Scholium.

Refutat alium modum, quo dicitur dari minimum per se existens, non tamen minimum in toto, quo non est dabile minus, quia partes homogeneae sunt ejusdem rationis cum toto, et sic divisibiles ut illud. Ostendit etiam non dari minimum in motu, quia in locali datur successio ex ratione quanti, et sic non tenet prima solutio de minimo secundum formam. Vide. Scot. 6. Phys. quaest. 10.

Secunda (a) responsio non videtur excludere rationes praedictas, quin totum non esset compositum ex indivisibilibus, vel ex minimis partibus in toto ; tamen videtur posse poni minimum in motu, pro eo quod pars motus per se est antequam sit aliquid ulterius totius, et illa pars formae secundum quam est motus, praecedit omnes alias partes illius formae, non tantum natura, sed etiam duratione, et ita tunc videtur esse per se, et non in toto ; si igitur sit minimum in naturalibus quod possit per se esse, videtur esse minima pars formae, quae potest induci per motum et ita minimus motus.

(b) Sed contra illam, responsionem arguo, quia sicut essentiale est quanto posse dividi in partes, ita est ei essentiale, quod singulum eorum, in quae dividitur, possit esse hoc aliquid ; igitur nulli eorum repugnat per se esse.

(c) Confirmatur ratio et ista consequentia: tum quia partes illae sunt ejusdem rationis quantum ad formam et materiam; cum toto igitur possunt habere per se existentiam, sicut et totum potest ; tum, quia si essent per se, essent individua ejusdem speciei, cujus totum est individuum. Absurdum autem videtur, quod aliquid habeat in se naturam illam, unde sit individuum, vel posset esse individuum alicujus speciei, ita quod simpliciter non repugnat sibi posse esse individuum illius, et si repugnet posse esse simpliciter, et hoc saltem de illis, quae non sunt accidentia; loquimur enim modo de substantiis homogeneis, quae non inhaerent essentialiter, tum etiam, quia partes sunt naturaliter priores toto, igitur non repugnat eis contradictorie posse esse priores duratione ipso toto, sicut quia repugnat ipsi toti esse prius natura hoc modo, ideo sibi repugnat contradictorie ex parte sui esse prius duratione.

Videtur ergo quoad hoc dicendum, quod sicut forma naturalis non tollit a toto naturali, quin ita sit totum semper divisibile per quantitatem, sicut quantitas esset, si sola.esset, ita etiam non tollit quin quodlibet divisum posset per se esse, quantum ex se est, et ex parte sui, sicut posset quaelibet pars quantitativa in quam divideretur quantum.

Et si dicas, (d) quod statim converteretur in continens, ista responsio non videtur esse ad intellectum quaestionis ; quaerimus enim minimum potens per se esse ex ratione intrinseca, hoc est, qui per aliquod intrinsecum repugnat contradictorie minus eo per se esse: nulla autem ratio hujus impossibilitatis intrinseca assignatur, si totum corrumpatur, circumscribamus enim omne continens et omne corruptivum,et quod aqua sola sit in universo, quaecumque aqua data dividatur, quia hoc est possibile, ut probatum est contra primam responsionem ; ista, in quae fit divisio, non erunt nihila, quia hoc est contra rationem divisionis, nec erunt non aqua ex sola ratione divisionis, quia tunc aqua componeretur ex non aquis. Non etiam repugnabit formae aquae ista parvitas, quae jam est in actu, quia ita parva praefuit, licet in toto; nec per ipsam divisionem corrumpetur aqua, quia circumscriptum est omne corruptivum ex hypothesi: non videtur igitur aliqua ratio intrinseca, quare naturali repugnet quin semper quocumque per se exsistente, possit aliquid minus eo per se existere, licet ratio extrinseca forte impeditiva talis per se existentiae assignetur contrarietas corrumpentis.

(c) Arguo etiam contra utramque responsionem simul, quia neutra salvat minimum in motu, propter quod improbandum tacta est aliqualiter praecedens deductio: licet enim medium in motu locali non posset cedere mobili, nisi esset naturale, tamen si per impossibile, medium Mathematicum posset cedere mobili Mathematico, vere esset successio in motu tali propter divisibilitatem medii, prius enim pertransiret mobile priorem partem spatii quam posteriorem. Etiam modo, sicut per accidens est in locato, ex parte locati, inquantum locatum est, quod habeat qualitates naturales, sicut patet per Philosophum, 4. Physic.de cubo, et per accidens ex parte loci, inquantum locus Est, quod habeat qualitatem naturalem, ex 7. 1. de loco, quia licet naturalitas conveniat locanti, tamen per accidens convenit loco, ita etiam licet necessario, tamen omnino per accidens convenit motui secundum locum, sive motui secundum ubi, quod est in locato per se, inquantum respicit per se locum, quod qualitas naturalis sit in ipso motu, vel quod

sit in illo, secundum quod est motus, sive in magnitudine, super quam fit motus per se; igi tur ratio successionis est quantitas, vel in magnitudine, vel in mobili, vel in utroque.

(f) Ex hoc destruitur prima responsio, quod non faciat pro minimo motu, quia ex quo, secundum eam, non est accipere in eo minimum secundum quod quantum, et successio est in motu locali per se, ex ratione alicujus inquantum quantum, sequitur quod in motu locali nullo modo posset esse minimum, et ita nec in aliis motibus, quia non ita immediate concedatur de alteratione, si ponatur motus vel successio secundum formam; tamen sequitur per locum a majori negative: nullus enim motus velocior est latione, et ita nullus potest habere partes indivisibiles, si iste necessario habeat partes divisibiles.

(g) Ex eodem etiam destruitur secunda responsio, quod non faciat pro minimo motu, quia in magnitudine, super quam est motus, non est accipere minimam partem ; igitur nec minimum transitum super illam magnitudinem, quia illo minimo transitu oporteret pertransire minimam partem magnitudinis.

(h) Secunda etiam responsio, quantum ad minimum motum, destruitur etiam per alia. Primo, quia quando movens est praesens et vincens, super motum non potest poni illa ratio extrinseca, propter quam negatur tale minimum posse per se esse, scilicet praesentia corruptivi, quia praesentia moventis et producentis tale minimum tunc vincit omne contrarium corruptivum.

(i) Similiter quodcumque datum minimum in successivis posse esse in fluendo, hoc est minimum ibi simpliciter esse in toto, quia pars successivi non habet aliud esse in toto, quam unam partem fluere ante aliam partem, quae partes fluentes integrant totum; sicut igitur in toto permanente, hoc est, partem esse in toto, est partem permanentem esse continuam alteri parti permanenti in toto, ita in successivo, partem esse in toto, est partem fluentem continuari alteri parti fluenti.