DISTINCTIO XX.

(Textus Magistri Sententiarum.)

De modo procreationis filiorum, si primi homines non peccassent. Post haec videndum est, qualiter primi parentes, si non peccassent, filios procreassent, et quales ipsi filii nascerentur. Quidam putant, ad gignendos filios primos homines in paradiso misceri non potuisse nisi post peccatum, dicentes, concubitum sine corruptione vel. macula non posse fieri. Sed ante peccatum nec corruptio nec macula in homine esse poterat: quoniam ex peccato haec consecuta sunt. Ad quod dicendum est, quod si non peccassent primi homines, sine omni peccato et macula in paradiso carnali copula convenissent, et esset sibi thorus immaculatus, et commixtio sine concupiscentia ; atque genitalibus membris sicut caeteris imperarent, ut ibi nullum motum illicitum sentirent ; et sicut alia membra corporis aliis admo- -vernus, ut manum ori, sine ardore libidinis, ita genitalibus uterentur membris sine aliquo pruritu carnis. Haec enim lethalis aegritudo, membris humanis ex peccato inhaesit. Genuissent itaque filios in paradiso per coitum immaculatum et sine corruptione. Unde Augustinus super Genesim : " Cur non credamus, primos homines ante peccatum genitalibus membris ad procreationem imperare potuisse, sicut caeteris in quolibet opere sine voluptatis pruritu utimur. Incredibile enim non est, Deum talia fecisse illa corpora, ut, si non peccassent, illis membris sicut pedibus imperarent, nec cum ardore seminarent vel cum dolore parerent; sed post peccatum motum illum meruerunt, quem nuptiae ordinant, continentia cohibet. " " Infirmitas enim prona in ruinam turpitudinis excipitur honestate nuptiali, et quod sanis esset officium, aegrotis est remedium ". " Emissi quidem de paradiso convenerunt et genuerunt, sed potuerunt in paradiso eis esse nuptiae honorabiles et thorus immaculatus sine ardore libidinis, sine labore pariendi".

Quare in paradiso non coierunt, duobus modis solvit.

Cur ergo non coierunt in paradiso? Quia, creata muliere, mox transgressio facta est, et ejecti sunt de paradiso: vel quia nondum Deus jusserat, ut coirent, et poterat divina expectari auctoritas, ubi concupiscentia eos non angebat. Deus vero non jusserat, quia casum eorum praesciebat, de quibus homo propagandus erat. Ecce expresse habes de modo propagationis filiorum.

De modo translationis in melius, si non peccassent.

De termino vero temporis, quo transferentur ad spiritualem caelestemque vitam, certum aliquid Scriptura non tradit. Et ideo ambiguum est, utrum parentes, genitis filiis, perfectaque humani officii justitia, ad meliorem statum transferrentur, non per mortem, sed per aliquam mutationem ; an parentes in aliquo statu vitae remanerent, ligno vitae utentes, donec filii ad eumdem statum pervenirent, et sic impleto numero, omnes simul ad meliora transferantur, ut essent sicut sancti Angeli in caelis. De quo Augustinus ambigue disserit, super Gen. ita inquiens : Potuerunt primi homines in paradiso filios gignere, non ut morientibus parentibus succederent filii, sed in aliquo formae statu manentibus et de ligno vitae vigorem sumentibus, et filii ad eumdem perducerentur statum, donec impleto numero, sine morte animalia corpora in aliam qualitatem transirent, in qua omnino regenti spiritui deservirent, et solo spiritu vivificante sine corporeis alimentis viverent". " Vel potuerunt parentes filiis cedere, ut per successionem numerus impleretur, qui, genitis filiis perfectaque humani officii justitia, ad meliora transferrentur, non per mortem, sed per aliquam mutationem ". Ecce hic habemus de transitu hominis ad meliora, sed incertum nobis relinquitur, utrum simul transferrentur, an per successiones.

Quales procreassent filios, utrum perfectionem staturae, et usum membrorum habentes, qualis homo primus fuit conditus ?

" Si vero quaeritur, quales, si non peccasset homo, filios genuisset, utrum videlicet, sicut ipse primus homo secundum staturam corporis et usum membrorum perfectus mox conditus extitit, ita etiam ejus filii in ipso nativitatis exordio perfecti existerent, qui ambulare et loqui et cuncta facere possent": responderi potest, quod filios parvulos nasci oportebat, propter materni uteri necessitatem. Sed utrum mox nati perfectionem staturae et membrorum usum haberent: an parvuli et in minore aetate constituti uti possent membrorum officiis: an per intervalla temporum eo modo, quo nunc fit, perfectionem staturae et usum membrorum recepturi essent ; de auctoritatibus definitum non habemus.

Ambigua Augustini verba ponit, ubi tamen videtur innuere quod filii et parvuli possent membrorum uti officiis.

Et super hoc Augustinus ambigue loquitur. " Movet nos, inquit, si primi homines non peccassent, utrum tales filios essent habituri, qui nec lingua, nec manibus, nec pedibus uterentur. Nam propter uteri necessitatem forte necesse erat, parvulos nasci: sed quamvis exigua pars corporis sit costa, non tamen propter hoc parvulam viro conjugem fecit: unde et ejus filios poterat omnipotentia Creatoris mox natos grandes facere. Sed ut hoc omittam, poterat certe eis praestare quod multis animalibus praestitit, quorum pulli, quamvis sint parvuli, tamen mox, ut nascuntur, currunt et matrem sequuntur. E contra homini nato nec ad incessum pedes idonei sunt nec manus, saltem ad scalpendum, habiles, et juxta se mammis positis, nascentes magis possunt esurientes fiere quam sugere, propriaeque infirmitari mentis congruit haec infirmitas carnis ". His verbis videtur insinuari, quod filii, etiam parvuli, officiis membrorum valerent uti.

