0593A Ien Rhen. Seml. Oberth.

0593B Ex omnium aeonum flossulis Summam hic spurcissimorum hominum adverte blasphemiam. Jesum Servatorem nostrum et vindicem ex universo pleromate sui ex omnibus aeonibus generatum pronuntiant.



O tribus antyciris caput insanabile!

Le Pr.

0593A Flosculi. Ille Pam.

0593A Christo Rhen. Seml. Oberth.

0593A Avite Rhen. Seml. Pam. Obert.

0593A Alia Rhen. Seml. Oberth.

0594A Conversitati Rhen. Seml. Oberth.

0594A Et in se Rhen. Seml. Oberth. et esse Jun.

0594A Quoniam Jun.

0593B Praesumpserint. cap. 12, § 4. Πολλὴ δὲ μάχη παρ᾽ αὐτοῖς καὶ περὶ τοῦ Σωτήρος· οἱ μὲν γὰρ αὐτὸν ἐκ πάντων γεγονέναι λέγουσι· οἰ δὲ ἐκ μόνων τῶν δέκα Αἰώνων, τῶν ἀπὸ Λόγου καὶ Ζωῆς, προβεβλῆσθαι αὐτὸν λέγουσι· τὰ προγονικὰ ὁνόματα (τὰ) διασώζοντα· οἱ δὲ ἐκ τῶν δεκαδύο Αἰώνων, τῶν ἐκ τοῦ Ἀνθρώπου καὶ Ζωῆς γενομένων, καὶ διὰ τοῦτο υἱὸν ἀνθρώπου ὁμολογεῖ, ὡστανεί ἀπόγονον 0593C Ανθρώπου· οἱ δὲ ὑπὸ τοῦ Χριστοῦ καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος εἰς στήριγμα τοῦ πληρώματος γεγονέναι λέγουσιν αὐτὸν, καὶ διὰ τοῦτο Χριστὸν λέγεσθαι αὐτὸν, τὴν τοῦ Πατρὸς . . . . διασώζοντα τα προσηγορίαν· ἄλλοι δὲ . . . . τινὲς ἐξ αὐτῶν ῥαψωδοὶ τὸν προπάτορα, . . . . . Ἄνθρωπον λέγουσι καλεῖσθαι· καὶ τοῦτ᾽ εἶναι τὸ μέγα καὶ ἀπόκρυφον μυστήριον, ὅτι ἡ ὑπὲρ τὰ ὅλα δύναμις, καὶ περιεκτικὴ τῶν πάντων Ἄνθρωπος καλεῖται. Interpretatio vetus.—Multa autem pugna apud eos etiam de Salvatore. Quidam enim eum ex omnibus generatum dicunt. Quapropter Beneplacitum vocari, quoniam universum pleroma bene sensit per eum glorificare Patrem. Alii autem ex solis decem Aeonibus, qui sunt a Logo et Zoe emissi; et propter hoc Logon et Zoen dici eum parentum nomina custodientem. Alii autem ex duodecim Aeonibus his qui sunt ab Anthropo et Ecclesia facti: et propter hoc Filium, velut postgenitum Anthropi. Alii a Christo et Spiritu Sancto, ad firmamentum pleromatis factum eum dicunt et propter hoc Christum vocari eum dicunt, 0593D Patris sui . . . custodientem appellationem. Alii autem sunt qui ipsum propatorem omnium anthropon dicunt vocari, et hoc esse magnum et absconditum mysterium, quoniam quae est super omnia virtus et continet omnia, Anthropos vocatu Edd.

0594A Insolescentes Rhen. Seml. Obert. Pam.

