Salmasius ad Spartian. Adrian, p. 33 sqq. Casaubon, ad Athen. VI, cap. 15; Wouwer, ad Petron, c. 17; Petavius, ad Themist., p. 414; Guther, De Jure Pontific. 1, c. 25; Croius, in Specim. observat., p. 15, in Grabii Irenaeo; P. Halloix, notat. ad. Vit. Quadrat., c. IV, p. 695. sqq. Panelius, de Cistophoris, p. 84; Petit, ad Legg. att., p. 99; Van dale, Dissert. agon., p. 608; Lobeck, Aglaopham., t. I, p. 32 sqq. Sequier de Saint-Brisson, Lib. citat., p. 105-109. Edd.

0537B Valentini collegium Crojus in Grab. Fran.

0538B Qui Oberth. solus, forsan typograph, lapsu.

0539B Nihil magis curant, quam occultare quod praedicant. Ab exordio ducem sequitur Tertullianus B. Irenaeum, qui in prooemio lib. I, haec habet: Ἡ γὰρ πλάνη καθ᾽ αὑτὴν μὲν οὐκ ἐπιδείκνυται, ἱνα μὴ γυμνωθεῖσα γένηται κατάφωρος· πιθάνῳ δὲ περιβλήματι πανούργως κοσμουμένη, καὶ αὐτῆς τῆς ἀληθείας ἀληθεστέραν ἑαυτὴν παρέχειν φαίνεσθαι διὰ τῆς ἔξωθεν φαντασίας τοῖς ἀπειροτέροις: Error enim secundum semetipsum non ostenditur, ne, 0539C denudatus, fiat comprehensibilis, suasorio autem cooperimento subdole adornatus, et ipsa veritate (ridiculum est et dicere) veriorem semetipsum praefert, ut decipiat exteriori phantasmate rudiores. Veterem interpretationem, quae, uti nonnullis visum est, adeo est antiqua, ut forsan ipsiusmet Tertulliani oculis subjecta fuerit, prae aliis in hoc notarum decursu deinceps afferendam curabimus. Cf. Apologet. VII, sup. t. l, p. 6. Edd.

0539A Haec verba. uncinis inclusa, omnino repudiat ut spuria Lobeck, contra omnes edit. et mss. codices. Haec uncinis non includunt Rhen. Pam. Par. Venet. Seml. Oberth. Includunt vero, et merito, Paris. Welchel. 1566 et D. Seguier de S. Brisson, loc. infr. cit.

0539A Indicium proponit ibid. D. Seguier.

0539C Confusio. Id est, turpitudo. Hieronym. comm. in Isaiam, cap. II, p. 27, edit. Bb. et iisdem verbis ad Amos, cap. IV, p. 1397: Og que appellatus est Basan, et interpretatur αἰσχύνη, hoc est ignominia, quam si confusionem transferre volumus, magis σύγχυσιν significat. Glossae graec. lat. Αἰσχύνη.— Confusio. Lobeck.

0539A Adservatur Welchel. Jun. D. Seguier.

0539C Haeresis et ipsa atticae superstitionis. Ea fuisse videtur Tertulliani sententia: eleusinos epoptas defecisse a communi Atheniensium superstitione, ac velut haereticos, peculiarem sibi selegisse doctrinam, vulgariaque 0539D dogmata vel novis auxisse, vel delectu minuisse, vel pro ingenii ludibrio mutasse. Hinc infert D. Seguier, adversus Lobeckii Aglaophamum, nonnulla fuisse, ad mentem Tertulliani, in Eleusiniis sacris mysticae disciplinae arcana. Edd.

0539A Uncinis includit D. Seguier quod plerique alii commatibus distinguunt.

0539A Tacet Lobeck. latent Welchel.

0540A Aditurum Jun. aditu Salmas.

0539D Aditum prius cruciant. Nimirum σκληραγωγία, victu tristiore, silentio, humicubatione, castimonia, aliisque hujusmodi rigidioris disciplinae institutis. Rig.

0540A Cruciant Distinguunt Welchel. Pamel. Seguier.

0540A Linguam Rig. quem Jun.

0540A Resignant Seguier. os signant Salmasius.

