S. Eusebii Hieronymi, Stridonensis Presbyteri, Interpretatio Chronicae Eusebii Pamphili Cui Subjecta Sunt Continenter Fragmenta
Quae Exstant Operis Graeci.
Hieronymi
0033A Parmensis Ducalis bibliothecae codex ms. num. 52, quem pluribus in praefatione laudamus, et quocum universum hocce Opus diligenter
contulimus, istam hoc loco praefert epigraphen:
Incipit Chronica Eusebii Hieronymi cum superadditis Prosperi feliciter.
Praefatio.
Eusebius Hieronymus
0033A Hic ille, opinor, Vincentius est, quem saepe Hieronymus honoris causa nominat, suaeque peregrinationis comitem, et in Bethlemi
secessu charum cum primis habuit. Ex libro contra Joannem Jerosolymitan. num. 37 et 41, ubi
Constantinopolim urbem celeberrimam ante annos quatuordecim deseruisse dicitur, ut solitariam ageret vitam, colligere est, eum una
0033B cum S. Doctore, hoc ipso anno, quo Chronici interpretationem adornavit, Constantinopoli Romam navigasse. Manifesto autem
liquet ex libro tertio contra Rufinum num. 22, ad medium anni 385, conscendisse pariter navim in Romano portu, atque una Jerosolymam
contendisse, et fuisse postea apud S. Patrem in Bethleem versatum. Certe in eo degens monasterio laudatur contra Vigilantium
epist. 61, num. 3, atque alibi disciplinae ejus ac pietatis causa. Exinde venit iterum Romam circa an. 397, quod ex laudato
contra Rufinum libro discimus num. 24. Deinde Orientem repetivit post ferme triennium, ut in epistola 88 ad Theophilum discitur.
Jam vero quod his omnibus locis
sanctus presbyter Vincentius abs Hieronymo nuncupatur, hic vero nulla ejus dignitatis
0034A est mentio, pronum est arbitrari, nondum fuisse justum presbyterum, cum hunc illi librum S. Pater inscripsit; quod quidem
bonis probatum iremus argumentis, si notarum id brevitas pateretur. Hanc tamen ipsam Vincentii memoriam paucis repetere, necesse
fuit, vel enim de eo quidquam dicere praetermiserunt hujus Editores libri, vel qui divinando aliquid assequi conatus est Schurzfleischius,
eumsuspicatur esse Vincentium, qui anno Christiano 402, seu olympiad. 295, consulatum gessit, ut Cassiodorus memorat, et Βικέντιος
in Chronico Paschali pag. 712, vocatur. Porro qui subsequitur, Gallienum haud
0034B ita novimus: veteres libri omnes cum unica
l scribunt: nummi litteratique lapides geminant.
Vincentio Et Gallieno Suis Salutem.
0033A Vetus iste disertorum mos fuit, ut exercendi ingenii causa Graecos libros Latino sermone absolverent, et quod plus in se
difficultatis
0034B Quidam veteres libri a Schurzfleischio laudati, interque eos quartum quem vocat Palat.,
haberet, pro
habet.
habet, poemata illustrium virorum, addita metri necessitate, transferrent. Unde et noster Tullius Platonis integros libros
ad verbum interpretatus est: et cum Aratum jam Romanum hexametris versibus edidisset, in
0034A Xenophontis Oeconomico lusit. In quo opere ita saepe aureum illud flumen eloquentiae scabris quibusdam et turbulentis obicibus
retardatur, ut qui interpretata
0034B Parmensis cod.
nesciant, pro
nesciunt: sunt et qui
nescient legant. Paulo ante Scaliger vocem
quibusdam temere praetermisit.
nesciunt, a Cicerone dicta non credant. Difficile est enim, alienas lineas insequentem non alicubi
0034B Minus recte Scaliger praefert
excedere, pro
excidere, ut habetur in plerisque omnibus libris, et in epist. 57, de optimo genere interpretandi, ubi sua haec verba recitat S. Pater.
Quin etiam ex eodem testimonio suffecta
et copula, continuandus videtur contextus ad hunc modum,
excidere, et arduum, ut, etc.
excidere; arduum, ut quae in aliena lingua bene dicta sunt, eumdem decorem in translatione
0035A conservent.
0035B Quidam apud Pontacum mss. et Palatini omnes, teste Salmasio,
Signatum, quod retinere hic maluisset, siquidem et Quintillianus non semel eo verbo in eumdem utitur sensum.
