Damasus I, Epistolae

Pars prima. Exhibens Panegyricum Pacati Theodosio Magno Dictum, In Vicem Praefationis Ad Illius Imperatoris Opera. (Ex Panegyric. Vett. Jacobi de la B

Introductio Ad Panegyricum.

Incipit Pacati Panegyricus.

Theodosius Magnus Et Pacatus. Pars secunda, Complectens Selecta Theodosii De Religione Decreta.

Lib. I. Tit. X. De Officio Comitis Sacrarum Largitionum.

Lib. II. Tit. VIII. De Feriis.

Lib. III. Tit. VII. De Nuptiis.

Lib. V. Tit. III. De Bonis Clericorum Et Monachorum.

LIV. V. Tit. V. De Postliminio.

Lib. IX. Tit. VII. Ad Legem Juliam, De Adulteriis.

Lib. IX. Tit. XXV. De Raptu Vel Matrimonio Sanctimonialium Virginum Vel Viduarum.

Lib. IX. Tit. XXXV. De Quaestionibus.

Lib. IX. Tit. XXXVIII. De Indulgentiis Criminum.

Lib. IX. Tit. XLV. De His Qui Ad Ecclesias Confugiunt.

Lib. XV. Tit. VII. De Scenicis.

Lib. XVI. Tit. I. De Fide Catholica.

Lib. XVI. Tit. II. De Episcopis, Ecclesiis Et Clericis.

Lib. XVI. Tit. III. De Monachis.

Lib. XVI. Tit. IV. De His, Qui Super Religione Contendunt.

Lib. XVI. Tit. V. De Haereticis.

Lib. XVI. Tit. VII. De Apostatis.

Lib. XVI. Tit. VIII. De Judaeis, Coelicolis Et Samaritanis.

Lib. XVI. Tit. X. De Paganis, Sacrificiis Et Templis.

Appendix.

Epistola Concilii Constantinopolitani Oecumenici Ad Theodosium Imperatorem. (Labb. Concil. t. II, col. 945-946.)

Anno Domini CCCLXXXI-CCCXCVIII. Sanctus Vigilius, Episcopus Tridentinus Et Martyr.

Prolegomena. Notitia Historica. Ex Gallandii Bibliotheca. tom VIII, p. X-XII.

Sancti Vigilii Epistolae Duae. (Ex Gallandii Biblioth. tom. VIII, pag. 203-206.)

Epistola Prima. Ad Simplicianum Episcopum Mediolanensem. De martyrio Ss. Sisinnii, Martyrii et Alexandri.

Epistola II. Ad S. Joannem Chrysostomum. De iisdem martyribus.

Anno Domini CCCXXXVI. Monumenta Vetera Ad Arianorum Doctrinam Pertinentia.

Epistolae Et Decreta.

Epistola Prima Constantii Ad Athanasium .

Epistola Secunda Constantii Imperatoris Ad Athanasium.

Epistola Tertia Constantii Imperatoris Ad Athanasium.

Epistola Prima Constantii Ad Cleros Alexandrinos.

Epistola Secunda Ejusdem Ad Eosdem.

Epistola Ejusdem Ad Nestorium.

Epistola Quarta Ejusdem Ad Athanasium.

Anno Domini CCCXXXVII. Epistola Imperatoris Constantini Junioris Ad Alexandrinos.

Anno Domini CCCXLIX.

Anno Domini CCCLV.

Anno Domini CCCLIX Vel CCCLX. Epistola Constantii Ad Synodum Ariminensem. Constantius monuit ne quid de orientalibus, qui seorsim convenirent Seloucia

Epistola Secunda Synodi Ariminensis Ad Constantium. Petit synodus veniam Arimino discedendi ante hiemis asperitatem.

Anno Domini CCCLXV.

Anno Domini CCCLXX. Constitutio Valentiniani Imperatoris Ad Damasum Papam. Ex Coust. pag.

Anno Domini CCCLXXVIII Vel CCCLXXXI. Epistola Romani Coust. p.

Anno Domini CCCLXXX. Quo id omne prope conceditur, quod superiori epistola petitum est. Coust. p.

Anno Domini 381. Epistola

Anno Domini 385.

Epistola Maximi Imperatoris Ad Valentinianum Augustum. (Labb. Concil. tom. II. col. 1031.)

Sermonum Arianorum Fragmenta Antiquissima In Rescriptis Membranis Reperta Et Nunc Primum Cum Idoneis Refutationibus Edita .

Primus Capitulus Fidei Catholicae

Sermonum Antiquorum Reliquiae Ex Alio Palimpsesto Bibliothecae Ambrosianae.

Fragmentum I. Incipit Sermo III

Fragmentum II. Ex Sermone V.

Fragmentum III. Incipit Sermo VI.

Fragmentum IV. Incipit Homilia XXIV.

Fragmentum V. Ex Homilia XXXIII.

Fragmentum VI. Incipit Homilia XXXIV.

Fragmentum VII. Ex Homiliis Incertis.

Contra Arianos Fragmentum.

Sermones Dominicales IV .

Sermo I. In Septuagesima.

Sermo II. In Quadragesima.

Sermo III. In Dominica Passionis.

Sermo IV. In Dominica Palmarum.

Expositio Fidei .

Breviarium Fidei Advebsus Arianos Haereticos, In Quo Trium Divinarum Personarum Aequalitas Plurimis Scripturae Sacrae Locis Et Argumentis Liquido Comp

Kalendaria Duo Antiqua A Furio Dionysio Philocalo An. CCCLIV, Et Polemeo Silvio An. Cccciil, Conscripta, Et Ex Codice Ms. Joannis Cuspiniani Desumpta.

Praefatio Editoris.

