Tertullian, De Pallio

Series Prima. Libri Polemici, Ab Auctore Montanista Scripti. De Corona Militis. De Fuga In Persecutione. Adversus Gnosticos Scorpiace. Adversus Praxea

Quinti Septimii Florentis Tertulliani De Corona .

Caput Primum.

Caput II.

Quinti Septimii Florentis Tertulliani Liber De Fuga In Persecutione.

Quinti Septimii Florentis Tertulliani Adversus Gnosticos Scorpiace

Quinti Septimii Florentis Tertulliani Liber Adversus Praxeam.

Quinti Septimii Florentis Tertulliani Liber Adversus Hermogenem.

Quinti Septimii Florentis Tertulliani Adversus Marcionem Libri Quinque.

Prooemium.

Synopsis Historica.

Totius Operis Conspectus.

Scripturus Tertullianus adversus opus Marcionis ex contrarietatum oppositionibus Antitheses cognominatum, ad separationem Legis et Evangelii coactum,

Quinti Septimii Florentis Tertulliani Adversus Valentinianos Liber.

Quinti Septimii Florentis Tertulliani Liber Adversus Judaeos.

Quinti Septimii Florentis Tertulliani Liber De Anima.

Scripserat Tertullianus, ut ipse ait, contra Hermogenem librum de censu seu origine animae qui liber, hodie desideratus, quantum datur, mentionem hab

Quinti Septimii Florentis Tertulliani De Carne Christi.

Quinti Septimii Florentis Tertulliani De Resurrectione Carnis.

Series secunda. Libri Morales Post Susceptum Ab Auctore Montanismum Scripti. De Velandis Virginibus. De Exhortatione Castitatis. De Monogamia. De Jeju

Quinti Septimii Florentis Tertulliani Liber De Virginibus Velandis.

Quinti Septimii Florentis Tertulliani De Exhortatione Castitatis Liber.

Quinti Septimii Florentis Tertulliani De Monogamia Liber.

Quinti Septimii Florentis Tertulliani De Jejuniis .

Quinti Septimii Florentis Tertulliani De Pudicitia.

I. Pudicitiae amore Tertullianus in haeresim lapsus, libro hoc errorem Montani prosecutus de non recipiendis poenitentibus, saltem moechis et fornicat

Quinti Septimii Florentis Tertulliani De Pallio Liber.

Appendices Ad Genuina Q. Septimii Florentis Tertulliani Opera.

Appendix prima.

Carmina Tertulliano Adscripta.

Adversus Marcionem Libri quinque.

Ad Lectorem.

Liber Primus. De Deo Unico.

Adjecit istud titulo, brevis instar argumenti, sicuti etiam primi libri adversus Marcionem, Pamelius, qui solus totum hocce carmen adnotavit, opuscula

Argumentum Libri Primi, Ex Ipso Tertulliano, Ad Libri Quinti Auspicium.

Liber Secundus. De Concordia Veteris Et Novae Legis.

Argumentum Libri II, Etiam Ipsius Auctoris.

Porro his verbis, satis obscuris, indicat auctor scriptum esse hunc librum de consonantia veteris et novae legis, quod adeo recens titulo adjecimus. P

Liber Tertius. De Concordia Patrum Veteris Et Novi Testamenti.

Argumentum, Etiam Ipsius Auctoris.

Ubi subintelligi debet Tradit, aut quid simile: tractat enim libro tertio (quod adeo etiam titulo adjecimus) de concordia patrum veteris et novi Testa

Liber Quartus, Incerti Auctoris, De Marcionis Antithesibus.

Quibus verbis, alias satis obscuris, indicat piacula, id est sacrificia veteris legis, fuisse typum verae hostiae, christi. Qua explicatione cum antit

Liber Quintus. De Variis Marcionis Haeresibus.

Tractat enim pene omnes Marcionis haereses, et ad argumenta ejus paucis respondet: quo fit ut titulo adjecerimus: De Variis Ejus Haeresibus.

Incerti Auctoris. De Judicio Domini.

Sequentia quoque Poemata sub Tertulliani nomine vulgo traduntur. Nos tantum virum tam iratas unquam habuisse Musas non credimus. Ea tamen qualiacumque

Incerti Auctoris Genesis.

Incerti Auctoris Sodoma.