Significatum est aliquid unius verbi proprietate, non habeo meum
0035B Iidem Palatini mss.,
quo id efficiam.
quod id efferam; et dum quaero implere sententiam, longo ambitu vix
0035B Retinuit Scaliger ut est in epist. 57, ad Pammachium,
vix brevis viae spatia. Vox autem
viae ex repetita praecedentis vocis ultima syllaba videtur a librariis conficta, nec in melioris notae ms. habetur.
brevia spatia consumo. Accedunt hyperbatorum anfractus, dissimilitudines casuum, varietates figurarum;
0035B Aliis, puncto hic apposito, placet, cum subsequenti isocolo haec necti. Paulo post ms. Parmensis,
absurde sonat.
ipsum postremo suum, et, ut ita dicam, vernaculum linguae genus. Si ad verbum interpretor, absurde resonat; si ob necessitatem
aliquid in ordine,
0035C Voculam
vel, ex epist. ad Pammachium suffecimus: pro qua,
et, Scaliger, nihil Pontacus habet. Pro
videbor, unus Palat. ms.
videor.
vel in sermone mutavero, ab interpretis videbor officio recessisse. Itaque, mi Vincenti charissime, et tu Galliene, pars
animae meae, obsecro, ut quicquid hoc tumultuarii operis est, amicorum, non judicum animo relegatis: praesertim cum et notario,
ut scitis, volocissime dictaverim, et difficultatem rei etiam divinorum voluminum instrumenta testentur, quae a LXX Interpretibus
edita, non eumdem saporem
0035B in Graeco sermone custodiunt. Quamobrem Aquila et Symmachus et Theodotion incitati, diversum pene opus in eodem opere prodiderunt:
alio nitente verbum de verbo exprimere, alio sensum potius sequi, tertio non multum a veteribus
0035C Cum Parmensi mss. libri alii magno numero,
discrepare.
discrepante. Quinta
0036A autem et sexta et septima editio, licet quibus censeantur auctoribus, ignoretur: tamen ita probabilem sui diversitatem tenent,
ut auctoritatem sine nominibus
0035C Minus bene Parmensis cod.
tenuerint.
meruerint. Inde adeo venit, ut sacrae litterae minus comptae, et
0035C Salmasius in priori Palatin. cod. ferme elegantius scribi annotat,
et durum sonare videantur.
dure sonantes videantur, quod diserti homines interpretatas eas de Hebraeo nescientes, dum superficiem, non medullam inspiciunt,
ante quasi vestem orationis sordidam perhorrescant, quam pulchrum intrinsecus rerum corpus inveniant. Denique quid Psalterio
canorius? quod in morem nostri Flacci, et Graeci Pindari, nunc
0035C Nulla est in Hieronymianis omnibus libris sententia, quae pluribus recentium criticorum censuris pateat. Ac satis quidem
erudite Josephus Scaliger, Ludovicus Capellus, et novissime Joannes Clericus contendunt, versus, quales Hieron. tradit, et
quales sunt Graeci ac Latini, Hebraice fieri nullo modo posse. Verum quae mens fuerit S. Doctoris, et quo possit sensu accipi
non inepte, num satis assecuti sint, dubito. Martianaeus Prolegom. IV in Divinam Bibliothecam, ubi de metris Scripturarum,
multa congessit in Hieronymi, quem defendere conatus est,
0035D gratiam. Nobis alia videtur explicationis ineunda ratio: non enim proprie metricam modulationem putamus ab eo intendi, sed
rhythmicam quae, ut ait Beda ab ipso Scaligero laudatus, est
metris consimilis verborum modulata compositio, non metrica ratione, sed numero syllabarum ad judicium nurium examinata. Sed haec latius pro rei merito, et ut aliis persuadeant, edisserere, non hujus est loci: et ad eam proprie pertinet Dissertationem,
quam Hieronymianae Bibliorum versioni tomo subsequenti praefigemus. Nam et suam hic obiter S. Pater promit sententiam, quam
in sacrorum voluminum praefationibus, ac praecipue in Isaiam, Job, et Psalterium per partes multo luculentius exponit.