Kalendarium Antiquum Furii Dionysii Filocali Anno CCCLIV Conscriptum.

Kalendarium Antiquum Polemei Silvii Anno Cccciil Conscriptum.

Natales Aliquot Sanctorum Ex Fastis Consularibus Excerpti.

Anno Domini CCCLXXI. Lucifer Episcopus Calaritanus.

Epistola Dedicatoria.

Praefatio .

Luciferi Episcopi Calaritani Vita.

Joannis Tilii Epistola Ad Pium V. P. Quae Exstat In Fronte Operum Luciferi Ab Eodem Tilio Anno 1568. Editorum.

Sancti Patris Nostri Luciferi Episcopi Calaritani Pancratii Presbyteri Et Hilarii, Legatorum Sedis Apostolicae Epistola Ad Eusebium Episcopum Vercelle

Liberii Papae Ad Luciferum

S. P. N. Luciferi Episcopi Calaritani De Non Conveniendo Cum Haereticis, Ad Constantium Imperatorem Liber Unus.

S. P. N. Luciferi Episcopi Calaritani De Regibus Apostaticis, Ad Constantium Imperatorem, Liber Unus.

S. P. N. Luciferi Episcopi Calaritani Pro Sancto Athanasio Ad Constantium Imperatorem Libri Duo.

Liber Primus.

Pro Sancto Athanasio Liber Secundus.

Florentii Ad Luciferum Ep. Calaritanum Epistola.

Epistola.

Luciferi Episcopi Calaritani Ad Florentium Epistola.

Epistola.

S. P. N. Luciferi Episcopi Calaritani De Non Parcendo In Deum Delinquentibus, Ad Constantium Imperatorem, Liber Unus.

S. P. N. Luciferi Episcopi Calaritani, Moriendum Esse Pro Dei Filio, Ad Constantium Imperatorem, Liber Unus.

Athanasii Ad Luciferum Epistolae Duae.

Epistola I.

Epistola II.

Appendix.

De Professione Fidei S. Luciferi Ep. Calaritani.

Ex Membranaceo Codice Ms. Bibliothecae Ambrosianae signato I, 101, in parte superiori.

Anno Domini CCCXCVII. Sanctus Pacianus Barcilonensis Episcopus.

Prolegomena.

Sancti Paciani Epistolae Tres Ad Sympronianum Novatianum.

Epistola I. De Catholico nomine. Pacianus Symproniano fratri salutem.

Epistola II. De Symproniani litteris.

Epistola III. Contra tractatus Novatianorum.

Sancti Paciani Paraenesis, Sive Exhortatorius Libellus, Ad Poenitentiam.

Sancti Paciani Sermo De Baptismo.

Anno Domini CCCXCVII. Q. Julius Hilarianus.

Prolegomena.

Q. Julii Hilariani Chronologia Sive Libellus De Mundi Duratione.

Quinti Julii Hilariani

Epilogus.

Anno Domini CCCXCVIII. S. Siricius Papa.

Prolegomena.

Vita Et Regnum Siricii Papae.

Scripta, Et Eorum Editiones, Siricii Papae. Ex Schoenemanno, ubi supra.

S. Siricii Papae Epistolae Et Decreta. (Constant. Epist. Rom. Pont. t. I, col. 623.)

Epistola I. Siricii Papae Ad Himerium Episcopum Tarraconensem.

Appendix. Ex pervetusto codice Corbeiensi.

Epistola II. Valentiniani Imperatoris Ad Pinianum, Qua Siricii Romani antistitis electionem approbat.

Epistola III. Maximi Imperatoris Ad Siricium Papam.

Epistola IV . Siricii Papae Ad Anysium Thessalonicensem Episcopum. Ut nullus in Illyrico episcopum sine Anysii consensu ordinet.

Monitum In Epistolam Sequentem.

Epistola V. B. Siricii Papae Ad Episcopos Africae.

Monitum In Epistolam Sequentem.

Epistola VI, Siricii Papae Ad Diversos Episcopos.

Monitum In Epistolam Sequentem.

Epistola VII, Siricii Papae Ad Diversos Episcopos Missa Adversus Jovinianum Haereticum Ejusque Socios Ab Ecclesiae Unitate Removendos.

Epistola VIII , Seu Rescriptum Ambrosii, Aliorumque Episcoporum Ad Siricium Papam De Causa Supradicta.

Monitum In Epistolam Sequentem.

Epistola IX, Siricii Papae Ad Anysium Thessalonicensem Aliosque Illyrici Episcopos.

Monitum In Sequentes Canones.

Epistola X , Seu Canones Synodi Romanorum Ad Gallos Episcopos.

Addenda.

Epistola Synodica

Decretorum Damaso I Papae Ascriptorum Censura.

Duo Carmina A Quibusdam Insuper Damaso Papae Ascripta.

Epitaphium Sisennii Presbyteri. (Apud Gruter. pag. 1172, n. 9.)

Ad Quemdam Fratrem Corripiendum .

Monitum In Sequens Kalendarium. (Ex Analect. Mabilon. p. 163.)

Kalendarium Antiquissimum Ecclesiae Carthaginensis.

De Sanctitate Siricii Papae Dissertatio.

Index Analyticus Operum Sancti Damasi.

Index Analyticus Operum Luciferi Calaritani.

Index Rerum Quae In Hoc Tomo Continentur.

S. Felix Papa II.

Faustinus Et Marcellinus Presbyteri.

S. Damasus Papa.

S. Damasi Opuscula.

Carmina.

Opera Apocrypha S. Damasi.

Theodosius Magnus Et Pacatus.

Sanctus Vigilius Tridentinus.

Monumenta Vetera Ad Arianorum Doctrinam Pertinentia.