Caput Primum.

Caput II.

Caput III.

Ad Senatorem Ex Christiana religione ad idolorum servitutem conversum.

Argumentum Libri Ad Senatorem, Ex Christiana Religione Ad Idolorum Servitutem Conversum Per Jacobum Pamelium.

Caput Primum.

Caput II.

Carmen De Jona Et Ninive, Cum Adnotationibus Francisci Jureti.

De Ligno Vitae.

Appendix secunda.

Candido Lectori Josephus Maria Suaresius Avenionensis Salutem.

Ex Libris Tertulliani De Execrandis Gentium Diis Fragmentum Erutum E Bibliotheca Vaticana, A Josepho Maria Suaresio Avenionensi.

Appendix tertia.

Graecorum Operum Fragmenta Et Notulae, Cum Adnotationibus Jacobi Pamelii.

Apologetici Adversus Gentes Pro Christianis Graeci, Fragmenta, ex Eusebio Caesariensi, cum translatione triplici.

Praefatiuncula In Fragmenta Graeca Apologetici

I. Ex Apologetici cap. 11, juxta Eusebium (Hist. Eccles. lib. III) et Nicephorum (l. III, c. 17) .

Rufini.

Christophorsoni.

Langii.

II. Ex Apologetici cap. V, juxta Eusebium (Hist. Eccles. lib. II) et Nicephorum (lib. II, cap. 8) .

Rufini.

Christophorsoni.

Langii.

III. Ex eodem Apologetici V cap. juxta Eusebium (Hist. Eccles. lib. II. cap. 24) et Nicephor. (lib. II, cap. 37) .

Rufini.

Christophorsoni.

Langii.

IV. Ex eodem V Apolog., juxta Euseb. (Hist. Eccl. lib. III, c. 20) et Niceph. (l. III, c. 10) .

Rufini.

Christophosoni.

Langii.

Libri De Spectaculis Graeci Citatio, Ex Lib. De Corona Militis (cap. 6) .

Lib. De Virginibus Velandis Graeci, Notulae, Ex Ejusdem Tituli Libro (cap. 1) .

De Baptismo Libri Mentio, Ex Ejusdem Tituli Libro (cap. 15) .

His verbis etiam materia praecipua commemoratur graeci de Baptismo. Quandoquidem vero nos hic tractaturos polliciti sumus, quae sit Tertulliani senten

Appendix quarta.

Operum Q. S. F. Tertulliani Quae Desiderantur, Fragmenta, Mentio Et Notulae.

I. Ad Amicum Philosophum De Nuptiarum Angustiis Libri, Notulae Ex B. Hieron.

Hactenus B. Hieronymus, cujus integras periodos adduximus in medium, tum ne quid mutilum esset, tum ut intelligat lector qui veterum de Virginitate, h

II. De Fato Libri Mentio Et Fragmentum Ex Ejusdem Lib. De Anima (cap. 20) et Fulgentio Placiade, de Vocibus Antiquis.

Hactenus auctor, cujus cum nullum exstet opus, ubi de quatuor illis tractet, mihi prorsus videtur alludere ad librum suo titulo de Fato, Redde huic fa

III. De Mundis Et Immundis Animalibus Quaestionum Citatio Ex B. Hieronymi Epist. 125, Ad Damasum.

An istud referatur ad peculiarem aliquem librum ejus tituli, quod magis tamen probatur, an vero ad tractatum ea de re per aliquot lineas Tertulliani,

IV. De Circumcisione Quaestionum Citatio, Eodem B. Hieron. Loco.

An peculiariter scripserit Tertullianus librum de Circumcisione, de Circumcisione Catal. Script. Eccles. adv. Jud., de vera Circumcisione,

V. De Vestibus Aaron Libri Mentio Ex B. Hier. Epist. 128, Ad Fabiolam, De Veste Sacerdotali.

Vestes Aaronis octo de Veste sacerdotali

VI. De Trinitate Libri Notula.

An Tertullianus praeter librum adversus Praxean, de Trinitate adv. Praxean adv. Praxean. de Trinitate de Patre Deo et Deo Filio adv. Praxean et Mona

