Quamplurimi Mss. codices hanc sequentem prae se ferunt epigraphen: Incipit de Mansionibus Israelitici populi. Unus Colbertinus recentior: «Incipit libellus S. Hieronymi de XL. duabus Mansionibus Israelitici populi, compositus in memoriam Fabiolae.» Corbeiensis vetustissimus infra multopere laudandus: «Tractatus de quadraginta duabus Mansionibus filiorum Israel.»

467

Nos autem verius, etc. Consule supra Apologiam eruditionis Hieronymi in lingua Hebraica, cap. 2. Comment. in lib. Hebr. Nominum.

468

Excomedente, etc. Male in antea editis legimus, et excedente. Sed, nisi fallor, posuerunt Eras. et Mar. exedente: typographi imperiti, excedente. Plures Mss. et comedente, etc.

470

Tonitruum putaverunt. Non in baptismo Salvatoris; sed quando ipse rogabat Patrem, ut clarificaret nomen suum, Joan. 22. 29. «Turba quae stabat et audierat, dicebat tonitruum esse factum,» etc. At forte meminit hoc loco Hieronymus alicujus Evangelii apocryphi in quo illud erat scriptum; sicut de lumine magno apparente in baptismo Salvatoris unum exemplar Italae Versionis conceptis verbis mentionem facit. Vide editionem meam Evangelii secundum Matthaeum; et inter Opera Cypriani opusculum cujusdam Scriptoris anonymi, in Observationibus Rigaltii pag. 139.

Ibid.

Tonitruo gaudii, etc. Eodem sensu alia exemplaria legunt, tonitrui gaudio.

Ibid.

Habeat protegentem. Addunt editi ante nos libri, et nox ignem habeat, etc.

472

Pericula rursus occurrunt. Eras. et Marian. hic quoque posuerunt, Aegyptii et Pharao rursus occurrunt.

473

Disciplinam, etc. Iidem Eras. et Marian. legunt, Evangelicam doctrinam.

Ibid.

Adhaesionem. Contra fidem omnium Mss. codicum et libri nominum Hebraicorum mutant etiam hoc loco genuinam lectionem, et pro remissionem, substituunt retentionem. Vide supra annotationem nostram col. 19.

476

Si medium verbum scribatur per Beth litteram. debehca, a dabac, conjunctam significat et adhaerentem: dephca vero, a daephac, pulsationem vel pulsatam intelligunt Grammatici juxta Hieronymianam observationem.

Ibid.

De male interpretatis. Male interpretata intelligit editionem Graecam LXX. ubi ῥαφακὰ legimus, pro Dephca, id est, Resch, pro Daleth, quae parvo tantum apice distinguuntur hoc modo Daleth, Resch.

Ibid.

Aben Ezer. Falso in antea editis libris positum est haben haaser, quasi cum Samech, vel cum Sin scribatur in Hebraico contextu: nam si his litteris scriptum dicimus, abon haaser, minime significat lapidem adjutorii.

477

Castrametati sunt. In aliquot Mss. ac in editis legitur, castra posuerunt.

478

In centum viginti Mosaicae, etc. Exemplaria manuscripta constanter retinent hanc lectionem, quam editi mutarunt in hunc modum: «In Apostolos quoque et qui cum eis erant, in centesimo vicesimo Mosaicae aetatis numero constitutis,» etc.

Ibid.

Rubi. Manuscriptus codex antiquissimus Corbeiensis, literis uncialibus ante annos circiter mille in membranis

1252 exaratus, legit purulentias Aegyptiorum; et deinde cum caeteris omnibus, qui sunt magnarum carnium, In margine quem recentiori manu inscriptum retinet virulentias. Meminit porro Hieronymus verborum Ezechielis cap. XVI. v. 26. «Et fornicata es cum filiis Aegypti vicinis tuis magnarum carmum.» Idem lib. 1. Comment. in Osee, cap. 1. «Amatores Chaldaeos, et Assyrios, et Aegyptios, qui sunt magnarum carnium, secuta est.» Haec utique si commodius attendissent veterum editionum Auctores, nunquam ridiculam rem posuissent in contextu Hieronymi; inepte enim legere voluerunt, Nec hic virulentias Aegyptiorum, quae sunt Poetarum carmina, etc.

480

Ἀρκευθον apud Graecos. Verbum isthoc Latine exscribitur in Mss. exemplaribus non paucis, arceuthon.

481

Malachia lateres, etc Vel memoria lapsus est Hieronymus; aut diversis exemplaribus Malachiae utebatur; vel forte imperiti exscriptores pro Isaia posuerunt Malachiam, ut alibi pro Zacharia, Jeremiam. Itaque Isaiae capite nono, versu decimo legimus quod hic notat S. Doctor; sed Idumaei non sunt hoc loco; qui pro lateribus destructis, nituntur lapides politos reponere. Nam ita scriptum est versu citato: Lateres ceciderunt, sed quadratis lapidibus aedificabimus. Id loquuntur populus Ephraim et habitatores Samariae, non Idumaei.