Dionysius Filocalus Et Polemeus Sylvius.

Confessio Fidei Catholicae

0357D Hanc Trithemius de S. E. cap. 73, librum de Fide vocat, contra haereticos.

Post concilium Nicaenum,

0357D Hoc apud Trithemium hujus dogmaticae initium est, Quoniam post concilium Nicaenum, atque ita 0358C etiam apud Theodoretum legimus: eaque lectio mihi verior videtur: ea enim quae in aliis impressis ac mss. codicibus praemittuntur, exordium potius sapiunt ab exscriptoribus adjectum; siquidem hoc ipsum Romanum concilium, quod anno 380 convocatum dixi, illud ipsum est Vigilio teste, quod Nicaeno concilio addidit ea, quae minus plene, ut Nazianzenus ait in 2 ad Cledon., dicta fuerant, et ad Spiritum sanctum attinent: in anteactis enim sub Damaso conciliis, ea quae de sancto eodem Spiritu 0358D enuntiata sunt, nec adeo praecisa, et plena, ut haec sunt, nec anathematismos adversus singulas omnes Pneumatomachorum blasphemias adjectos habent.

quod in urbe Roma concilium congregatum est a catholicis episcopis, addiderunt de Spiritu sancto. Et quia postea is error inolevit, ut quidam ore sacrilego auderent dicere 0358C Spiritum Sanctum factum esse per Filium

0358D Haec Eunomii in Apologetico a Fabricio Bb. Graec. tom. VIII, pag. 297, primum edito verba: Jussu quidem Patris, operatione autem Filii factum. Huc spectat locus Simonis Constantinopolitani apud Allat. contr. Hottinger. pag. 503: Litteris ad Paulinum Antiochenum datis scribit Damasus additionem synodali decreto factam in S. Nicaeno Symbolo ad convellendam eorum blasphemiam qui asserebant Filium quoque Patrem esse.

I. Anathematizamus eos, qui non tota libertate proclamant, cum Patre et Filio unius potestatis esse atque substantiae.

II. Anathematizamus quoque eos, qui Sabellii sequuntur errorem

0358D Nullos reipsa tunc temporis Sabellianos fuisse legimus, multos autem calumnia et opinione ab Orientalibus sic dictos scimus; qua de re querebatur Faustinus presbyter in libello Fidei, quem in Codice 0359A canonum Quesnelliano legimus, cap. 38, ac Gregorius ille, cujus est Orat. 49 inter Nazianzeni 0359B Opera. Ob eam quoque causam Paulinum Antiochenum, ejusque asseclas, ac omnes pene Occidentales ob reticentiam trium hypostaseon vulgo traductos fuisse constat. Hanc igitur calumniam hoc promulgato anathemate Damasus forte destructum ivit, quae etiam fuit ratio, cur Athanasius, aliique Alexandrinae synodi Patres decreverint, ut anathemate inureretur Sabellii stoliditas: quod si ita fiat, omnis apud omnes cessabit suspicio.

, eumdem dicentes Patrem esse, quem Filium.

0359A III. Anathematizamus Arium, atque Eunonium, qui pari impietate, licet sermone dissimili Filium et Spiritum sanctum asserunt esse creaturas.

IV. Anathematizamus Macedonianos

0359B Ante annum 380, quo haec dogmatica promulgata est, Macedonianorum nomen nuspiam usurpatum legas: illi siquidem nondum ab Ecclesia, ad quam sub Liberio rediisse visi sunt, aperto rursus schismate recesserant, nec concilium Nicaenum rursus repudiaverant, quod anno duntaxat 379 factum fuisse dixi cap. 15. Hi vero duplicis erant generis: alii enim recte de Filio sentiebant, prave vero de Spiritu sancto; alii vero utramque Arianam haeresim profitebantur. Posteriores igitur Damasus hoc loco 0359C respicit, quos ideo ab Ariana stirpe venientes, ut etiam Epiphanius vocat, et nomen, non perfidiam mutasse ait. Sed Epiphanium ipsum audiamus haer. 74, n. 1: Ab his Semiarianis et Orthodoxis monstrum quoddam biformium hominum et semiferorum excitatum est; alii quippe, ab Ariana stirpe profecti, Filium non absolute creaturam esse definiunt, sed sine tempore esse genitum . . . . Sed a priore illa sententia quam Arius evomuit, nequaquam recedunt . . . . tum de Spiritu sancto contumeliose garriunt. Utramque etiam Macedonianorum sectam distinguit Auctor in Dialogis a Garnerio iterum impressis in Auctario operum Theodoreti, in quibus illum aliter cum prioribus, aliter cum aliis disputantem legimus.

, qui de Arii stirpe venientes non perfidiam mutavere, sed nomen.

V. Anathematizamus Photinum, qui Hebionis haeresim instaurans

0359C Hilarius de Trin. lib. VII, cap. 3 et 7: Hebion, quod est Photinus.