0539D Diutius initiant quam consignant. Hoc est, πλείονα χρόνον μύουσιν ἢ τελοῦσι: Plus temporis in praeparando, quam in docendo et consummando conterunt. Consignare est ἐπισφραγίζεσθαι, τέλος ἐπιθεῖναι. Sicut σφράγις et τελείωσις pro Baptismo; vid. Segaar ad Clement. Quis dives salv. p. 380, consignare seu obsignare Baptismo, idem quod τελεῖουν; vid. Milles. ad Cyrill. cateches. Il, p. 35, et de mysteriis ipsis clement. Cohort. p. 94. Lobeck. — Consignati dicebantur μεμυημένοι et σφραγισθέντες. Philo, de Mon.; Iren. lib. I, cap. 24; Prudent. 0540B in Martyr S. Romani; Arnob. lib. III. Le Pr.

0540A Et portas ante Rhen. Seml. Oberth. Welchel. Pamel. Epoptas Scaliger Rig. Paris. Casaubon. Wouw. Lobeck. Ante portas optime correxit D. Seguier. Ad portas . . . instituunt. Petav. in Themist.

0540B Ante portas. Primus ausus est Scaliger, tacentibus mss. codicibus, in hunc textum Epoptas intrudere. Casaubon. ad Athen. VI, c. 15, Wouwer ad Petron. c. 17, Scaligeri emendationem probarunt. In eam recto pede abiit Rigaltius, eamque huc illuc ad caeteras editiones transmisit. Jam vero illud Scaligeri inventum improbavit doctissimus Petavius, eo praeter codicum silentium insuper usus argumento, tirones posse institui et fuisse institutos, minime vero nec fuisse nec potuisse Epoptas, eos nempe qui ad ultimum initiationis gradum pervenerant: quinque enim gradus, alii vero alio nomine distinguunt. Olympiodorus in Phaedon. cap. XIII, haec habet: Ἐν τοῖς ἱεροῖς ἡγοῦντο οἱ μὲν καθάρσεις πάνδημοι, εἶτα ἐπὶ ταύταις αἱ ἀποῤῥητότεραι, μετὰ ταύτας συστάσεις, καὶ ἐπὶ ταύταις μυήσεις ἐν τέλει δ᾽ ἐποπτεῖαι. Similiter quinque numerat Theon. Smyrnensis, licet diverso ordine et nomine distinctos, nempe καθάρμος, τελετὴ, ἐποπτεῖα, τέλος τῆς ἐποπτείας, seu initiationis consummationem, summum 0540C denique, bonum, seu vitae perfectionem. Edd.

0540C Quinquennium instituunt. Celebris est inde exorta eruditorum controversia inter se disceptantium quanto tempore, an quinque, vel uno aut paucioribus annis perseveraverit praeparatio ad sacra Eleusinia suscipienda. Non defuere qui sententiam Tertulliani quinquennium institutum fuisse asseverantis praefracte impugnarent, inter quos D. Petavius et recentissime Lobeck in Aglaophamo. Quorum praecipua momenta saltem obiter hic attingere lubet. 1º Opponuntur verba Herodoti, lib. VIII, c. 45, qui et ipse Dicaeum quemdam inducit cum Demarato rege, de Sacrorum Eleusiniorum celebratione disputantem, et haec inter plura dicentem: Τὴν ἑορτὴν ταύτην ἀγουσι Ἀθηναῖοι ἀνὰ πάντα ἔτεα τῇ Μητρὶ καὶ τῇ Κόρῃ καὶ αὐτέων τε βουλόμενος τῶν ἄλλων Ἑλλήνων μυεῖται. Quid vero, quod manifestum eo loci occurrit sphalma? Si enim dicere voluisset Herodotus sacra quotannis agi, revelarique, sane scripsisset: ἄνα πᾶν ἔτος.—Fit ergo per 0540D se certum loco, πάντα, legendum esse πέντε, quod mirum in modum nostri Septimii sententiae suffragtur. 2º At aperte asserit Socrates revelari quotannis mysteria: καὶ τὰ μυστήρια ἔτι καὶ νῦν καθ᾽ ἕκαστον ἐνιαυτὸν δείκνυμεν. Quid vero, si vult haec vox ultima, an reipsa magna Mysteria quotannis redeunda, an parva duntaxat, an tantum danda quotannis candidatis documenta, an demum revelanda inter Thesmophorias Cereri sacras τὰ ἀπόῤῥητα? Certe nihil inde certum. 3º Nec etiam Tertulliano nostro rectius opponenda sunt quaedam aevi posterioris exempla quibus constat aliquando spretam fuisse antiquam quinquennii legem: quod infeliciter accidisse scimus, dum Demetrius Poliorcetes urbem Athenarum obsideret, dum tyrannidem in eam affectarent Philippus Macedonius rex, Persei pater; Sylla, urbe expugnata; Antonius triumvir, Augustusque de toto orbe post Actiacam pugnam triumphaturus. Quo plura darentur legis violatae testimonia, eo clarior eniteret ipsius auctoritas ac indeclinanda 0541A notitia. Cf. Otfried Muller: Gottingische Gelehte Anzeigen. Janv. 1830; Seguier, t. Il, p. 110-115. 4º A D. Lobeck objectis alia perplura obsistunt testimonia pro quinquennio; afferenda forent verba magni etymologici ad vocabulum ἱεροποῖοι, Pollucis lib. VIII, c. 107; Theophrastae in 3º Caractere Ἀδολεσχῆς; Theonae Smyrnensis et Artemidori, de 0541B quibus supra, et fusius D. Seguier, op. cit. p. 115-120. Edd.

