262. De Novissimis.

1. Homo, Dei creatura,

Cur in carne moritura

Est tam parva tibi cura

De aeterna gloria?

Illa quanta sit, si scires,

Praeter eam nil sitires

Nec post mundi sic abires

Cito transitoria.

2. Et si poenas infernales

Cognovisses, quae et quales,

Tuos utique carnales

Appetitus frangeres,

Et innumera peccata,

Dicta, facta, cogitata

Mente tota consternata

Merito deplangeres.

3. Tot sunt gaudia sanctorum,

Tot tormenta miserorum,

Quod immanitas amborum

Nullo sensu capitur,

Donec anima post mortem

Aut bonorum sumat sortem,

Aut malorum ad cohortem

Improvise rapitur.

4. Quando caro sepelitur,

Heu, de spiritu nescitur,

Utrum gaudet vel punitur,

Non fit magna mentio;

Luctus quidem simulatur,

Sed substantia vastatur,

In propinquis generatur

Zelus et contentio.

5. Mors est bonis, mors et malis,

Sed sors nimis inaequalis

Subinfertur aeternalis

Vitae vel interitus ;

Exsequiae celebrantur,

Si vel noti convivantur,

Nil defuncto suffragantur,

Si tunc est immeritus.

6. Nullum tempus paenitendi,

Hora nulla revertendi

Neque locus fugiendi

Miseris supererit ;

Si vis sursum, detraheris,

De abyssis extrahens,

Iudicanti praesenteris,

Nec quidquam intererit.

7. Si non Iesum dilexisti

Et Mariae servivisti

Nec patronum quem petisti

Tibi in subsidium,

Quis orabit pro delicto,

Quis spondebit pro convicto,

Quis iudicio tam stricto

Fiet in praesidium?

8. Pacis angeli astabunt,

Sicut scriptum est, plorabunt,

Tamen flignam affirmabant

Iudicis sententiam;

Et, quod sonat magis dare,

Omnes Dei creaturae

Adgravabunt iusto iure

Malam conscientiam.

9. Sed haec factis ex scelestis

Est ipsius gravis testis

Nullam iudicis in gestis

Intuens iniuriam;

Hinc horrendi mox tortores

Tot incutiunt terrores,

Quod iam sentienes dolores

Vertitur in furiam.

10. Tunc a bonis reprobata,

In seipsa desperata

Et in toto desolata

In profundum mergitur,

Ubi chaos hoc firmatur,

Quod nunquam egrediatur,

Sicut Abraham testatur;

Huc illuc non pergitur.

11. O quae lingua explicare,

Vel quis sensus cogitare,

Quis audet dinumerare

Mala multiplicia,

Quae perversis sunt creata

Et diversis deputata,

Prout singula peccata

Exigunt et vitia?

12. O peccator, vis audire

Et de multis pauca scire,

Quae permisit hic sentire

Quendam Dei gratia?

Qui, cum Deum precaretur,

Ut hic ita purgaretur,

Quod post mortem duceretur

Ad caeli palatia,

13. Quamvis nimium peccavit,

Deus tamen hoc donavit

Et illaesum conservavit

Corpus in certamine.

Nam, cum Satan hoc videret,

Quod conversus paeniteret

Et quod Domino placeret,

Huius pro examine

14. Tecta miscuit tormenta,

Quod ad ipsa temptamenta

Supra mundi elementa

Invisa conficeret.

Aestum, fluxum, flatum talem

Sensit frater inaequalem,

Ex portentis infernalem

Aperte coniceret.

15. Ignem quendam sentiebat,

Cuius flammam non videbat,

Ipsum tamen exurebat

Satis mirabiliter,

Ignem gessit et urentem

Et gravissime prementem,

Velut lapidis urentem (sic!)

Flantem horribiliter.

16. Sub quo iacuit astrictus

Et per grandes eius ictus

Tam potenter est adflictus,

Ut ignis uredinem

Quasi nullam advertebat,

Quia flamma sic fremebat,

Quod calori praeferebat

Plagas et gravedinem.

17. Fratris huius et in cella

Torrens ignis ut procella

Influendo fecit bella

Dura et magnalia;

Flamma quoque hunc ob-

struxit,

Quae ter ita eius suxit,

Quod mirando non eduxit,

Illius vitalia.

18. Liquor ardens igne pluit,

Et grando in ipsum ruit,

Chaos tale quod non fuit

Videns ab initio.