, Dominum Jesum Christum tantum ex Maria confitetur,

VI. Anathematizamus eos, qui duos Filios

0359C Hunc anathematismum Coelestinus recitat his verbis: Anathematizamus eos, qui duos Filios Dei asserunt, alterum qui ex Patre ante saecula est genitus, 0359D et alterum qui ex assumptione carnis natus est ex Virgine. Apollinarius hanc sententiam per summam calumniam Catholicis affinxerat ob duas in Christo Jesu assertas naturas perfecte unitas, eoque praetextu abutebatur, ut per speciem adeo absurdae opinionis haeresim suam corroboraret. Hoc liquet ex locis a Petavio allatis de Incarn. lib. VII, cap. 2, atque eam calumniam suis ipse auribus Damasus jactari audiverat, praesente Acacio Beroeensi episcopo. Aiebat autem Apollinarius: Si homini perfecto unitus est perfectus Deus, duo utique, non unum essent. Nyssen. Antir., cap. 35 et 39, et cap. 42: Si homini copulatus est Deus perfectus, perfectus nempe perfecto, utique duo essent: alter quidem natura Filius Dei, alter adoptione. Eam itaque a Catholicis calumniam hoc promulgato anathematismo idem pontifex removendam censet, cujus deinde exemplum Nazianzenus aperte imitatus est in 1 ad Cledon., haec scribens: Si quis duos Filios, alterum ex 0360A Deo, et Patre, alterum ex Matre, non autem unum, atque eumdem induxerit, is ab ea quoque filiorum adoptione 0360B excidat, quae recte credentibus promissa est. Et rursus in secunda ad eumdem Cledon.: Hoc quoque omnibus de nobis affirma, nos Dei Filium, qui ex Patre primum, ac deinde ex sancta Maria Virgine genitus est, in unum jungere, nec duos filios nominare, sed unum, et eumdem in invisibili Deitate adorare, etc. Hanc etiam ab Ecclesia catholica infamiam repellunt, Athanasius, Epiphanius, Ambrosius, caeterique eorum temporum Patres: atque hinc intelligimus, quanto studio vulgata illa ac recantata ab Apollinarianis fuerat. Ab Apollinario calumniam cum haeresi accepit, atque iterum produxit adversus Catholicos Eutyches, delirus senex, et qui ab illo deinceps orti sunt Monophysitae, Monothelitae, ac si quis alius ex virulenta radice surculus infecit Ecclesiam. Quamobrem Marcianus imperator, scribens ad monachos Alexandrinos profitetur 0360C εἶναί τε Θεὸν καὶ ἄνθρωπον ἀληθῶς τὸν αὐτὸν, οὐκ ἄλλον καὶ ἄλλον, μὴ γένοιτο, ἀλλ᾽ ἔνα καὶ τὸν αὐτὸν. Τοὺς δὲ λέγοντας ἤ εἰπόντας δύο Υἱοὺς ἤ δύο πρόσωπα, καὶ ἡμεῖς ὡς θεομάχους βδελυσσόμεθα, καὶ ἀναθεματίζομεν. Graecam illam epistolam, cujus major pars fugerat diligentiam summorum virorum, quibus collectionem conciliorum debemus, integram profero inferius ex Otthoboniano cod. 29, fol. 415, nuper cum reliquis in Vaticanam translato, beneficio sanctissimi pontificis Benedicti XIV, sacris litteris juvandis et illustrandis nati. Ex eodem cod. exscriptum est alterius etiam epistolae initium, ad Macarium scilicet episcopum et Sinaitas monachos, quod in eadem collectione deest. Vid. tom. IV, Ven. edit. p. 1792 et 1793.

asserunt, unum ante saecula, et alterum post assumptionem carnis ex Virgine.

0360A VII. Anathematizamus eos, qui pro hominis anima rationali, et intelligibili

0360C Damasi anathematismo rescissum, ac perfossum, captiosum fidei libellum Romae a Vitali oblatum, omnesque qui in fraudulenta expositione perstarent, ab Ecclesia eodem tempore alienos factos scribit Nazianzenus in 2 ad Cledon. Sed utrum ille hunc locum designet, an alterum huic similem in 0360D priori ad Paulinum Epistola expressum, vide ad annum 375.

, dicunt Dei Verbum in humana carne versatum, cum ipse Filius sit Verbum Dei, et non pro anima rationali, et intelligibili in suo corpore fuerit, sed nostram, id est intelligibilem sine peccato animam susceperit, atque salvaverit.

VIII. Anathematizamus eos, qui Verbum Filium Dei extensione, aut collectione, et a Patre separatum, insubstantivum, et finem habiturum esse contendunt.

IX. Eos quoque, qui de Ecclesiis ad Ecclesias migraverunt

0360D Hunc, atque huic proximum anathematismum, quod a suo codice abessent, Quesnellus Damaso affictos putat fraude et dolo malo Paulini Antiocheni, ut illo aemulum in episcopatu Meletium superare posset. At, oh! praeceps et viro rigidioris disciplinae vindice indignum prorsus judicium! fraudem illam scilicet minime olfecit Theodoretus, cum eosdem anathematismos retinuit, quamquam Meletium ipsum, ac ejus successorem tanti fecerit, ut omnes captet, qua certas, qua dubias utrumque laudandi vias, qui praeterea, ab eo, quo res agebantur tempore, non ita distat, quin facile ludum videre, deprehendere, et attrectare posset, si vellet, ut hac Quesnellus gloria tot saeculis posterior integra frueretur. Caeterum si haec dogmatica scripta et promulgata est ab ea Romana synodo, quae initam jam Meletium inter et Paulinum concordiam confirmaverat, 0361B ut mihi cap. 15, visum est, jam vides, quo haec Quesnelli somnia recidant. Nam nec anathematismi illi falsi, aut suspecti videri poterunt, sed pro constanti suo in rem ecclesiasticam studio a Damaso adjecti, ut collapsam, Athanasio teste, aliisque, per Orientem in eo capite disciplinam restitueret, ac postremo hinc facile colliges, quam iniquo erga episcopum illum optime de religione meritum, sed apostolicae sedis observantissimum, et exulcerato animo scriptor ille damnatae memoriae fuerit.

tamdiu a communione nostra habemus 0361A alienos, quamdiu ad eas civitates redierint, in quibus primum sunt constituti. Quod si alius alio transmigrante in locum viventis est ordinatus, tamdiu vacet sacerdotis dignitate, qui suam deseruit civitatem, quamdiu successor ejus quiescat in pace.