0540A Instruunt Lat.

0541A Tota Rig. Lobeck.

0541A Suspiria Rhen. Seml. Oberth. Lobeck. Paris. Latin. Jun. Petav. Suspicia, id est Θεωρίας. Crojus in Jun.

0541B Tot siparia portarum. Quamquam consentiunt exemplaria quae vidimus omnia, tamen ausi sumus pro suspiria scribere siparia: sunt autem siparia, vela quibus utebantur in scenis fabularum actores, auctore Festo. De hac voce plura dicam infra cap. 13, locum illum explicaturus: alia autem trans siparium cothurnatio est. Caeterum sacerdotes Eleusinae Cereris portas adyti multiplicibus velis obtegebant. De hac sipariorum oppansione hic loquitur. Rhen.

0541A Epoptarum Rig. Par. Lobeck. Portarum legerunt 0542A Rhen. Jun. Welchel. Pamel. Seml. Oberth. Seguier.

0542A Membri viralis μορίου γυναικείου. Jun. membri mulieris Seguier.

0541B Simulacrum . . . revelatur.—Id semper fuit Apologetis christianis ratum, omninoque compertum, secretos mysteriorum coetus helluandi et scortandi caussa tum ab initio congregatos, tum in posterum retentos fuisse. Miris tamen modis neoterici quotquot sacrorum Eleusiniorum exploratores curiosissimi suum ingenium vexare, trahere, ac fatigare maluerunt, ut abdita quaedam summae, honestissimaeque doctrinae semina in eis mysteriis 0541C relegerent. Hinc ibidem celari vult artis hermeticae praecepta Michael Maïer, Symbol. aureae mensae lib. III, p. 105, et in hieroglyphic. lib. IV, p. 183. Deos ab initio fuisse homines aperte Epoptas didicisse contendit Warburton, de div. Legat. Moys. Sect. IV. p. 210, et post eum Villoison. de Triplici Theologia, p. 48. Meiners, Vermischte Schriften, t. III, p. 299. Barthélemy, Anach. t. V, p. 68. Abstrusas tantum celari doctrinas Pythagoreas, Platonicasque, asserit Plessing in Memnonis t. II, p. 91. Nihil nisi diluvia quaedam, cyclos et calendaria in iis dogmatibus inesse, ut et in tota retro antiquitate sibi uni tantum revelata putida arrogantia jactat, plaudente Voltario tam exiguae veterum disciplinarum peritiae, impius Boulanger, Antiquité devoilée, lib. III, c. 5. Audacior vero seu insanior, tribus anticyris insanabile caput, Dupuis, cui compertum videbatur in priscis mysteriis gentium altiora longe et puriora abscondi documenta prae omnibus Religionis Christianae documentis, Orig. 0541D des Cultes, p. 1, t. IV, p. 369. Alter turpium arcanorum praecentor Payne Knigt in iis adinvenit intellectualem ac veluti transcendentalem Dei naturae cognitionem, Inquiry into the symb. lang. in Diario classico, t. XXII, p. 4. Nec isti opposita fronte refragatur Doctiss. Heeren, cui haec obiter indaganti illusisse videntur quaedam verae Deorum notiones physicae et symbolicae, Ideen über die Politik, t. III, p. 90, quod simul arridere debuit magno mythorum parenti ac symbolicarum nubium consarcinatori Creuzer, qui, teste D. De Sacy in not. ad Sainte-Croix op. t. 1, p. 448, nec longius ab eadem sententia exulante, agi ibidem voluit tum de primigenia rerum compositione, ac vetere cosmogonia, tum de animorum ascesi ac morum exercitamentis, tum de rei rusticae praeceptis ac laudibus, tum de Deo uno, aeternoque, tum de hominis simul et mundi fine. His demum accessit in speciali tractatu cui titulus: Essai sur les mystères d'Eleusis, Ouvaroff, ex hyperborea plaga in palaestram academicam, 0542A haud absque laude, ingressus, qui voluit et ipse in Eleusinae disciplinae tuto fuisse commissam quasi Primitivae Patriarcharum Revelationis Summam ac veneranda quaedam de homine lapso et reparando vaticinia. Ista sunt praecipua recentiorum de Eleusinis arcanis figmenta. Quod si ad veteres redire animus est, varias inter ipsorum sententias erit ut anceps 0542B haereas. Haud enim inficiari velim ex illis plures, Pindarum videlicet, Platonem, Ciceronem, Epictetum, sacra Cereris Eleusinia magnis excepisse laudibus ac posteris