Ista saepe dum sentiret,

Accidit, quod nil plus sciret,

Quam quod totus interiret

Mundus hoc supplicio.

19. Ut tonitrua tonabant,

Tanta fulgura micabant

Et quam plura his constabant,

Quae carent mundi nomine ;

Frater vero sic plagatus

Mox fuisset conquassatus,

Si non Dei sustentatus

Fuisset tunc munimine.

20. Corpus sopor adligavit,

Sed cor suum vigilavit,

Deus enim dispensavit

Hac in paenitentia,

Nunc passurum roborando,

Nunc illaesum relevando,

Poenas semper temperando

Cum sua clementia.

21. Hostes saepe furientes,

Malleis percutientes,

Tamquam laminas cudentes

Ipsum fabricaverant,

Sed ad Deum sic correptus

Cum clamaret, est ereptus

Et post pauca readeptus

Vires, quas hi straverant.

22. Saepe frater praenotatus

Est sub terram transportatus

Et in locis malleatus

Nimis horribilibus,

Ubi tenebrae condensae,

Voces durae et immensae,

Et scintillae sunt suecensae

Flantes in fabrilibus.

23. Locus ingens et umbrosus,

Foetor ardens et fumosus

Rumorque tumultuosus

Et abyssus sitiens,

Terror illic assistenti

Nec tormenta patienti,

Tantum monstra haec videnti

Esset crux sufficiens.

24. Ignem vidit praeinfulsum

Velut turbine perculsum

Aut in follibus impulsum,

Flammantem forinsecus,

Qui sic flagrans insanivit,

Quod agnoscere nequivit,

Si purgandasque punivit

Animas intrinsecus.

25. Prunas vivens ibi grunit,

Si quos caput subtus unit

In abysso, sua punit

Non flamma motabiles,

Sed carbones sunt grandaevi

Ad urendum nimis saevi,

Tam profundi, ut in aevi

Saecula durabiles.

26. Idem raptus extra mundum

Tartarum ad gemebundum

Locumque ad sitibundum

Et aestu plenissimum,

Ubi quidam laborantes,

Quidam dure imperantes,

Aestus onera portantes

Et iugum gravissimum.

27. Erant autem viri lassi,

Vultu nigri tamquam assi,

Defluentes pice crassi,

Nec in his contentio,

Nam laboribus attriti

Loquebantur vix inviti,

Arefacti magna siti

Sudabant silentio.

28. Ad haec opera coactus

Frater fuit tabefactus,

Nam ab aestu ipse tactus

Mox coepit destitui,

Invocata vere dia

Matre Domini Maria

Statim eius prece pia

Meruit restitui.

29. Locum vidit et impurum,

Grandem nimis et obscurum

Et ingressum valde durum

Quasi portam inferi,

Quem anhelans hunc allexit

Magis magisque invexit,

Deus tamen hunc erexit

Flagitantem egeri.

30. Tot sunt loca tenebrosa,

Tot occulta monstruosa,

Quod haec terra spatiosa

Et cuncta visibilia

Quasi nulla sunt miranda

Nec ad illa comparanda,

Nam ista quidem narranda,

Sed haec indicibilia.

31. Hostes saepe de profundo

Poenas ferunt exeundo,

Ut praemissi in hoc mundo

Inferant supplicia,

Quia peccatorum multa

In hoc mundo fiunt multa,

Nam abyssus et oculta

Dei sunt iudicia.

32. Multi, qui iam migraverunt,

In hoc mundo mala ferunt,

Quod peccata commiserunt

Nobis ignorantibus.

Plures animae plangentes,

Ad hunc brevi venientes,

Assumpserunt adfligentes

Poenas cum flammantibus,

33. Ut sic ipse purgaretur

Et illis compateretur

Magisque recordaretur

In missis et precibus ;

Unde quaedam valde gratae

Sibi visae sunt renatac,

Evolantes ut purgatae

Suis iam a faecibus.

34. Flammam etiam fumantem,

Terram ipsam devorantem,

Fundamenta revelantem

Ab imis emergere,

Ignem nubibus condensum,

Ventum ignibus accensum

Et tremore comprehensum

Populum dispergere ;

35. Sacramentum ab altari

Vidit sursum elevari

Et in iudicem mutari

Multum ineffabilem,

Quo ad iudicandum mundum

Fecit iustis se iucundum

Et iniustis iracundum

Necnon importabilem.