iambo currit, nunc alcaico personat, nunc Sapphico
0035D Persuasum mihi est, non abs Hieronymo verbum hoc
tumet, sed a sciolo antiquario scriptum. Enimvero Sapphicae delicatissimae omnium Musae
0036B tumere omnino non convenit. Rescripserim itaque
tinnit, quam lectionem ex alia Isidori lib. VI Originum c. 2 verissime visus sum excudisse. Ubi nunc ille ad verbum recitat S. Patris
locum, praeferunt editiones
nitet, pro
tumet, mss. autem codices in notis laudati
tinent, quae corrupta vox suopte indicat mendo, veram esse scripturam
tinnit. Mox alii codices apud Salmasium
semipede graditur, pro
ingreditur. Postremum hocce metrum ad Pindari Odas retulerit S. Doctor, quemadmodum superiora ad Horatium. Injuriosi enim in Hieronymum
sunt, qui
0036C eum dicunt ex Horatio suo de Pindaro judicasse, cujus poesin non satis noverit.
tumet, nunc semipede ingreditur. Quid Deuteronomii et Isaiae Cantico pulchrius? quid Salomone gravius? quid perfectius Job?
Quae omnia hexametris et
0036C Verius constituisse videtur in epist. 30, ad Paulam n. 3, ubi de quatuor psalmis, qui secundum ordinem Hebraeorum incipiunt
elementorum,
Scire, inquit,
debes in prioribus psalmis singulis litteris versiculos, qui trimetro iambico constant, esse subnexos. Inferiores vero tetrametro
iambico constare, sicuti et Deuteronomii Canticum scriptum est.
pentametris versibus,
0036B ut Josephus
0036C Josephi locum de Mosis cantico ἐν ἑξαμέτρῳ τόνῳ laudavit Scaliger ex lib. II Antiquid. Accipe nunc alterum e lib. VII,
c. 12, ubi de Davide Psalmographo loquitur: ᾠδὰς εἰς τὸν Θεὸν καὶ ὕμνους συνετάξατο μέτρου ποικίλου· τοὺς μὲν γὰρ τριμέτρους,
τοὺς δὲ πενταμέτρους.
Odas in Deum, hymnosque composuit vario carminum genere: etenim tam versus trimetros adhibuit, quam pentametros. Origenes ex Josepho accepit.
et Origenes scribunt, apud suos composita decurrunt. Haec cum Graeca legimus, aliud quiddam sonant; cum Latine, penitus non
0036C Codex Parmensis,
penitus inhaerent, quemadmodum et duo Palatini apud Salmasium, et Sichardi editio:
0036D falso tamen, et contra Hieronymi mentem. In epist. ad Pammachium,
non haerent, quod et Scaliger probat. Rectius, inquit Schurzfleischius, est in quibusdam libris,
penitus abhorrent. Hieronymus antea:
Vestem orationis sordidam perhorrescunt. Et Catullus de Suffreno:
. . . . tantum abhorret, ac mutat.
cohaerent. Quod si cui non videtur linguae
0036D Male Pontacus,
gratia. Sed et reliquum versum satius est ad Parmensis, aliorumque codicum mss. editorumque fidem exigi:
linguae gratiam in interpretatione mutari, Homerum ad verbum exprimat in Latinum. Ita et in epist. ad Pammachium legis.
gratiam interpretatione mutari, Homerum ad verbum exponat Latinum. Plus aliquid
0036D In uno Palatin. haberi refert Salmasius,
dicat, pro
dicam, quasi
aliquis, non
aliquid praecesserit. Caeterum Iliadem Homeri prosa oratione Demosthenes
0037B Thrax explicasse dicitur: alii de Dionysio Thrace, non ignobili Grammatico, qui inde cognomen μεταβολέως retulerit, e Suida
atque Eustathio
0037C hoc tradunt. Quod
loquentem deinde
eloquentissimo opponit Hieron. effatum illud Sallustii videtur alludere in Catilin. c. 5:
Loquentiae multum, sapientiae parum. Nam quantum
loquentia distet ab
eloquentia, Plinius quoque docet lib. V epist. 20.
dicam, eumdem in sua lingua
0037A prosae verbis interpretetur, videbit ordinem ridiculum et poetam eloquentissimum vix loquentem. Quorsum ista? Videlicet
ut non vobis mirum videatur, si alicubi offendimus, si tarda oratio aut consonantibus asperatur, aut vocalibus hiulca
0037C Interjectas voces,
vel divisa, Scaliger ignorat, fortasse rectius. Pro
fit, alii libri, ut et Pontacus,
sit.
vel divisa sit, aut rerum ipsarum
0037C Parmens. ms.,
rerum ipsa brevitate: cui et concinunt duo Palatini apud Salmas, et plerique alii apud Pontacum.