VII. De Censu Animae Libri Adversus Hermogenem Argumentum Et Fragmenta, ex libro de Anima, cap. 1, 3, 22 et 24.

His quinque locis auctor in primis titulum et argumentum indicat: de Censu animae adversus Hermogenem, censum adv. Hermog. spiritum vitae, flatum fla

VIII. Adversus Apelletianos Libri Citatio, Ex Libro De Carne Christi (cap. 8) .

An liber iste, adversus Apellem, adversus Apelletianos adversus Apelletianos Apelletianos ad Jubaianum. de Praescript. adv. haeret., de Anima, de Prae

X. Libri De Paradiso Argumentum, Ex Lib. De Anima (cap. 55) .

Hactenus auctor, sed saniori modo intelligendus, uti adnotavimus latius in Prolegomenis inter Paradoxa, ubi ad omnia ipsius argumenta respondebimus. H

De Spe Fidelium Libri Argumentum, Ex Lib. III Adv. Marc. Cap. Ult. et B. Hieron. in cap. XXXVI Ezech. et alibi, ac Gennadio.

Hactenus plura testimonia de argumento libri de Spe Fidelium, de Civit. Dei, de Spe Fidelium,

Librorum Sex De Ecstasi Mentio, Ex B. Hier. Catal. Script. Eccles. et Nicephoro, lib. IV Hist. eccles., cap. 22 ac 34.

Hactenus ille. Quorum ex posteriori loco apparet

Libri Adversus Apollonium Notulae, Ex B. Hier. Catal. Et Nicephoro.

Duabus de caussis mihi persuasum est librum hunc adversus Apollonium

Operum Plurium Quae Desiderantur Mentio, Ex Iisdem B. Hieronymi Et Nicephori Locis, Ac Vincentio.

Hactenus illi. Et vero utinam exstaret Index Septimii Tertulliani, de Vestibus Aaron! Marciones, Apelles, Praxeae, Hermogenes, Judaei, Gentiles, Gnost

Fragmentum. In quo discreparet a Psychicis Tertullianus montanista.

Appendix quinta.

In Libros Tertulliani De Baptismo Et De Poenitentia, Adnotationes R. P. D. Corbiniani Thomae, Monachi Benedictini, E Congregatione S. Spiritus In Bava

Monitum.

Elenchus Capitum Libri De Baptismo.

Notae ad caput primum.

Notae ad caput XVIII.

Notae ad Caput XVIII.

Notae ad Caput XIX.

Notae ad Caput XX.

Dissertatio, De Affinitate Inter Baptismum Et Poenitentiam, Sequentis Libri Authore, Et Ejusdem Scripti Tempore.

Liber De Poenitentia.

Notae ad Caput primum.

Index Latinitatis Tertullianeae.

Monitum.

Index Veterum Scriptorum Quorum Mentio In Scriptis Tertulliani.

Sacrorum.

Ecclesiasticorum.

Haereticorum.

Eorum Qui De Deo Et Deis Scripserunt, Eoque Pertinentibus.

Magorum.

Medicorum, Mathematicorum Et Physicorum.

Philosophorum.

Historicorum.

Oratorum, Poetarum Et Grammaticorum.

Index Tomi Secundi.

Quinti Septimii Florentis Tertulliani Operum Pars Secunda, Quae Libros Ab Auctore In Montanismo Scriptos Continet.

Series Prima. Scripta Auctoris Montanistae Polemica.

Series Secunda. Scripta Auctoris Montanistae Moralia.

Appendices, Ad Genuina Q. Septimii Florentis Tertulliani Opera.

Corrigenda Et Addenda.

Index analyticus amplissimus tertium absolvet.

Finis Tomi Secundi.

Caput II.

Sit nunc aliunde res, ne Poenicum inter Romanos aut erubescat, aut doleat. Certe habitum vertere naturae 1032B totius solemne munus est. Fungitur et ipso mundus interim iste quem incumbimus. Viderit Anaximander, si plures putat: viderit si quis uspiam alius ad Meropas, ut Silenus, penes aures Midae blatit, aptas sane grandioribus fabulis. Sed et si quem Plato aestimat cujus imago hic sit, etiam ille habeat necesse est proinde mutare. Quippe si mundus, ex diversis substantiis officiisque constabit ad formam ejus quod mundus hic est: neque enim mundus, si non ut mundus proinde. Diversa in unum, ex demutatione diversa sunt. Denique diversitatis discordiam vices foederant.