commendasse; nec facile quemquam adduci posse ad credendum tot et tantos viros, nobili mentis et animi haud secus ac ingenii praestantia insignes, caeca hallucinatione, turpia pro honestis habuisse, et unanimi collusione ad hunc errorem fovendum ex industria conspirasse, nec omnino proinde nulla causa est cur censeas adusque quemdam temporis lapsum, aliquatenus ab initio fuisse pia Cereris sacra. Undenam igitur omnes, nemine excepto, Patres sanctissimi, ac praecipue vetustissimi Apologetici uno ore de mysteriis infandis conclamatum voluere, ac certatim in ipsa verbis invehi religioni duxere? Verum enim veo Justinas, Athenagoras, Tatianus affirmant nihil nisi Jovis incestum in Eleusiniis ostentari. Acriter ac totius animi impetu in ea invehitur Clemens Alexandrinus, Jovisque cum Cerere et filia concubitum exprobrat, cistarum 0542C mysticarum, papaverum, apium secreta, caeterasque evolvit quisquilias, tum horret referens inter Themidis symbola κτένος γυναικείου effigiem in phallagogia ferri, postremo Hierophantas et Daduchos increpat, eosque qui puerum misere dilaniatum, et mulierculam ejulantem, et corporis partes pudendas venerentur, atheorum in numero habendos esse judicat (S. Clem. Alex. Protrept. p. 19, 30) . Eadem haud minus vehementi exprobratione prolata habent Arnob. adv. Gent. lib. V, p. 176, ed. Maire, August. in quaest. e vel. et nov. Testam. mixt. p. 100 D in appendice t. III, p. 11, ed. Bb. Chrysost. Orat. de S. Babyla in Jul. t. II, p. 558; Asterius, Encom. in Ss. martyr. Biblioth. Pp. auctar. II, 193. coll. t. XVIII, ed. Combefis; Epiphan. adv. haeres. lib. III, § 11, t. II, p. 1093.—Quinam igitur ex utraque parte stent testes velim recenseas: hinc porro gentium sapientes vates, legislatores, inde vero Ecclesiae Patres, Doctores, Pontifices: nec est ut ad facilius inter illos litem componendum, id tibi 0542D forsan dicas, duplicem distinguendam esse Eleusiniorum aetatem: unam prisca vetustate fuliginosam, in qua sacra pio cultu prosequebantur, alteram recenti superstitionum colluvie faedam, et a Patribus merito vapulantem; nec etiam remanet ultimum ancipitis animi perfugium, illud tibi intra te cogitanti, Patres asperiori in gentium sacra contemptu et ira fervidiori abreptos ultra aequae critices limites transiliisse. Etenim non desunt vel priscae aetatis et ethnicae, vel aevi christiani Patrumque coaetanei, testes gentiles, ex quibus in qualibet tempestate eosdem ritus fuisse infamatos innotescat. In Caecilii fabula legitur Titthe fr. 1, Per mysteria hic inhoneste eam gravidavit stupro.—Plaut. Aulul. prolog. 36: Illam stupravit Cereris vigiliis. In iis frequentes affuisse meretriculas patet ex Alciphron ep. fragm. IV. Ex Athen. XIII, 591; F. Themistius aliquis morte mulctatur quod cytharissam Rhodiam ὕβρισε τοῖς ἐλευσινοῖς. Dinarch. contra Demosth. p. 93. Plutarch. istius modi probra 0543B refert, Sympos. II, 2, 73: ἐν ἐλευσῖνι μετὰ τὰ μυστήρια 0543C τῆς πανηγύρεως ἀκμαζούσης. Cf. de Isid. et Os. § 36. Nec in eo capite a sua dicacitate abstinuit Lucianus, uti videre est in Alex. seu Pseudo amant. § 39, t. V. opp. p. 99-100. Ed. Bipont. Cf. Diod. Sicul. lib. I, § 22. Plotin. Ennead. III, lib. VII, c. 9. Habemus igitur confitentes reos, nec obstantibus aliorum testium sacra laudantium encomiis, aequo jure sanciendum est vel in ethnicae superstitionis sapientibus defecisse honesti sensum; imo magis desipuisse recentiores qui, praelucente traditionis face ac Evangelii lumine, haec faeda tenebrarum opera demirati sunt, symbolisque insulsis ac inanibus fabulis, quo minus horroris incutiant, intexere conati sunt. Standum proinde huic acerbo Tertulliani in Eleusinia dicterio, merito sale resperso: Tota in adytis divinitas, tot siparia portarum, totum signaculum linguae, simulachrum Phallagogiae revelatur. Edd.