X. Si quis non dixerit semper Filium et semper Spiritum sanctum esse, anathema sit.

XI. Si quis non dixerit Filium natum de Patre, id est de divina substantia ipsius, anathema sit.

XII. Si quis non dixerit Verbum Domini Filium Dei Deum, sicut Deum Patrem ejus, et omnia posse, et omnia nosse et Patri aequalem, anathema sit.

XIII. Si quis dixerit, quod in carne constitutus 0362A filius Dei, cum esset in terra, in coelis cum Patre non erat, anathema sit.

XIV. Si quis dixerit quod in passione crucis

0361B Gelasius hoc caput recitat inter testimonia Patrum de duab. Natur. his verbis: Si quis dixerit, quia in passione crucis dolorem pertulit Filius Dei Deus, et non caro cum anima, quam induta est servi formam, quam sibimet assumpsit, sicut Scriptura dicit, anathema sit. Theodoretus hoc idem caput iterum repetit Dial. 3, cujus loci verba, quam quae in Historia recitat, ad Latinum Damasi exemplum magis accedere Valesius observat, ac tertio in epist. 144. ad Milit.: 0361C Ἀκουσάτωσαν καὶ τοῦ πολυθρυλλάτου Δαμάσου τοῦ τῆς Ῥώμης ἐπισκόπου βοῶντος· εἴ τις εἴποι ὅτι ἐν τῷ σταυρῷ πόνον ὑπέμεινεν ἡ θεότης. καὶ οὐχὶ τὸ σῶμα μετὰ τῆς ψυχῆς, τοῦ δούλου μορφὴ, ἣν τελείαν ἀνέλαβεν, ἀνάθεμα ἔστω. Vallicellanus codex, num. 18, sic videtur corrigere: Si quis dixerit, quod in passione crucis dolorem sustinebat Filius Dei Deus, et non caro cum anima, quam induerat in forma servi, quam sibi acceperat. Caeterum vetustus Nicaeno etiam Symbolo confirmatus Christianorum sermo hic fuerat: Deum nostri causa passum, crucifixum, mortuum: eo etiam Patres omnes tum vivente Damaso, tum deinceps usi sunt, quos Petavius colligit de Incarn. lib. IV, cap. 15, 16. Si itaque illud hominum genus, qui nuper vexarunt, et adhuc occulte vexant Ecclesiam vixisset aetate Damasi; collectis inconditis, undequaque vocibus inclamasset, Romanum pontificem fidem destruere. Samosateni et Photini impietatem asserere. ac Nestorianae 0361D haeresi praeludere; at nec Damasus Patres illos pro haereticis habuit, nec illi dicam dixerunt Damaso, quin potius ob eam causam laudarunt. Hinc vero intelligis, sententias quamquam catholico sensu veras, habita tamen temporum, ac eorum, a quibus proferuntur ratione, nedum posse, sed etiam proscribi ab Ecclesia oportere, ne error, qui, ut ait Irenaeus, lib. I, in praefat., secundum semetipsum non ostenditur, ac subdole adornatus, veriorem se ipsum praestat, rudiores decipiat exteriori phantasmate. Arius enim et Apollinarius eo dicto abutebantur, ac divinitatem ipsam perpessioni obnoxiam blasphemaverant, prior ut Filium Patre minorem, ac creaturam esse conficeret Hilar. de Trin., lib. X, cap. 9, alter ut illud suum Carnis et Verbi temperamentum astrueret, ut ex Nysseno in Antirretico, aliisque frustra referendis constat.

dolorem sustinebat Filius Dei Deus, et non caro cum anima, qua induerat formam servi

0361D Hoc videtur haud casu dictum. Apollinarius enim audire non poterat, quod Dominus noster Jesus pro nobis 0362B servitutem susceperit in istius corporis susceptione, quia scilicet Verbum et Carnem unius esse substantiae asserebat. Ambros., epist. 46 ad Sabin.

, quam sibi acceperat, sicut ait Scriptura, anathema sit.

XV. Si quis non dixerit quod in carne, quam assumpsit, sedet

0362B Hunc anathematismum aliis licet verbis repetit Nazianzenus in 1 ad Cled.: Si quis sanctam Carnem, nunc depositam esse, nudamque ac corpore vacuam Divinitatem esse, non autem cum assumpta parte, et esse, et venturam esse duxerit, praesentem illius gloriam non cernat; atque hanc duplicem ejus promulgandi causam affert, primam scilicet ut suspicionem amoveat, alteram vero, ut errorem refellat: fuerant siquidem nonnulli inter Catholicos, qui de humanae naturae in melius mutatione ita sentiebant magnifice, ut hominem posita mortalitate in Deum quodammodo absorptum existimare, ac naturarum discrimen post ascensionem tollere viderentur. atque inter eos Nazianzenus ipse, ac Nyssenus, quorum dicta legi possunt apud Petav. de Incarn., lib. III, cap. 4, et lib. X, cap. 1, ac Zaccagnium in praef. ad Antirr., cap. 21. Nyssenum ab ea labe Zaccagnius egregie purgat, 0362C cap. 24. Nazianzenus vero se ipsum ab ea suscipione liberat; error vero, cui chordam eo loco tendit, ac quem refellit. proprius Apollinarii fuerat, ac necessarium ejus haeresis consectarium, quae duas in Christo naturas perpetuo inficiata est. Hinc ille primo Carnem Christi Domini et coelo allatam dixit; eam deinde consubstantialem nostrae fassus etiam aliquando est, sed brutam, ac sensu vacuam. Cum primam sententiam asseruit, carnem illam peracto dispensationis mysterio in divinam, ex qua sumpta fuerat, reincidisse naturam docuit: cum alteram admisit, aut carnem illam depositam, aut in Dei conversam substantiam, nullamque ejus superfuisse figuram dixit. Hoc etiam commentum cum tota haeresi a magistro suo Apollinario Eutyches posteriori saeculo accepit. Vid. Harduin., oper Select. de Sacram. altar., cap. 6 et 7, haec egregie explicantem.

ad dexteram Patris, in qua venturus est judicare vivos et mortuos, anathema sit.