1032D Ita mutando mundus erit omnis. Hoc est, nisi mutaretur mundus, non esset, ex diversis quippe substantiis compositus et compactus est. Salm.

Ita mutando erit mundus omnis, qui et diversitatibus corporatus, et vicibus temperatus.

1032D Nostra certe metatio. Hic mundus quem incumbimus, in quo metamur. Salm.

Nostra certe metatio, quod clausis vel in totum 1033A homericis oculis liquet, totum versiforme est. Dies et nox invicem vertunt. Sol stationibus annuis, luna modulationibus menstruis variat.

1033C Siderum distincta confusio. Optimus erit ipse sui interpres, libro de Resurrectione Carnis: Redaccenduntur et stellatorum globi, reducuntur et siderum absentiae, quas temporalis distinctio exemerat. Rig.

Siderum distincta confusio

1033C Interdum dejicit quid, interdum, etc. Nihil aliud intellexit Auctor, quam ortum et occasum stellarum, quae dejici et decidere dicuntur cum occidunt, resuscitari cum oriuntur. Salm.

interdum dejicit quid, interdum resuscitat. Coeli ambitus, nunc

1033C Sub divo splendidus. Subdivum ὑπαιθρίον, serenum. Rig.

sub divo splendidus, nunc nubilo sordidus: aut imbres ruunt, aut si qua missilia cum imbribus, dehinc

1033C Substillum. Cum aqua de coelo casitat guttatim. Glosae, Substillat, στραγγουριᾷ. Rig.

substillum, et denuo sudum. Sic et mari

1033B Forte maris, quo sensu dicitur mare infidum. Edd.

fides infamis, dum et flabris aeque mutantibus,

1033C De tranquillo probum. Tranquillitate probum, tranquillum, ut de eo queri nemo jure possit. Rig.

de tranquillo probum,

1033D De flustris temperatum. Ventis agitatum, modo violentis, modo remissioribus. Rig. —An flustra hic temperato mari opponuntur? nequaquam, nam flustra malaciam maris significant. Salm.

de flustris temperatum, et extemplo

1033D De decumanis inquietat. Fluctibus decumanis inquietatur. Ipse Tertullianus, infra, De paradiso exterminat, pro exterminatur. et, Positis exuviis novus explicat, hoc est, explicatur. Salm.

de decumanis inquietat. Sic et terram si recenseas temporatim vestiri amantem, prope sis eamdem negare memor viridem cum conspicis flavam, mox risurus et canam. Caeteri quoque ejus ornatus quid

1033B Si quid Ven. Seml.

non aliud ex alio mutant, et

1033D Montium scapulae decurrendo. Cum abrupta torrentium impetu de scapulis montium saxa in imum devolvuntur. Salm.

montium scapulae decurrendo, 1033B et

1033D Fontium venae cavillando. Cavillari dicuntur fontes, cum sui copiam facere desinunt, cava telluris subeundo: tunc enim circumpositos incolas fallunt, frustrantur, et fraudant. Salm.

fontium venae cavillando

1033B Ebullando Par. Rhen.

, et

1033D Fluminum viae obhumando. Alluvione fluminis alveus limo sive humo oppletur; ita ut, occupato alveo, flumen divertere, et viam sibi novam facere cogatur. Obhumatio igitur est alluvio, πρόσχωσις. Salm.

fluminum viae obhumando

1033B Obumbrando Franeq. Rhen.

. Mutavit et totus orbis aliquando, aquis omnibus obsitus. Adhuc maris conchae, et buccinae peregrinantur in montibus, cupientes Platoni probare etiam ardua fluitasse. Sed et enatando rursus, in forma

1033B Infirma Rhen. infima al.

mutavit rursus orbis, alius

1033B Aliud Ven.

idem. Mutat et nunc localiter habitus, cum 1034A situs laeditur; cum inter insulas nulla jam Delos, harenae

1033B Rhene Pam.: insulam exiguam Delo vicinam, cui nomen Rhene, commemorat Stephanus.

Samos

1034C Samos. Haec insula, Plinio teste, repente e mari emerserat. Pam.