36. Haec cum frater ut videret

Et examen hoc timeret,

Rogavit, ut plus paeniteret,

Vitae indulgentiam,

Nam commissa sic deleta

Et omissa sic completa

Sensit, quod iam mente laeta

Spectasset sententiam.

37. Sic a visu revocatus

Adhuc multis est vexatus,

Donec plenius purgatos

Replevit fiduciam,

Nam cotidie punitus

Velut lapis est politus,

In adversis eruditus

Per multam astutiam.

38. Semel multi convenerunt,

In cellam eius irruerunt,

Ipsumque operuerunt

Daemonum tentoria,

Fratre autem his subnixo

Adhacrebat corde fixo

Christo Iesu crucifixo

Cum clara memoria.

39. Unde simili gaudebat,

Quia, quidquid sustinebat,

Hoc ad cracem repellebat

Eundem recurrere,

Illic omnibus a malis

Christi tegebatur alis,

Nec quibat locus hinc talis

Tam tutus occurrere.

40. Quando gessit graviora,

Tanto plus subtiliora

Sibique devotiora

Solebant clarescere,

Tunc maligni fabulosa

Loquebantur vel iocosa,

Ut a prece fructuosa

Hunc possent compescere.

41. Saepe tubae cum clangore,

Venti magni cum ardore,

Hostes multo cum clamore

Loquentes nefaria

Cellam eius adimplebant

Et diversis adfligebant,

Tamquam stipulam vertebant

Potestate varia.

42. Ipsum ferro pupugerunt,

Plagis multis ceciderunt,

Pluries flagellaverunt

Diris scorpionibus,

Ut gigantes quidam stabant,

Comminantes blasphemabant

Et frendentes sic tonabant

Comminationibus.

43. Ita iacuit attritus,

Quod si nullo plus punitus

Suffecisset is auditus

Solus improperii,

Verbis quidem increpabant,

Sed sic ventum agitabant,

Quod verbis ipsum verbera-

bant

Zelo vituperii.

44. Quidquid vero sic ferebat,

Hoc in spiritu fiebat,

Nemo enim audiebat

Istis de rumoribus,

Nisi Deus occultasset,

Fratres omnes dementasset

Et vicinos convocasset

Cum remotioribus.

45. Sed cum mentem paenitentis

Non fregissent, a tormentis

Accesserunt blandimentis,

Ut ipsum deicerent,

Mundi huius vanitatem,

Iuvenum iucunditatem

Rerumque formositatem

Monstrant, ut allicerent.

46. Eius lectulo astabant,

Vasis musicis cantabant,

Chorisales simulabant

Multiplex tripudium,

Multae cantu sereuarum

Adfuerunt feminarum,

Paenitentis ut amarum

Permutarent studium.

47. Strato saepe ingesserunt,

Nudi se applicuerunt,

Totum illum infecerunt

Veneno libidinis,

Qui ab eis inflammatus,

Mox fuisset inquinatus,

Non exsistens praearmatus

Virtute formidinis.

48. Sed et incubi nefandi

Gravi corpore tam grandi

Ipsum causa fornicandi

Viribus nequissimis

Oppresserunt amplexantes,

Tamquam virginem amantes,

Illuserunt osculantes

Rostris immundissimis.

49. Pauper vero his punitus

Valde sustulit invitus,

Magnos emisit rugitus

Ad Dei clementiam,

Quem ex corde dum rogavit,

Ipsum cito liberavit

Et malignos effugavit

Suam per potentiam.

50. Quidam vero ut dracones,

Rugientes ut leones,

Non oscula, sed agones

Attulerunt callidas,

Super ipsum incumbebant,

Saevis dentibus frendebant,

Sicut praedam substringebant

Vires iuxta validas.

51. In aures eius clamaverunt,

Guttura dilataverunt,

Fumum foedum spiraverunt

Gutturis et narium,

Corpus vero non portabant,

Sed ex igne, quem gestabant,

Et aere conglutinabant

Corpus voluntarium.

52. Sic figuram bestiarum

Assumpserunt plurimarum

Et naturam singularum

Scierunt rectissime,

Hominum loquacitatem,

Brutorum ferocitatem,

Suam tamen falsitatem

Prodentes novissime.

53. Vocem fratris suffocabant,

Cum oraret, subsannabant

Et post ipsum iterabant

Verba sacratissima,

Simulabant se lugere,

Bona plurima habere,

Pellem ovis induere

Monstra feracissima.

