0713A Prosperum errasse putat Garnerius, praef. et not. in Mar. Merc., quod asserit Constantium a Pelagianis passum Romae ann. 418, cum tamen ille sanctus laicus contra Pelagianos sine scriptura rem gesserit, priusquam vel Hieronymus, vel Augustinus scriptis pugnarent; pugnarunt vero jam sancti doctores inde ab anno 412. Levi sane conjectura, quippe potuit Constantius laicus in Pelagianos primus insurgere ante annum 412, et multa pati ab iis anno 418, ita ut per sexennium duraverit pugna qua confessoris titulum obtinuit. Non igitur eo argumento derogari potuit fides Prospero. Hunc Constantium ex-vicarium dicit Garnerius, hoc est rusticanum; sed fallitur, quippe Romae degebat Constantius, Italiae praefectorum assessor, ut notavit Palladius in Historia Lausiaca. Hoc potius ex Garnerio debet observari, tres haereses hoc saeculo natas non ab Ecclesiasticis, sed a laicis primum fuisse profligatas. Primus pugnavit adversus Pelagianos Constantius. 0713B Prosper et Hilarius, laici, adversus Semipelagianos; et Eusebius, tunc temporis scholasticus, qui obtestationem suam contra Nestorianos errores ad valvas ecclesiae affixit, eorumque venenum revelavit. Basn.

0713B Verius habet codex Parmensis 214. Basnagius ait: Vexatissimus est hic locus: primo, ut majorem Zosimo conciliet auctoritatem, quidam legendum putavit: A pontifice Zosimo synodalia decreta sunt prolata, quibus probatis, per totum mundum Haeresis Pelagiana damnata est. Fatetur Garnerius, haec verba aliquam vim pati, vel potius inferre, genuinae Prosperi sententiae; sed tuetur ea cum vera rerum Historia cohaerere. At non licet verba pro libitu immutare. Eadem leguntur in Chronico Hieronymi, nec Sicardus ea depravandi ullam habuit rationem, quippe ea cum Historica veritate facile conciliabuntur. Textus emendari tantum debet circa numerum episcoporum in concilio congregatorum, quippe non 0713C 217, sed 214 tantum fuerunt, ut ferebat Labbeanus codex. Secundo suspicione laborat Prosper apud theologos, utpote qui et Patribus Africanis supremas in damnatione Pelagianorum tribuat partes; cum Zosimo pontifici potius debeantur. Degebat hoc anno 418 Ravennae imperator Honorius, ibi rescriptum edidit, quo Pelagiani Roma exsulare jubebantur. Datum illud rescriptum die 30 Aprilis, seu pridie kal. Maias. Quaeritur, an id fuerit actum auctoritate Zosimi, an concilii Africani, cujus decreta ad Zosimum pervenerant, ab eoque fuerant probata. Posterius confirmat Prosper; sed obstare videtur tum reverentia erga pontificem, tum tempus concilii Carthaginensis; cum enim congregatum fuerit 21 Martii, et ad calendas Maias fere prorogatum, non potuerunt ejus litterae Romam nec Ravennam pervenire, antequam imperator legem suam adversus Pelagianos sanxisset. Ut Prosper ab omni suspicione vel erroris, vel nimii erga Africanos studii liberetur, observari debet, non unam, sed binas hoc anno habitas in Africa synodos circa Pelagianorum causam, quarum prior convocata fuit post Natalitia Christi, 0714A urgebat enim res: ea vero synodus aliam indixit ad 21 Martii, quo tempore legatum ab ea missum Roma reversurum sperabatur cum responsis Zosimi. Id probat ipse Prosper, apud quem legebatur olim post haec verba, Placidiae filius nascitur V nonas Julias: Carthaginis concilium contra Pelagianos. Postremas voces eraserunt amanuenses imperiti, quod sibi fingerent, eadem bis repeti, ut notavit eminentissimus Norisius; at illa cum vera historia cohaerent, cum dua habita sint concilia. Rem confirmat Augustinus, rerum Africanarum sui temporis peritissimus: Item papae Zosimo de Africano concilio scriptum est, ejusque rescriptum ad universos totius orbis episcopos missum est, et quod posteriori concilio plenario totius Africae contra ipsum errorem constituimus, haec omnia misimus vobis. Vides binas synodos indicari, alteram Africanam ab Augustino dictam, quae rescripta sua transmiserat ad Zosimum, antequam plenaria totius Africae fuisset congregata. Zosimus ipse litteras suas direxit: Aurelio ac caeteris, qui in concilio Carthaginensi 0714B affuerunt. Datae sunt illae litterae 21 Martii, finito jam altero sive priori concilio; quippe Zosimus ad secundum non potuit scribere, si inchoatum versus Martii finem, ad kalendas Maias usque perseveravit. Id postulat denique Historiae Pelagianae series: quippe Marcellinus, Ecclesiae Carthaginensis subdiaconus, synodi litteras detulit ad Zosimum, et medio Martio Romam advenit. Fuerunt igitur litterae illae prioris alicujus synodi Carthaginensis; in qua Aurelius et caeteri praesules Africani affuerant. Sublata hac difficultate, patet, impellentibus potissimum Africanis, Honorium rescriptum imperiale protulisse. Sic Prosper in carminibus suis de Ingratis Africam compellat circa Pelagianos, ab eo damnatos et profligatos:



Convenere tui de cunctis urbibus almi

Pontifices; geminoque . . . celeberrima coetu

Decernis, quod Roma probet, quod regna sequantur.

0714C Et Honorius ipsi scripsit Aurelio, clementiam suam, dum ex urbe expulerat Pelagianos, secutam esse judicium Sanctitatis ejus. Commoverat igitur imperatorem Aurelii et Africanorum auctoritas, eorumque impulsu potissimum rescriptum suum promulgaverat adversus Pelagianos. Sicque ratum et fixum habetur, quod Prosper narrat in Chronico. Nec tamen spreta fuit auctoritas summi pontificis, cum quo acta sua adversus Pelagianos communicaverant Africani, ut calculo suo firmaret. Sed neminem latet, Zosimum aliquatenus propendisse in partes Coelestii, a quibus removeri non ita facile passus est. Monitus ab Africanis, rescripsit die 2 Martii omnia adhuc in integro esse: elapsi sunt aliquot dies, antequam Coelestius causam dicere cogeretur, et sibi conscius urbe fugeret, et Zosimus ipsum damnaret. Nil mirum igitur, si, inscio pontifice, datum sit rescriptum imperatorium 30 Aprilis, vel saltem si priores hujus damnationis tribuantur partes Africanis, quibus res cordi fuit, ut testatur Prosper, et alii negant. Basn.

0714C Reponenda Valentiniani natalitia anno sequenti, ut Marcellinus et Idacius ferunt. Discrimen etiam 0715A occurrit in diebus, dum alii VI, alii V nonas assignant. Sed levissima disputatio de die. Constat, Valentinianum anno 425 creatum fuisse Augustum, eumque tunc temporis septennem. Basn.

0715A Minus recte habet Canisii editio mensibus 9, ademptis diebus. Basnagius ait: Crimen Prospero fecit Garnerius, quod Bonifacium iniisse pontificatum anno sequenti scripserit. Non viderat ille Canisianam editionem, aut praejudiciis abreptus adversus Prosperum, eam neglexerat: quippe assignatur initium pontificatus Bonifacii anno 418, coss. Honorio XII, et Theodosio VIII. Sed in sequentem annum rejicitur in Labbeano exemplari, in quo haec adjiciuntur: Hoc tempore fuit tertium schisma, Eulalio antipapa per Honorium Caesarem ejecto, quod duravit annis duobus. De hoc tertio schismate consulatur Anastasius in Bonifacio. Quot annis sedem occupaverit, controvertitur. In Labbeano codice tribuuntur anni 4, demptis mensibus. Anastasius numerat annos tres, menses 4, dies 13; Garnerius annos quatuor, 0715B menses decem, exceptis diebus tribus. Sed hoc calculo ademptum Coelestino annum queritur Pagius, et merito. Ordinatus est Bonifacius 29 Decembris anni 418, obiit 4 Septembris ann. 423. Sic supersunt tantum anni tres, menses octo, dies septem. Pagi Crit. Basn.