Interim jam et ego linguam. Editi libri, Interim tamen et ego linguam.

160

Verum quia heri diacono. Eadem difficultas quae supra in Epistola Damasi ad Hieronymum, quamque haud satis expendit Marianus Victorius: nam ipse contextus Epistolarum cum antiquioribus exemplaribus Mss. ac melioris notae, legendum docet, quia heri Diacono ad me misso. Sed de his in Prolegomenis nostris abundanter diximus.

Ibid.

Υαῦτά σοι ἐσχεδίασα. Corruptissimus exstat hic locus in editione Erasmiana, quam proinde merito castigat his verbis Marianus: Vitiatus maxime erat hic locus apud Erasmum; legebatur enim αὐτοσχεδιαστὶ, et cibi confestim discussi, id est, ex improviso et impraemeditate discussi. Verum praeter hoc quod hic deerat quid ab Hieronymo elucubratum esset, hoc est casus, quem ab accusando vocant, et ita verbum non habebat casum qui eum sequeretur, vox, et superflua etiam erat. Error natus, quod aliquis Graece peritus interpretatus primo est ταῦτὰ σοι ἐσχεδίασα, haec tibi confestim discussi; mox codici interpretatio admixta est, et pro, haec, subrepsit, et quia Latine verbum Graecum fuerat explicatum. Sic enim error errorem semper gignit, etc.

Ibid.

Tertulliano nostro scilicet. Codex manuscriptus Morbacensis annorum 800. legit absque pronomine. «Tertulliano et Novatiano Latino sermone sunt editae.»

Ibid.

Ἐξηγήσεων tomo. Unus e Colbertinis Mss. Exemplaribus, ad Romanos ἐξηγητίκῶν tomo.

161

Hebraico conferentes sermone. Quinque Mss. cum ipso Hebraico digeramus.

Ibid.

Vajomar Lo Adonai, etc. Sic omnes Mss. codices. In Hebraeo hodierno legimus Vaiomer lo Adonailachen col horeg Cain sciobathaim juccam. Non addit vau paragogicum in ultima voce; sicut exemplaria Hebraica Hieronymi, qui legisse videtur jucccamo, sive joccamo. Hophal futurum cum affixo paragogico; quasi diceretur, punietur ipse, aut vindicabitur ille.

Ibid.

Hebdomas. Imperitia veterum librariorum pro hebdomas, id est, septimus, substituit Hebdomadas. Neque melior est Erasmiana lectio hebdomada. Graece ἔβδομος est septimus; et, ni fallor, hebdomos posuerat Hieronymus, non hebdomas: quia ἐβδομὰς numerus est septenarius, non septimus, ut Hieronymus interpretatur.

Ibid.

Lucem ipsam ferre. Omittitur vox tremebundus in multis exemplaribus Mss.

162

Et furiatae mentis agitatu. Quamplurimi Mss. codices, Et furiatae mentis agitatu eum esse intelliget; vel, Et furiatae mentis agitatum eum esse intelligit: aut, agitatum se esse intelligit.

Ibid.

Mortis finire cruciatus. Similiter hic habent, compendiosae mortis finire cruciatus.

Ibid.

Solvat interfector. Duo aut tres solvat imterfecto. Totidem, absolvat interfectione.

Ibid.

Enoch genuit Irad. Codex Ms. Morbacensis, Enoch genuit Gaidad, juxta vitiosam lectionem Graecorum. Videsis J. Drusii Henoch, cap. 4.

163

Ul in quodam Hebraeo. Agnoscit Hieronymus, bis in hac responsione, volumina Hebraeorum apocrypha, quae utrum supersint, prorsus ignoro.

Ibid.

Sui sceleris dederit. Quinque Mss. codices, suis sceleribus dederit.

Ibid.

Cataclysmum perseveraverit. Aliquot exemplaria Mss. cataclysmum aqua, etc.

164

Longaevitate moeroris. Plures Mss. longae vitae moerore compulsus.

Ibid.

Sacrati, in Evangelio: Sex exemplaria manu exarata, sacrat in Evangelio positum debitorem.

165

Octo ferme. Non, decem et octo ferme; sed, XVI. ferme, ponunt quamplures Mss. codices.

Ibid.

Ad Finees. Sex aut septem Mss. hic legunt, Ab Amram et ad Finees.

166

Φενὸλην juxta quosdam vocat. Disputant Grammatici atque interpretes Scripturae Sacrae, de voce φελόνης sive φενόλης, quae legitur 2. ad Tim. 4. 13. cujus meminit abundanter Eduardus Leigh, in sua Critica sacra, pag. 343. Sed quod Hieronymo proprium, hic tantum proponere debemus. Igitur octo codices Mss. quos ego diligenter et oculis curiosis lustravi, sic legunt verbum antea dictum: quod Paulus Phenolem; vel, quod Paulus Poenolon, sive Penolem vocat; unus Monasterii S. Cygiranni, quod Paulus Penulam vocat. Falso itaque legunt Erasmus et Marianus, αιλόνην et φαλόνην,

1237 cum Hieronymus posuerit φενόλην Graece, aut Phenolen Latino charactere.

167

Vamusim Alu. Hebraice est quod legunt apud Hieronymum: Vahamusim alu bene Israel meerez Mizraim.

Ibid.

Amesa Dor. Vitiatus omnino hic locus in antea editis libris: nam pro Amesa dor, ut posuit Hieronymus, genus mutarunt et ordinem verborum, legentes Dor amisi, genere masculino contra fidem omnium codicum Mss. Epistolae ad Damasum.

Ibid.

In Sacerdotio Dei. Omnes fere Mss. codices legunt hoc modo, connumeratus Moysi in Psalterio, ad, etc. Scilicet Psalmo 98. V. 6. «Moyses et Aaron in sacerdotibus ejus: et Samuel inter eos, qui invocant nomen ejus.» Connumeratur quoque Samuel, Moysi, Jerem. 15. 1. «Si steterint Moyses et Samuel coram me», etc.

168

Semper ignorans. Editi libri, Et per singulos filios septem ignorans. In pluribus Mss. consequenter legitur, usque ad David nescit.

169

Posset occidere. Hoc loco similiter Erasmus et Marianus et eum, qui postea fratrem, si posset, occideret.

Ibid.

Vox quidem. Aliquot exemplaria Mss. Vox haec, vox Jacob est. Alia, Vox, vox Jacob est.

Ibid.

Teneros et bonos. Editi antea libri sit legunt, dociles et innocentis animae significat. Stola vel vestimentum Esau, etc. Omnes autem Mss. codices nostri Vaticani, Gallicani et Germani constanter retinent quod posuimus. Subauditur ergo vox sunt, vel significantur. Haedi namque teneri et boni sensu allegorico dociles animae sunt et innocentes.

170

Virtutem resurrectionis. Manuscripta non pauca exemplaria vetustissima et optimae notae, odore perfruitur; resurrectionis et regni aperta voce pronuntiatio.

Ibid.

Appropinquent dies passionis patris mei. Omnes Mss. codices ita legunt, appropinquent, etc. nullus habet appropinquant juxta mutationem Mariani.

Ibid.