Quibusdam non absurde placuit, quod filii parvi nascerenur, et per accessum temporis in statura et in aliis, sicut nunc, proficerent, quod non esset vitio imputandum.

" Sed cum Augustinus sub assertione de his nihil tradat, non irrationabiliter quibusdam placuit, primorum parentum filios nascituros parvos, ac deinde per intervalla temporum eadem lege, qua et nunc nativitatem humanam ordinatam cernimus, staturae incrementum et membrorum usum recepturos, ut in illis expectaretur aetas ad ambulandum et loquendum, sicut modo in nobis: quod utique non esset vitio deputandum, sed conditioni naturae, sicut a cibo non penitus abstinere valebant, nec tamen illud erat ex vitio, sed ex natura conditionis ".

Oppositio quorumdam volentium probare eos posse vivere sine alimonia.

"Ad hoc autem opponitur ita: Si non peccarent, non morerentur: sed non peccarent, si non comederent ; poterant igitur sine alimonia vivere. Caeterum, sicut supra diximus, non solum peccarent, si de ligno vetito ederent, sed etiam, si concessis non uterentur, quia, sicut erat eis praeceptum, non illo ligno vesci, ita aliis vesci. Praeterea, contra naturalem rationem facerent, qua intelligebant, de illis esse edendum, quod et naturaliter appetebant. Item opponitur: Cum fames sit paena peccati, si non peccarent, famem non sentirent: sed sine fame superfluum videretur comedere. Unde putant quidam, eos cibis non indiguisse ante peccatum, quia non poterant esurire, si non peccassent. Ad quod dici potest, quod fames vere defectus est et paena peccati. Est enim immoderatus appetitus edendi, cui non subjacuisset homo, si non peccasset: sed proculdubio peccaret, nisi hunc defectum cibo praeveniret. Habebat enim naturalem appetitum et moderatum, cui ita satisfaciendum erat, ne defectum famis sentiret. Sicut igitur non ex vitio, sed ex naturae conditione erat, quod ante peccatum homo cibis indigebat, ita non ex vitio esset, sed de natura, si hominis conditio in principio suo, id est, in primo parente, a perfecto inchoata, in subsequenti propagatione a modico ad majora proficeret, ut scilicet per intervalla temporis staturae corporeae incrementa usumque membrorum susciperet".

Utrum sicut statura corporis, ita etiam sensu mentis parvuli nascerentur, et per accessum temporis proficerent in sensu et notitia veritatis, scilicet an mox nati, in his essent perfecti.

" Et cum de corpore humano non sit absurdum vel inconveniens hoc existimare, quaeri solet, utrum de sensu animae et cognitione veritatis eodem modo sentiendum sit, ut scilicet hi qui sine peccato nascerentur, sensu et intelligentia mentis imperfecti existerent, et per accessum temporis in his proficerent usque ad perfectionem ; an mox conditi perfectionem sensus et cognitionis perciperent. Illi qui sentiunt, parvulos natos in statura corporis et usu membrorum per accessum temporis profecturos, non diffitentur eosdem in exordio nativitatis sensu imperfectos existere, et per intervallum temporis in sensu et cognitione proficere usque ad perfectum ".

Contra illorum sententiam opponunt quidam.

" Ad quod quidam opponunt dicentes : si mon nati non haberent perfectionem sensus et intelligentiae, ignorantia in eis esset; ignorantia autem peccati est paena. Sed qui hoc dicunt, non satis diligenter considerant, quia non omnis, qui aliquid nescit vel minus perfecte aliquid scit, statim ignorantiam habere, sive in ignorantia esse dicendus est, quia ignorantia non dicitur, nisi cum id quod sciri et non ignorari debet, nescitur. Talisque ignorantia poena peccati est, cum mens vitio obscuratur, ne cognoscere valeat ea quae scire deberet ".

De hominis translatione in meliorem statum, et de duobus bonis, altero hic dato, altero promisso.

Talis erat hominis institutio ante peccatum secundum corporis conditionem. De hoc autem statu transferendus erat cum universa posteritate sua ad meliorem dignioremque statum, ubi caelesti et aeterno bono in caelis sibi parato frueretur. Sicut enim ex duplici natura compactus est homo, ita illi duo bona Conditor a principio praeparavit: unum temporale, alterum aeternum: unum visibile, alterum invisibile: unum carni, alterum spiritui. Et quia primum est quod est animale, deinde quod est spirituale, temporale ac visibile bonum prius prius dedit. Invisibile autem et aeternum promisit, et meritis quaerendum proposuit. Ad illius autem custodiam, quod dederat, et ad aliud promerendum, quod promiserat, naturali ratione in creatione animae hominis inditae, qua poterat inter bonum et malum discernere, praeceptum addidit obedientiae, per cujus observantiam datum non perderet et promissum obtineret, ut per meritum veniret ad praemium ".

(Finis textus Magistri. )