XVI. Si quis non dixerit Spiritum sanctum de Patre esse vere, ac proprie, sicut Filius de divina substantia, et Deum verum, anathema sit

0362C Hunc Briennius apud Allatium contr. Hottinger., pag. 316, sic recitat: Εἴ τις μὴ εἴποι τὸ Πνεῦμα τὸ 0362D ἅγιον ἐκ τοῦ Πατρὸς εἶναι ἀληθῶς καὶ κυρίως, ὡς καὶ τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ ἐκ τῆς θείας οὐσίας. καὶ Θεοῦ Θεὸν λόγον, ἀνάθεμα. Quod a Theodoreto accepit, nam latina exemplaria loco Deum Verbum habent Deum Verum. Hic vero, ac sequentes anathematismi tres de sancto Spiritu, oppositi sunt impiis Pneumatomachorum thesibus, qui neque ex divina substantia, neque omnia posse, aut ubique esse, neque omnia cum Filio fecisse asserebant. Hinc Eunomius in Apologetico, cap. 25, apud Fab. Bb. Graec., tom. VIII: Tertio loco colitur, quia ordine et dignitate praestat aliis Unigeniti operibus, divinitate, et creandi potestate carens, sanctificandi autem, et docendi potestate abundans. Vid. Athanasius, tom. I, pag. 794 et 881, edit. Bb. ac Basilius de Spir. sanct., cap. 16, ac sequentibus, nec non Theodoretus, seu quisquis ille sit in Dialogis adversus Macedonianos singulas eas blasphemias exsufflans in Auctario.

XVII. Si quis non dixerit omnia posse Spiritum 0363A sanctum, omnia nosse, et ubique esse, sicut Filium et Patrem, anathema sit.

XVIII. Si quis dixerit Spiritum sanctum facturam, aut per Filium factum, anathema sit.

XIX. Si quis non dixerit omnia per Filium et Spiritum sanctum Patrem, fecisse, id est visibilia, invisibilia, anathema sit.

XX. Si quis non dixerit Patris, et Filii, et Spiritus sancti unam divinitatem, potestatem, majestatem, potentiam, unam gloriam, dominationem, unum regnum, atque unam voluntatem et veritatem, anathema sit

0363B Hujus anathematismi Aristenus meminit apud Allat. contr. Hotting., pag. 504: Ὡσαύτως ἀνεθεμάτισε τοὺς μὴ μετὰ πάσης παῤῥησίας κηρύττοντας αὐτὸ μετὰ πατρὸς καὶ υἱοῦ μιᾶς ἐξουσίας, καὶ οὐσίας ὑπάρχειν. Eunomius enim nullam Filii et Spiritus sancti cum Patre potentiae, imperii, et essentiae comparationem esse posse blasphemabat, quem ideo καθ᾽ ὑπεροχὴν ἀσύγκριτον οὐσίας καὶ δυνάμεως, καὶ ἐξουσίας asseruit. Caeterum quos hoc ac sequens caput praeterea 0363C respiciant, dixi cap. 18.

XXI. Si quis tres personas non dixerit veras Patris, et Filii, et Spiritus sancti, aequales, semper viventes, omnia continentes visibilia, et invisibilia, omnia potentes, omnia judicantes, omnia vivificantes, 0363B omnia facientes, omnia quae sunt salvanda, salvantes, anathema sit.

XXII. Si quis non dixerit adorandum Spiritum sanctum ab omni creatura, sicut Filium, et Patrem, anathema sit

0363C Hic et sequens anathematismus alterum illud perstringit Macedonianorum genus, qui scilicet recte de Patre et Filio sentiebant, in sancto autem Spiritu a fide aberrabant, quorum haud exiguus erat numerus, ut ex Epiphanio, Theodoreto, Socrate, ac Sozomeno intelligimus, atque ex Athanasio op., t. I, p. 649. Hos etiam veluti ab alio Macedonianorum grege diversos, et separatos, ac non omnino mortuos et exstinctos, blandis verbis alloquitur Nazianzenus or. 37, num. 28. At Damasus tandem eos anathematizandos ac pro haetericis habendos statuit hoc loco, et a Catholicis separat, quibus cum foederati, et commixti fuerant, quousque Valens per Orientem imperio potitus est, ut dixi cap. 15, qua de re videri etiam potest Basil. epist. 128. Hinc illos sequenti anno, quo ad Constantinopolitanum I concilium vocati sunt, jam pro haereticis habitos fuisse legimus apud Socr., lib. VII, cap. 7.

XXIII. Si quis de Patre et Filio bene senserit, de Spiritu autem sancto non recte habuerit, haereticus est: quod omnes haeretici de Filio Dei, et Spiritu 0364A sancto male sentientes, in perfidia Judaeorum et Gentilium inveniuntur

0363D Alii codices, quia, quod magis placet; sive enim de Filio, sive de Spiritu sancto prave sentias, perinde est, atque utro jue casu Ethnicus, et Judaeus es, quia Trinitatem negas.