54. Ex eius capite suxerunt

Et virtutes extraxerunt

Et inanem reliquerunt

In semidementia;

Quod hos posse tunc probavit,

Cum notorie erravit,

Tamquam porcos illos pavit

Sua neglegentia.

55. Ipsum saepe permingebant

Et squalore perfundebant

Et diversa impingebant

In hunc latrocinia,

In ore eius stercosa,

Nausida et foetorosa

Miscuerunt et lutosa,

Plena ignominia.

56. Unde propter foedum lutum

Tota die fecit sputum,

Seque horrens sic pollutum.

Quod ob reverentiam

Corpus Christi non sumpsisset

Neque missam tunc legisset,

Patris sui si audisset

In hoc complacentiam.

57. Semel equus immodestus

Gehennalis et molestus,

Cuius non equinus gestus,

Sed fera grandissima,

Hic os suum dolo plenum

Dilatavit in egenum,

Ipsum lambens ut abenum

Cum lingua amplissima.

58. Canis magnus non canino

Latrans sono sed bovino

Tamquam taeda de camino

Ardescens interius

Ascendebat ex inferno,

Quem hic voto cum interno

Praehortatus a superno

Praevenit celerius.

59 Canem magnum requisivit,

Qui hunc nimium attrivit,

Quidnam vellet, et audivit

Famem illam gerere,

Nil plus tantum esurire

Nisi monachos glutire

Et, quos posset invenire

Magis pingues, quaerere.

60. Canes multi cum latratu

Et voraci apparatu

Sicut Currunt iu venatu

Ad ipsum irruperant,

Qui velocem per occursum

Stantes sursum et deorsum

Amarissimum per morsum

Plus semicorruperant;

61. Sed ad Dominum dum flevit,

Eius gemitum non sprevit,

Sed salvavit, ut assueivt,

Ipsum integraliter,

Sic, quod nusquam devoratus

Visus est aut vulneratus,

Sed nimirum sic plagatus

Erat spiritaliter.

62. Nam et animae pollutae,

Sine carne, sine cute

Lacerantur iam exutae,

Sic huius exsistentiam

Inexperti ne miremur,

Sed in istis recordemur,

Quod divinam confitemur

Plus posse potentiam.

63. Frigus triplex hic probavit,

Quiddam fluxit, quiddam flavit

Et utrumque cruciavit,

Sed plagis attrocius

Frigus ternumpraeter motum,

Nec in mundo tale notum,

Ipsum congelasset totum

Non raptum velocius.

64. Saepe ibi scorpiones

Et terribiles buffones

Importunas torsiones

Et taedas intulerant,

Super nudum praereptarunt,

In aures eius coaxarunt,

Nefas suum prolongarunt,

Quod secum attulerant.

65. Et serpentes venenosi

Colubrique tortuosi,

Tam igniti quam amnosi

Erant in temptamine,

Ab his huius incolatus

Multum fuit prolongatus,

Dum ad tempus desolatus

Esset pro examine.

66. Nam et omnia flagella

Reputavit quasi mella

Quoad ingravata bella,

Quae gessit interius,

Cum a Deo dereclitum

Et a malo per conflictum

Formidaret se devictum,

Quo nihil est deterius.

67. Tunc cognovit, quid damnari,

Quid a Deo separari,

Quid sit facie privari

Et Dei clementia ;

Cuncta sunt ad istud parum,

Quidquid geritur poenarum,

Nil sentitur sic amarum

Ut Christi carentia.

68. Nam infirma spe dum fuit,

In quamcumque poenam ruit,

Laetabatur nec quid luit

In gratiae prasentia;

Si infernum quis iniret,

Nihil prorsus tunc puniret,

Si divina se sentiret

Frui influentia.

69. Si quocumque quis locorum

Non haberet divinorum

Affluentiam bonorum,

Mox ferret tristissima,

Sicut tempore praefato

Fratri parum desolato

Visum est Deo sublato

Se pati gravissima.

70. Tunc terrae promissionis

Typum, transmigrationis

Novit et regressionis

A terra Babylonia,

Quam bonum hereditare,

Quam amarum transmigrare,

Quam iucundum remeare

Sit in sanctimonia.

71. Tunc in specie draconis

Vidit regem Babylonis

Exeuntem cum coronis

Et suis complicibus,

Vias Sion dissipabant

Et virtutes captivabant,

Sed non diu sic regnabant

Locis in supplicibus.