brevitate constringitur, cum eruditissimi homines in eodem opere sudaverint: et ad communem difficultatem, quam in omni interpretatione
causati sumus, hoc nobis proprium accedat, quod historia multiplex est, habens barbara nomina, res incognitas Latinis, numeros
inexplicabiles, virgulas rebus pariter ac numeris intertextas, ut pene difficilius sit legendi ordinem discere, quam ad lectionis
notitiam pervenire. Ut autem manifesto cognoscatur indicio, ad quem numerum historia quaeque pertineat, has distinctiones
0037B positas lector advertat, ut si ad primum numerum regni primitus
0037C Scaliger,
praenotati. Impressa lectio plurium est codicum. Mox pro
explanatione, Palatini mss. aliique editi, quod et Pontacus notat,
explicatione.
annotati historia referenda est, primam litteram in explanatione historiae contempletur: et siquidem eam ex minio viderit,
illi tempori applicandam, vel anno sciat, quem suggesserit numerus
0037C In Parmensi ms.
numerus similis eodem minio. Mox alii libri,
praeviderit, pro
perviderit. Caeterum de varia illa pictura linearum ex minio agit nec perfunctorie Pontacus, cujus et oeconomiam versuum sequimur. Scimus
enim Scaligerianam editionem hac etiam de causa minus probari, quod eam distinctionem
0037D columnarum neglexerit. Vide et Praefationem nostram.
similiter eodem minio figuratus. Si vero numerum non puro, sed mixto nigro notatum esse perviderit, secundae lineae numero
debetur historia. Si autem tertio numerorum ordini applicandum est, quod fuerit ascriptum, medium puro minio numerum, et partem
reliquam ex solo nigro expressam conspicabitur. Quarta
0037D Haud recte Scaliger,
Quarto numeri, etc.; et mox,
cum minio factae litterae.
numeri linea nihil habebit ex
0038A minio, sed indicio erit, quod sibi historia debeatur, cum minio facta littera in principio enodationis historiae,
0037D Apponit Scaliger hic τελείαν στιγμὴν: tum hanc omnino praetermittit verborum pericopen:
quae etiam superioribus signis subdenda est, quam retinent libri omnes editi pariter ac mss. atque ipse postulat orationis contextus. Denique iisdem refragantibus libris
in fine periodi,
respondente legit pro
respondere. Hinc porro est, quod depravato ad hunc modum textu, non intellexit, quid postea dicat Hieronymus, sextam lineam eodem colore
quo secundam, litam fuisse, et octavam ut quartam: visaque sibi est Historia, quae colorem secundae habuerit, in ambigno esse
utrum ad secundam an ad sextam referri debeat. Vide rursum Praefationem nostram.
quae etiam superioribus signis subdenda est, nihilominus apparebit, nullo superius memoratorum signorum in numeris respondere.
Sin vero non minio, sed mixtim ((
Al. mixtum)) nigro rubroque littera fuerit expressa, refulgens ex rubro numerus in quintam numerorum lineam poterit adverti.
Et ita sexta linea numeri et secunda, septima ut tertia designabitur, octava quoque ut quarta apparenti littera bicolori.
Cum vero nec in numeris, nec in explanatione historiae ullum illorum, quae praediximus, signorum fuerit, nona linea quod annotatum
fuerit, vendicabit. Non tamen
0038B Iterum Scaliger,
omnes hujusmodi requirenda: minus bene, et libris plerisque aliis contradicentibus.
omnia hujusmodi requirenda sunt necessario, cum minor est numerus
0038B linearum. Unde praemonendum puto,
0038C Voculam,
ut, quam mss. editique retinent libri, Scaliger respuit.