0593D Conclusio.—Huc usque igitur sole clarius est in toto libelli sui decursu Tertullianum pressis vestigiis Irenaeum fuisse secutum; multa quidem vel tacuit, vel produxit, vel aliis involvit verbis; multis vero et apertis indicibus prodidit nullum antiquiorem, praestantiorem, diligentiorem sibi proposuisse ducem, cujus, ut vidimus, nec solum opera graeca, sed et latinam veterem translationem plenis haustibus, manibusque sibi comparaverit. Unde susdeque ruunt insana Semleri paradoxa de incerta Irenaei et Tertulliani librorum indole et origine.—Nec firmiori insidet fundamento frequens Semleri in veteres Apologetas accusatio eos nempe ignorasse veram 0594A Gnosticorum disciplinam, sententiasque eorum probas 0594B et perfectioris cognitionis indices, quo facilius derideri queant, corrupisse. Haec et his similia quasi peculiari studio in nostrum Irenaeum, ejusque fidum interpretem Septimium semel et iterum injicit exaggeratque. Eas porro disciplinas Gnosticorum, sententiasve, undenam, amabo, habes, nisi ex Irenaeo, nisi ex Tertulliano? Quas si eos ignorasse vis, ignorare et nos quanto certius est! Eos nempe coaetaneos, haereticis commixtos, cum iis cominus conversantes, concionantes, compugnantes, nos vero ultimis repostos temporibus, ac longe remotiores doctrinis, animis, totius vitae ratione et moribus. Jacent ergo aeternumque jaceant invictis Irenaei et Tertulliani telis confossi, Gnostici quotquot, sive veteres et emortui, sive redivivi et recentiores. Neminem enim latet quantam inter se connexionem habeant tum caduca antiquae Γνώσεως deliramenta, tum recentiora scientiae novae tentamenta ac imprimis passim in Germaniae palaestris scaturientia audacium 0594C doctorum mystarum, mythicorum, symbolistarum ratiocinia. Inde in Irenaeum simul et Tertullianum irae, maximae vero in Irenaeum, qui praeter haec, ingentia sibi invexit crimina, cum Romanam sedem tantis extulit laudibus, ac Ecclesiae catholicae Reginam. hominumque Advocatam praeconiis tam eximiis celebravit. Quidquid sit, in neotericis animi vel irae nondum exoleverunt argumenta Patrum, et ab illis etiam nunc accipienda sunt arma quibus fusa fugataque abeant haec hostium agmina nebulis ac pulvere obsita, qui novam rerum divinarum, humanarumque institutionem fabulis, allegoriisque refertam somniarunt, omnia, inquit, optime Septimius, in imagines urgentes, plane et ipsi imaginarii christiani. Edd. Cap. II, col. 544.—Recentibus rerum gnosticarum indagatoribus prorsus visum est ratum et incompertum in hoc et in caeteris libelli sui capitibus frequenter allusisse Tertullianum libris ipsiusmet Valentini, ejusque palmare volumen, cui inscriptus erat titulus: Sophia, in manibus et prae oculis aperte habuisse. 0594D Porro plurima iste alter Γνώσεως parens edidit opera, quorum exstant fragmenta nonnulla passim in Clement. Alex. Stromat. disjecta, nempe quaedam epistolarum Valentini fragmenta in libr. I, p. 975; I, 409; III, 450; tum homiliarum lacinia in Strom., lib. IV, p. 641; demum fragmentum avulsum ab ejusdem tractatu de amicis, p. 509. Praeterea Dissertatiunculam de mali origine Clariss. Grabius recognovit et emendavit ex Bodleianae Biblioth. codd. Mss. duobus, 2040 et 2584, in Spicileg haeretic. saeculi II, p. 55. Haec omnia reperiuntur iterum edita in appendice ad quinque Irenaei libros contra haeres., p. 352 et seqq., ed. D. Massuet, Paris, 1710.—Imo, nec etiam nunc omnino amissum foret insigne de Sophia volumen, si qua fides Wolde, anglo ultimi saeculi philologo, qui inter codd. mss. a D. Askew collectos unum reperit, membranis pergamenis conflatum, in forma in-4º, literis graecis uncialibus summae vetustatis 0595A exaratum, lingua Coptorum aegyptiaca ab integro conscriptum, nullum in fronte titulum, haec vero ad calcem secundae partis exhibentem verba: tomus secundus fidelis Sophiae, hunc esse Valentini librum cui interdum alludit Tertullianus sibi persuasum habuit, cum in eo codice contineri vidit XIII Psalmos poenitentiales Sophiae, XIII Canticos ad laudem Christi Sophiam redimentis, quasdam confabulationes Christi cum discipulis et mulieribus evangelicis. Porro in his ipsis adnotationibus, Woide ansam dedit dubitandi falsone an merito haec Valentino tribuerentur; nam verisimile minime est Valentinum opus suum maximum in lingua aegyptiaca conscripsisse, nec pauca quae Woide eruit ac interpretatus est redolent hujus operis versionem. Nihil enim sive Valentinum, sive ejus sequelam aperte designat, imo Woidii sententiae obsunt quaedam Valentino prorsus aliena, videlicet Barbelo, Jaldabbaothar duodecim salvatores, et 0596A alia de Apostolorum dignitate, de animarum origine. Praeterea libro de Sophia perperam tribuerentur psalmi vel cantici; quanto magis Christi sermocinationes, quibus apertius declaratur haec desumi ab Evangelio secundum Aegyptios apocrypho. Nec id infirmatur ex titulo Sophiae fidelis, unde tantum inferre licet eo in libro agi de re Gnostica.—Cui rei referendus est similiter alter ab eodem Woide descriptus codex. in eadem aegyptiaca lingua, in dialecto Sahidico exaratus, 76 foliis in forma in-4º compactus in duas divisus partes, quarum prior inscribitur: Γνώσεως liber.—Posterior vero: liber Magni Λογοῦ κατὰ Μυστήριον. Eum ab Oriente in Angliam attulit celeberr. viator Brucius, nec parum doctorum desideriis satisfaceret quicumque vetustatis explorator qui hanc sibi daret provinciam in lucem hunc librum emittendi. Cf. Matter., Hist. du Gnostic., t. II, 106, 107. Edd.