482

Hoc verbum, etc. Sub alia forma saepius occurrit verbum significans frenos, nempe resen. Igitur multa nos docuit hic Hieronymus. 1. Quod vox Ressa, vel Rissa reperiatur solummodo apud Hebraeos num. 33. 21. et 22. 2. Quod fuerit antiquitus liber apocryphus in quo verbum Ressa inveniebatur, et pro stadio ibidem sumebatur. 3. Denique quod liber ille a Graecis λεπτὴ, id est, parva Genesis appellatus sit. Cur autem Erasmus et Marianus de suo effinxerint verbum Graecum μικρογένεσις, tollentes nomen positum ab Hieronymo, ac nominis interpretationem, contra fidem omnium Mss. codicum, non meum est dicere, sed eorum qui voluerint manifestis vitiis adulari.

483

Vulneravit principem Tyri. De principe Tyri vide caput 28. Ezechielis, ubi imaginem habes superbi Angeli a Christo vulnerati.

Ibid.

Supradicto Apocrypho Geneseos volumine. Allegoriam libri Apocryphi hic, ut jam supra, prosequitur Hieronymus. Et notandum etymologiam nominis Thare positam in libro Hebraicorum Nominum reprobari in hac Mansione ab ipsomet Hieronymo: Nec errarent, inquit, si per Ain litteram scriberetur, etc. Nam re ipsa Thare, vel Thara cum Ain significat malitiam, aut pastionem, sive pasturam; cum Heth autem aspiratione duplici, Thare, exprimitur abactor vel depulsor juxta librum Apocryphum.

485

Non sinit devorari. Vide lib. Gen. 25. 11. ubi Abraham abigit a ves a partibus et membris divis si sacrificii.

Ibid.

Moseroth. In vetustissimo Ms. Corbeiensi jam laudato saepius, non Moseroth, sed Museroth scriptum est.

486

Dedolationes hominis. Manuscripti vetustissimi aliquot et recentiores legunt, dedolationis hominis. Deinde Corbeiensis, litteris Graecis ξυλοκισμοὶ ἀνδρὸς; idipsum quoque legendum deprehendimus ex vestigiis aliorum exemplarium, ut fassus est Erasmus in suis scholiis, immerito hic notatus apud Marianum, qui legere voluit ξυλακισμοφόρος Hieronymo minime proprium. Nam nomen Hebraeum Asion, vel Etsion gaber, significantius Graece exprimitur Ξυλισμός, id est, lignatio, aut ξυλοκισμοὶ ανδρός, hoc est, lignationes viri; quam ξυλακισμοφόρος, lignorum ferax. Quod manifeste evincunt sequentia ipsius Hieronymi verba. Possunt lignationes viri; saltuum et omnium arborum genera . . . . figurare.

488

Per Gimet. Graeci legebant Gasion Gaber; quia LXX. Interpretes Ain Hebraicum per γ Gamma saepius reddiderunt, ut in Gomorrha pro Amorrha.

489

Nec errarent. Ex hoc loco scire possumus diligentiam Hieronymi in rebus Hebraicis ac Nominum etymologiis perscrutandis; quotque errores Graecorum et Latinorum unica saepius observatione castigaverit.

490

Υποκοριστικῶς appellatur. Υποκοριστικῶς idem est quod diminutive: duo autem illa diminutiva sunt Selmona, id est, imaguncula; et Phinon, hoc est, os parvum; aut si liceat abuti novo vocabulo, orulum. Nisi potius dixerim cum Virgilio et Columella, oscillum.

491

Secundum verba Heliu. Editi retinent hoc loco nomen Helui; nec ullam invenio Marianaeam vel Erasmianam annotationem quae me doceat, quis fuerit ille Helui, juxta cujus verba Oboth significet lagenas grandes. At meminisse debuerant Eliu verborum, Job 52. v. 19. «Et venter meus quasi mustum absque spiraculo, quod lagunculas novas disrumpit.» Hoc loco Oboth significat lagenas secundum Heliu, incognitum in veteribus editionibus Hieronymi.

492

1253 Iim castrametati sunt. Mss. plures cum aspiratione Hihim.

492

Deblathaim. Velit, nolit Hieronymus, semper legit verba Hebraica apud Erasmum et Marianum juxta Massoretharum puncta vocalia et alias tricas Grammaticales, ut supra Phunon pro Phinon; et hic Diblathajema, pro Diblathaim. Observandum vero in Textu Hebraeo Samaritanorum ac versione Syrorum, retentum fuisse Phinon; et Deblathaim quoque apud Syros.

494

Numeratur rursum populus. Addunt editi antea libri, numerantur et Levitae. Consequenter etiam legunt hoc modo: «Et ex judicio Domini haereditatem accipiunt, ut inter fratres suos nec femineus a possessione Dei sexus excludatur.»

495

Offerre debeat. Non pauci codices Mss. pro offerre, habent ferre, et afferre.

Ibid.

Meditatorium Evangelii. Discrepant in hac voce exemplaria Mss. quia quamplurima legunt mediatorium pro meditatorium. Sed ultimam hanc lectionem retinendam monet sensus Hieronymi docentis Deuteronomium esse quasi praeparatorium ad aliam secundam Legem, et in se repraesentans Evangelium futurum.

496