ut prout quaeque scripta sunt, etiam colorum diversitates serventur, ne quis irrationabili aestimet voluptate oculis tantum
rem esse quaesitam, et dum scribendi taedium fugit, labyrinthum erroris intexat. Id enim elucubratum est, ut regnorum tramites,
qui per vicinitatem nimiam pene mixti erant, distinctione minii separarentur, et eumdem
0038C Idem vocem,
coloris, praetermittit. Tum auctior est verbis, quae et codex quidem Parmensis fere eadem habet, et veteres editiones, sed meliorum
auctoritate codicum exsulare pridem jussit Pontacus. Sunt autem post
signaverat, verba ista:
ex adverso positi numeri signarent, vel, etc. Rectius pro
signarent, cum Parmensi codd. Palatini
retinerent. Vide quas habuit Vazatensis episcopus repudiandi causas. Sensus porro S. Doctoris etiam a Scaligero expositus, hic est, ut
scias, quando in explanatione historica, seu spatio libri, quod gestorum historiam comprehendit, longius dictatum unius anni
lineis teneri non potest, sed ad inferiores excurrit, ad quos non pertinet, occupatque adeo sequentium gestorum sedem: ne
periochae commisceantur, virgulis coloratis distingui, eo infectis colore, quo annorum ad quos referuntur, sunt lineae. Hoc
est quod supra
0038D dixerat,
virgulas rebus pariter ac numeris intertextas. Huic incommodo, quod et perquam raro in nostra editione occurrit, ex Pontaci dispositione obviam itur, occupato inani adversae
columnae spatio, vel distincto uncinis contextu.
coloris locum quem prior membrana signaverat, etiam posterior servaret. Nec ignoro multos fore, qui solita libidine detrahendi
omnibus, quod vitare non potest, nisi qui omnino nil scribit, huic volumini
0038D Contendit Schurzfleischius
Theoninum, pro
genuinum rescribi debere ex vulgari Proverbio. Ego istud multo vulgatius existimo, quod pueri sciunt, et Persius habet Satyr. I:
Secuit Lucilius urbem,
Te, Lupe, te, Muti, et genuinum fregit in illis.
Saepissime autem Hieronymus hac ipsa paroemia in detrectatores suos utitur. Paulo ante
vitari legit Pontacena editio, haud recte, pro
vitare.
genuinum dentem infigant. Calumniabuntur
0038D Parmensis ms. et Palatini, teste Salmasio,
calumniabuntur in tempora: quod non improbo, et in aliis mss. Pontacus reperit.
tempora, convertent
0039A ordinem, res arguent, syllabas eventilabunt. Et quod accidere
0039B Scaliger,
accidere plerisque solet, quemadmodum et Parmensis ms.
plerumque solet, negligentiam librariorum ad auctores referent. Quos
0039B Idem,
quos etsi possem; alii libri,
cum possim.
cum possem meo jure repercutere, ut si displicet, non legant: malo breviter placatos dimittere, ut et Graecorum fidem, suo
auctori assignent, et quae nova inseruimus
0039B Parmensis ms. cum olim editis,
asseruimus. Paulo post juxta veteres editiones Scaliger,
sciendum etenim, me esse et interpretis, etc., qui et testimonium illud ex praefatione in librum de Locis laudat:
ut
in temporum libro praefatus sum, me vel interpretem esse, vel novi operis conditorem.
, de aliis probatissimis viris libata cognoscant. Sciendum etenim est, me et interpretis et scriptoris ex parte officio usum,
quia et Graeca fidelissime expressi, et nonnulla quae mihi intermissa videbantur, adjeci in Romana maxime historia, quam Eusebius,
hujus conditor
0039B Nempe singularis est liber, tametsi in duas quasi
0040B partes tributus. Scaliger ex praeconcepta opinione, quod duo libri sint, falso accusat Hieronymum, quippe qui debuisset
alio nomine opus istud notare. Vide Praefationem nostram.
libri, non tam ignorasse, utpote eruditissimus, quam ut
0040B Antea erat,
Graeca.
Graece scribens, parum suis necessariam perstrinxisse, mihi videtur.
0040A Itaque a Nino et Abraham usque ad Trojae captivitatem pura Graeca translatio est. A Troja usque ad vicesimum Constantini
annum nunc addita, nunc mixta sunt plurima, quae de Tranquillo, et caeteris illustribus Historicis curiosissime excerpsimus.
A Constantini autem supradicto anno usque ad consulatum Augustorum Valentis VI et Valentiniani
0040B Scilicet ad annum usque Salvatoris 378. Ipse autem anno scribebat 380 sub Gratiani V et Theodosii, non ut Scaliger putat,
Ausonii et Olybrii consulatu.
iterum, totum meum est. Quo fine contentus, reliquum tempus Gratiani et Theodosii latioris historiae stylo reservavi; non
quo de viventibus timuerim libera et vere scribere: timor enim Dei hominum timorem expellit; sed quoniam, debacchantibus adhuc
in terra nostra Barbaris, incerta sunt omnia
0040B Ms. Parmensis,
Explicit Praefatio Hieronymi.
.