72. Nam cum frater id sentiret,

Quod malignus introiret

Et interius saeviret,

Dolens amarissime

Coepit angelos rogare,

Sanctos omnes invocare,

Christo Iesu supplicare

Et matri piissimae,

73. Donec virtus sanctae spei

Parva remearet ei.

Tandem bonitate Dei,

Non suo luctamine,

Sensit hostes effugari,

Se in intimis mendari

Et celeriter iuvari

Sacrosancto flamine.

74. Sic flagella peccatorum

Partim patent miserorum,

Quae salute pro cunctorum

Merito sufficerent,

Si non homines caecati

Essent et sic indurati,

Quod in istis excitati

Postrema prospicerent.

75. Eia, homo temporalis,

Audi, pulvis et mortalis,

Qui tam vanis mundi malis

Delectari audeas,

Etsi sensum Salomonis,

Fortitudinem Samsonis

Triumphumque Gedeonis

Te habere gaudeas,

76. Sive formam Absalonis,

Vel sophismata Platonis.

Nil in rebus aut personis

Mortis scit condicio,

Sola merita manebunt

Et humilia placebunt,

Iusti quia vix parebunt

In Dei iudicio.

77. Aeger, pauper et leprosus

Plus quam dives et formosus

Apparebit gloriosus,

Si suam inopiam

Propter Christum baiulavit,

Crucem secum hic portavit,

Quia Christus huic paravit

Gaudiorum copiam.

78. Ut a malis memoratis

In hoc mundo liberatis

Et in caelo collocatis

Aeterna suscipiunt,

Quae nec auris hic audivit,

Nec videre quisquam scivit,

Nisi qui in caelis vivit,

Hi soli conspiciunt;

79. Qui sint angelorum chori,

Et electi quam decori,

Quid vivere, nunquam mori,

Quid aeterna gloria,

Quid perpetue gaudere,

Summo bono inhaerere,

Malum ultra non timere,

Quo mali nec memoria.

80. Sine senio iuventus,

Nullus ibi turbulentus,

Quivis sua stat contentus

Vitae certitudine,

Plenus illic interiectus

Quia Domini conspectus,

Implet omnium defectus

Sua plenitudine.

81. O quam felix ille, cui

Datur conditoris sui

Vultu tam iucundo frui

Ut est, non aenigmate!

Quique crucis hic amorem

Christi portant et dolorem,

Quem videbunt tunc splen-

dorem

Quolibet ex stigmate!

82. Nam mirandam claritatem

Omnes et iucunditatem

Sumunt et suavitatem

De Christi vulneribus,

Sed et plures hic electi,

Quamvis carne sint despecti,

Iam ut angeli electi

Vivunt his muneribus.

83. Sic de corde Christi potus

Manat, quivis ut devotus

Hic praelibat, donec totus

Suis commensalibus

In perenni copuletur,

Ut de cibo satietur,

Quo ad horam hic laetetur

Quasi temporalibus.

84. Hos in poenis adhuc mundi

Saepe spiritus iucundi

Consolantur laetabundi

Miris et obtutibus.

Quam benigni sunt affatu,

Quam praeclari apparatu,

Quam de nostro sancto statu

Gaudent et virtutibus !

85. Adiurati vix testantur,

Qui ab ipsis visitantur,

Nam in Christo gloriantur,

Non plus in hoc saeculo,

Illi quam plures arcana

Carne gustant in humana,

In qua quasi sub membrana

Vident vel in speculo.

86. Suavem quidem organorum

Sonum, dulcem musicorum,

Cantum quidem angelorum

Atque delectabiles

Quosdam caelicos sapores

Ut aromatum odores,

Quasi paradisi flores

Carpunt adamabiles.

87. Sed his notis sic attendunt,

Ut aeterna comprehendunt;

Nam praedicta nitranscendunt

Cuncta mutatoria,

Nutum quendam dum praeten-

dunt,

Formam pulchram dum osten-

dunt,

Cor videntis plus incendunt,

Quam ulla transitoria.

88. Unde plures his acciti,

Hoc necare hic potiti,

Ut languentes vel sopiti

Suspirant ad aethera.

Quod idcirco post effamur,

Ut post mala, quae testamur,

Bona quaeque prosequamur

Iam nova, iam vetera,

89. Ut utrisque partim notis

Semper meritis et votis,

Verbis, factis, rebus totis

Ac iugi memoria

Abnegemus peritura,

Quod mens singulorum pura

Conversetur absque cura

In perenni gloria.