XXIV. Quod si quis patiatur, Deum Patrem dicens, et Deum Filium ejus, et Deum Spiritum sanctum, Deos dici, et non Deum propter unam divinitatem et potentiam, quam credimus esse, et scimus, Patris, et Filii, et Spiritus sancti: Deum, subtrahens autem Filium, aut Spiritum sanctum, ita solum existimet esse Deum Patrem, dici, aut credi unum Deum: anathema sit. Nomen namque deorum, et angelis, et sanctis omnibus a Deo est impositum, et donatum; de Patre autem, et Filio, et Spiritu sancto, propter unam aequalem divinitatem, non nomen deorum, sed Dei nobis ostenditur, atque indicatur: ut credamus, quia in Patre, et Filio, et Spiritu sancto solum baptizamur, 0364B et non in archangelorum nominibus, aut angelorum, quomodo Haeretici, aut Judaei, aut etiam Gentiles dementes faciunt. Haec ergo est salus Christianorum, ut credentes Trinitati, id est Patri, et Filio, et Spiritui sancto, in ea veram solamque unam divinitatem, et potentiam ac majestatem et substantiam eamdem sine dubio credamus, ut aeternam attingere mereamur ad vitam

0363D Postremum hoc caput obscurum et perplexum est transcriptorum incuria, aut ingenio: ego itaque tibi sisto quam ex Vallicellano codice exscripsi lectionem nitidiorem, ac meliorem, nisi correctoris manum sapiat. Quod si quis patiatur Deum Patrem dici, et Deum Filium ejus, et Deum Spiritum sanctum, deos dici, et non Deum, propter unam divinitatem et potentiam, quam credimus esse, et scimus Patris, et Filii, et Spiritus sancti, vel qui subtrahens Filium aut Spiritum sanctum ita ut solum existimet esse Deum Patrem, dici, aut credi, anathema sit. Nam pluraliter nomen deorum in angelis et sanctis hominibus a Deo esse positum, et donatum legimus: de Patre autem, et Filio, et Spiritu 0364B sancto propter unam et aequalem divinitatem, non nomen deorum, sed Dei nobis ostenditur, atque indicatur: et idcirco in solo nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti baptizamur, et non in archangelorum nominibus et angelorum. quomodo Haeretici et Judaei aut etiam Gentiles dementes. Haec est ergo salus Christianorum, ut credentes Trinitati, id est Patri, et Filio, et Spiritui sancto, in eam veram solamque unam divinitatem, et potentiam, majestatem, 0364C et substantiam sine dubio credamus. Porro constat ex Basil. epist. 131 et 169, ac ex Nazianz. or. 29 et 37. Catholicos ab Arianis tritheitarum voce traductos, quod unam in Trinitate divinitatem profiterentur; ac Socrates narrat Tripart. lib. X, cap. 8, eos, ut orthodoxos vituperarent intra portas, per plateas etiam, et porticus, ac mediam civitatem cantare, et resonare solitos, Ubi sunt qui dicunt trina virtute unum. Hac etiam calumnia utuntur adversus recte sentientes Catholicos, recentes Ariani et Unitarii. Videatur Crelius inter epistolas Lacrozianas, tom. I, pag. 94. Fragmenta Graecae epistolae quae desunt in actis Chalcedonensis concilii. 