, et (si ille

1034C Ille. Scilicet Plato qui in Timaeo scribit in mari Atlantico insulam ingentem submersam. Atqui de harum aliarumque insularum interitu ac Sicilia, insula ex continente, latius in Apolog. (c. 40, col. 480 et 481) , ubi iisdem pene verbis Tertullianus utitur. Et vero nomen vitii quod plaga illa discidii mari induit, aut (ut vatic. codex) imbuit, intelligo Rhegium, quippe quod graece obrutum significet (a ῥήγνυμι). Fretum nempe inter Siciliam et Italiam ita dictum, quod, cum antea conjunctae essent, medium illud spatium aquis obrutum esset, et per angustiam scissum, sicuti ex Sallustio citat Isidor. Etym. lib. IV, in 1034D vocem: Sicilia, a Servio mutuatus. Pam. et Edd.

non mendax)

1033C Et si ille non mendax Fran. et Sibylla non mendax 1034B Seml. Ven. Rig. Leop.

cum

1034B Aeon Fran. Pam. Leop.

in Atlantico Libyam aut Asiam adaequans quaeritur

1034B Quaeritur nunc Fran. Leop. nunc pro cum seq.

; cum Italiae quondam latus, Hadria Tyrrhenoque quassantibus mediotenus inter ceptum, reliquias Siciliam facit; cum tota illa plaga discidii, contentiosos aequorum coitus angustis

1034B Angustiis Fran.

1034D Angustis, id est angustiis. Edd. —Angusta dicit, sicut Graeci, στενά. Rig.

retorquens, novum vitii

1034D Novum vitii. Novum vitium. Sic ipse infra, endormidis solocem, pro endormidem solocem. Rig.

mari imbuit

1034B Induit Pam. Leop.

, non exspuentis naufragia, sed devorantis. Patitur et continens de coelo, aut de suo. Aspice ad Palaestinam, qua Jordanes amnis finium arbiter, vastitas ingens, et orba regio, et frustra ager; at

1034B Ager est et Fran.

urbes retro, et populi frequentes, et

1034D Solus audiebat. Ager ille qui nunc frustra est cum nihil ferat, olim in ore omnium erat ob fertilitatem, et vix de alio sermones erant. Rig.

solus audiebat; dehinc, ut Deus censor est

1034B Esset Fran.

, impietas ignium meruit imbres. Hactenus Sodoma, 1034B et nulla Gomorrha, et cinis omnia, et

1034D Propinquitas maris. Hoc est, mare propinquum, quod dicitur mare Mortuum. Rig.

propinquitas maris juxta cum solo

1034D Mortem vivit. Veram putamus hanc lectionem, etsi in Carmine de Sodoma legatur: Nec mare vivit ubi mors est maris illa quieti. Mare illud etiamnum visitur et vivit, sed mortuum vocatur, itaque non vitam vivit, sed mortem. Rig.

mortem vivit

1034B Bibit Fran. mortuum ivit Salm.

. Ex hujuscemodi nubilo et Tuscia Vulsinios

1034C Add. pristinos Fran.

deusta, quo magis de montibus suis Campania speret, erepta

1034D Pompeios. Hanc urbem, Vesuvii obrutam cineribus, excitatam e ruinis tandem nostris prope temporibus fuisse, cuique satis notum est. Edd.

Pompeios. Sed absit. Utinam et Asia secura jam sit de soli ingluvie! Utinam et Africa semel voraginem paverit,

1034D Unicis castris fraudatis. Non potest ambigi quin 1035C ista sint capienda de Cambysae exercitu in Lybicis Syrtibus, immensis arenarum cumulis cooperto atque obruto. Plat. in Alex. Salm.

unicis castris fraudatis 1035A expiata! Multa et alia hujusmodi detrimenta habitum orbis mutavere

1035C Novavere Fran.

, situsque movere. Bellis quoque plurimum licuisse et tristitia perget

1035C Licuit. Sed piget tristia Fran. Leop.

, non minus quam regnorum vices recensere. Quoties et ista mutaverunt

1035C Mutaverint Leop.