0543C Patrocinio coactae figurae. Allegoriae scilicet obsceni 0543D illius rerum naturam significantis. Rig.

0543B Salacis simulachri Seguier, falsis simulacris Pam.

0543D Et convicium falsi simulacris excusat. Eleusiniorum antistites ad illud membri virilis simulacrum, velut ad divinitatem, adorantium habitu accedunt. Itaque falsi crimine tenentur, qui aliud oculis colunt, aliud mente. Etenim aiunt coli abs se non simulacrum, sed rerum Naturam eo simulacro expressam. Quod est accusationem falsi simulacris excusare, mendacium mendacio diluere, falsum falso; quid enim aliud est simulacrum, nisi falsum? Rig.

0543D Proinde, quos nunc destinamus haereticos, etc. Haec ita conjunguntur sequentibus: Proinde Valentiniani, quos nunc destinamus haereticos sanctis nominibus et titulis, Eleusinia fecerunt lenocinia, etc. Rig.

0543D Facili caritati. Fratrum scilicet, sive Fidelium. Caritas facilis, ut Virgilio, Faciles, Nymphae, et, Faciles Napaeae, Vel potius caritas facilis, quae omnia suffert, omnia credit, I Cor. XIII. Rig.

0543D Ex divinae copiae occasione. Sacrarum Scripturarum 0544B copiam significat, sive ut ipse loqui amat, latitudines. 0544C Quo sensu lib. de Spectaculis: Late tamen semper Scriptura divina dividitur, ubicumque secundum praesentis rei sensum etiam disciplina munitur. Et lib. de Praescript. Et utique secundior divina literatura ad facultatem cujusque materia. Rig.

0543B Succidere suspicatur Rig.

0543B Eleusinia Valentiniani Rig. Prior mavult. Jun. eleusinia an valentiniam.

0544C Altum est aiunt. Auctor est Irenaeus non fuisse Valentinianis eum candorem, ut portentosas nugas omnibus facile communicarent. Eos enim docebant, qui habebant quod numerarent. Sic enim scribit: Quae etiam, inquit, convenienter videntur mihi non omnes velle manifesto docere, sed solos illos, qui etiam grandes mercedes pro talibus mysteriis praestare possunt. Non enim jam dicunt similia illis, de quibus Dominus dixit: Gratis accepistis, gratis date. Sed separata et portentosa et alta mysteria, cum magno labore exquisita fallacibus. Rhen.

0544C Communem fidem adfirmant. Irenaeus: Similia quidem nobis loquentes, dissimilia vero sentientes. Rig.

0544D Negant quidquid agnoscunt. Quicquid scilicet agnoscunt scire te de ipsorum mysteriis. Rig.

0543B Certe Rhen. Seml. Oberth.

0543B Statuam Rhen. Seml. Oberth. cum distinctionis commate fatuam Rig. Par.

0544D Tuam simplicitatem sua caede dispergunt. Vocabulum caedis, et caedendi verbum, in eumdem sensum usurpat, ut cum in libro quem pro Martyribus scripsit, cap. 2: Non clamoribus, inquit, spectaculorum, atrocitate vel furore, vel impudicitia celebrantium caederis. Imitatus Tertullianum D. Hieronymus in vita Hilarionis Eremitae dixit: caede manus. Iratus itaque sibi, inquit, et pectus pugnis verberans, quasi cogitationes caede manus posset excludere. Pam.

0543B Persuadent Par.