0364C Ἐξέκοψε δὲ καὶ τὴν Νεστορίου δυσσέβειαν. Hactenus Graecum exemplar: desunt vero, quae nunc sequuntur. Τὸ δὲ σεπτὸν σύμβολον τῶν τιή ἁγίων Πατέρων σῶον διὰ πάντων ἐφύλαξε μήτε μειώσει, μήτε προσθήκῃ βλαβέν καὶ οἴεται μὲν ἡ ἡμετέρα γαληνότης τὰ θεῖα ἡμῶν γράμματα, ἔτι μὴν καὶ τὰ διατάγματα τὰ ἐν τῇ Ἀλεξανδρέων ἤδη προτεθέντα μεγαλοπόλει ἀρκεῖν εἰς τὸ 0364D πεῖσαι οὐκ οἶδ᾽ ὅπως ἔτι καὶ νῦν ἀμφιβάλλοντας, ὅτιπερ οὐδὲν κεκαινοτόμηται τῇ ἁγιωτάτῃ Συνόδῳ καὶ Καθολικῇ, καὶ μηδένα λοιπὸν ὑπολελεῖφθαι τὸν ἀμφισβητοῦντα τούτου χάριν, οὐδὲ γὰρ ἐννοήθη (sic) τινὰ τοσοῦτον εἶναι νομίζομεν ὡς ἐντυχόντα τοσούτοις δόγμασι σαφῶς οὕτως ἀπαγγέλλουσι τὴν ὀρθόδοξον πίστιν, ἔτι τῇ αὐτῇ καὶ νῦν ἐπιμένειν πλάνῃ. Εἰ δὲ ἄρα τινὲς εἶεν, ὅπερ οὐκ ἡγούμεθα τὸ τῆς ἑμφύτου ἡμῖν φιλανθρωπίας, μὴ ἀκολουθοῦντες σκοπῷ, βουλόμεθα πάλιν αὐτοὺς διὰ τῶν θείων ἡμῶν γραμμάτων πεισθῆναι ἀκριβῶς, ὡς ἅπαντα τοῖς τῶν ὁσίων Πατέρων ἀκολουθήσασα διδάγμασιν ἡ ἁγιωτάτη καὶ καθολικὴ Σύνοδος ἐτύπωσε, καὶ τὴν μὲν Εὐτυχοῦς ἀνεῖλε δυσσέβειαν, ᾗ ὁ Διόσκορος εἵπετο, καὶ ἕτεροί τινὲς, οἱ μήτε τὰ Ἀπολλιναρίου βιβλία ἀποκινήσαντες ἐγκατασπegr;ῖραι τῶ πλήθει, Προσηγορίας ἁγιωτάτων ὀρθοδόξων Πατέρων ἑαυτοῖς ἐπιγράψαντεσ, ὥστε εἰς τέλειον τὴν τῶν ἀπλουστέρων ἐπὶ τὸ ψεῦδος ἐξανδραποδῆσαι διάνοιαν· ἐβεβαίωσε δὲ τὸ τῶν τιή ἁγίων Πατέρων 0365B τῶν ἐν Νικαίᾳ συνελθόντων σεπτὸν σύμβολον μηδὲν μήτε ὀφελοῦσα, μήτε προσθεῖσα, καθὸ βαπτισθεῖσα. καὶ πιστεύσασα ἡ ἡμετέρα γαληνότης ἐκ νέας ἡλικίας φρονεῖ. Καὶ ἐν αὐτῷ διαμένειν εὔχεται, πιστεύουσα τὸν Δεσπότην ἡμῶν καὶ Σωτῆρα Χριστὸν, τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ τὸν μονογενῆ, τὸν συναΐδιον καὶ ὁμοούσιον τῷ Πατρὶ, δι᾽ ἡμᾶς, καὶ διὰ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν, ἐνηνθρωπηκέναι 0365C γενηθέντα ἐκ Πνεύματος ἁγίου καὶ Μαρίας τῆς θεοτόκου παρθένου, εἶναί τε Θεὸν καὶ ἄνθρωπον ἀληθῶς τὸν αὐτὸν, οὐκ ἄλλον καὶ ἄλλον, μὴ γένοιτο, ἀλλ᾽ ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν οὐδενί τρόπῳ μεριζόμενον ἢ χωριζόμενον ἢ τρεπόμενον. Τοὺς δὲ λέγοντας ἢ εἰπόντας δύο Υἱούς, ἢ δύο πρόσωπα καὶ ἡμεῖς ὡς θεομάχους βδελυσσόμεθα καὶ ἀναθεματίζομεν. Ταῦτα τοίνυν καὶ αὐτοὶ καταμαθόντες, εἔ τινες ἅρα εἶεν ἐν ὑμῖν ἔτι τῷ ψεύδει κατεπιμένοντες, πρὸς τὴν ἀλήθειαν ἐπαναδραμεῖν σπουδάσατε, τῶν ἀθεμίτων ἑαυτούς ἀφιστῶντες παρασυνάξεων. ὥστε μὴ πρὸς τὸ τὰς ψυχὰς ὑμῶν ἀπολέσαι, καὶ τοῖς ἀπὸ τῶν νόμων ἐπιτιμίοις ὑπαχθῆναι. Ἑνωτίσατε δὲ ἅπαντες ἑαυτοὺς τοῖς τῆς ἁγιωτάτης καὶ Καθολικῆς Ἐκκλησίας τῶν ὀρθοδόξων, ἥτις μία ὑπάρχει, καθ᾽ ὃ καὶ οἱ εὐαγεῖς ὅροι τῶν ἁγίων Πατέρων ἡμᾶς διδάσκουσι. Τοῦτο γὰρ ποιοῦντες τῇ μὲν ἑαυτῶν ψυχῇ χαριεῖσθε σωτηρίαν, τῷ δὲ τῶν ὅλων Δεσπότῃ Θεῷ τὰ ἀρέσκοντα πράξετε, καὶ τῇ ἡμετέρᾳ ἑαυτοὺς παρατιθέμενοι γαληνότητι τῆς παρ᾽ αὐτῆς ἀπολαύσετε κηδεμονίας. Διὰ τοῦτο καὶ Ἰωάννην, τὸν λαμπρότατον Δεκουρίωνα ἐκλεξάμενοι ἀπεστείλαμεν, δυνάμενον 0365D ἀκριβῶς τὰ περὶ τῆς ἁγίας πίστεως παραστῆσαι. Καὶ γὰρ τῇ τῶν ὁσὶων Ἐπισκόπων οἰκουμενικῇ καὶ καθολικῇ Συνόδῳ παρῆν, καὶ πάντα τὰ παρακολουθήσαντα σαφῶς ἐπίσταται. Ὥστε διά πάντων πληροφορηθέντας τοὺς ἔτι, ὅπερ οὐχ ὑπολαμβάνομεν, ἐνδιάζοντας, ὀψέ ποτε πρὸς τὴν ἀληθῆ καὶ ἀμώμητον πίστιν ἐπανελθεῖν. Ἀντίτυπον θείων γραμμάτων πεμφθέντων παρὰ τοῦ αὐτοῦ Μακαρίῳ Ἐπισκόπῳ καὶ Ἀρχιμανδρίτῃ καί λοιποῖς ἐν τῶ ἁγιῷ ὄρει Σινᾶᾷ εὐλαβεστάτοις Μοναχοῖς. Οἷα κατὰ τῆς εὐαγοῦς θρησκείας καὶ τῆς ῥωμαἳκῆς πολιτείας ἐπικινδύνως νεωτερίζων Θεοδόσιος, οὗ ταῖς πράξεσιν ἐὰν εὕροι τις τιμωρίαν, ἑὰλω. οὐδένα μὲν λέληθε πάντων τε καὶ τὴν ὑμετέραν εὐλάβειαν τὸ μέγεθος τῶν παρ᾽ αὐτοῦ πλημμελημάτων. οὗτος γὰρ ἐλήλυθεν προλαβὼν, καθὼς αἱ θεῖαι παραγορεύουσι γραφαὶ, τὴν τοῦ Ἀντιχρίστου προσδοκωμένην παρουσίαν, τὸ δὲ ἀληθέστερον εἰπεῖν, παρ᾽ ἐκείνου πεμφθεὶς πολεμῆσαι τῇ ἁγίᾳ καὶ ὀρθοδόξῳ πίστει, etc.