, jam inde a Nino Beli progenie! si tamen Ninus regnaret

1035C Regnavit Fran. regnare Salm.

primus,

1035C Ut autumat superiorum profanitas. De Nino, a quo Assyriorum repetenda origo, diximus olim in animadversionib. contra Praeadam. De eo autem loquitur Diodorus lib. II. πρῶτος τῶν εἰς ἱστορίαν καὶ μνήμην παραδεδόμενων, Νῖνος ὁ βασιλεὺς τῶν ἀσσυρίων; primus omnium qui in historiam et memoriam transierint, Ninus rex Assyriorum. Le Pr.

ut autumat superiorum profanitas: ferme apud vos ultra stylus non solet. Ab Assyriis, si forte, aevi historiae patescunt; qui vero divinas lectitamus, ab ipsius mundi natalibus compotes sumus. Sed laeta jam malo: quippe et laeta mutant. Denique, si quid mare diluit, coelum deussit, terra subduxit, gladius detotondit,

1035C Alias versura compensati. Versura hic non est usura vel foenus, ut perperam vulgo interpretantur, 1035D sed τὸ ἀντιστροφον vel ἡ ἀντιστροφὴ, ut Graeci calcunones vocant. Salm. —Id est, fit compensatio alia conversione. Edd.

alias versura compensati redit. Nam et primitus majorem ambitum

1035C Majore ambitu Fran.

terra cassa, et vacans hominum, et sicubi aliqua gens occuparat, sibimet soli erat. Itaque 1035B colere

1035C Colore . . . deferentem Ven.

omnia (si demum

1035C Cogitans omnia si domum Fran. colere omnia sibi, domum Leop.

intelligis alibi stipantem copiam, alibi deserentem), runcare atque

1035D Rustare. Rustum seu ruscus sunt rubi et sentes; unde ruscare, sive rustare: unde et rustariae falces, sentibus eradendis paratae, apud Varronem, lib. I de re rustica. Sic in Apologetico, Edictorum securibus rustatis et caeditis, c. 4, col. 286. Rig.

rustare instituit, ut inde velut ex surculis et propaginibus, populi de populis, urbes de urbibus, per ubique orbis pangerentur. Transvolavere redundantium gentium examina. Scythae exuberant Persas: Phoenices in Africam eructant; Romanos Phryges pariunt; Chaldaeum semen in Aegyptum educatur; dehinc, inde cum transducitur, Judaea gens est. Sic et Herculea posteritas, Temeno pariter Peloponesum occupando producunt

1036C A Temeno pariter Peloponesum o. producuntur Leop.

. Sic et Iones Nelei comites 1036A Asiam novis urbibus instruunt. Sic et Corinthii cum Archia moeniunt Syracusas. Sed vanum jam antiquitas, quando

1035D Curricula nostra. Saeculum nostrum, annis currentibus. Rig.

curricula nostra coram. Quantum reformavit orbis saeculum istud! quantum urbium aut produxit, aut auxit, aut reddidit praesentis imperii triplex virtus

1035D Triplex virtus. Id est, tres imperatores seu Augusti, de quibus statim, nempe Severus pater, Antoninus et Geta filii. Rig.

, Deo tot Augustis in unum favente! quot census transcripti!

1035D Quot populi repugnati. Florus, Poenos mari repugnavit. Rig.

quot populi repugnati

1036C Repurgati Salm. propaginati Fran.

! quot ordines illustrati! quot barbari exclusi! Revera orbis, cultissimum hujus imperii rus est, eradicato omni aconito hostilitatis, et

1035D Cacto. Cactos folio spinoso describitur, Plinio lib. XXI, I, cap. 16, et veteribus Glossis, Cactum, ἀκάνθας είδος. Hesychius, Κακτος ἄκανθα, ὑφ᾽ ἦς ἐὰν πληγῆ νεβρὸς ἀχρεῖα ἔχει τὰ ὀστᾶ εἰς αυλούς. Rig.

cacto, et rubo subdolae familiaritatis,

1036C Concultus et amoenus. Concultum dicit, quod alias simpliciter, cultum; et est contrarium inculto. Rig.

concultus et amoenus

1036C Consitum et amoenum Fran. consultus et amoenus, codex.

1036C Super Alcinoi pometum. Pomaria Alcinoi regis in Corcyra insula celebrantur a Plinio, lib. XIX, cap. 4. Meminit etiam Homerus, lib. VII Odyss., cujus verba citantur a Justino mart. adv. gen. Pam.

super Alcinoi pometum, et Midae rosetum.