Patrologiae Cursus Completus

 Patrologiae Cursus Completus

 Elenchus Rerum Quae In Hoc Volumine Continentur.

 Elenchus Rerum Quae In Hoc Volumine Continentur.

 Dissertatio Prima Ad Sancti Cypriani Epistolam Octavam, Auctore Dodwello, De Visionibus, Utque Visionum Suarum Fidem Comprobarint Veteres, Etc.

 Dissertatio Prima Ad Sancti Cypriani Epistolam Octavam, Auctore Dodwello, De Visionibus, Utque Visionum Suarum Fidem Comprobarint Veteres, Etc.

 Dissertatio Secunda Ad Sancti Cypriani Epistolam Quartam Vigesimam, Auctore Dodwello. De Presbyteris Doctoribus, Doctore Audientium Et Legationibus Ec

 Dissertatio Secunda Ad Sancti Cypriani Epistolam Quartam Vigesimam, Auctore Dodwello. De Presbyteris Doctoribus, Doctore Audientium Et Legationibus Ec

 Dissertatio Tertia De Secundo Martyrii Baptismo, Auctore Dodwello.

 Dissertatio Tertia De Secundo Martyrii Baptismo, Auctore Dodwello.

 De Sixto II. Rom. Pontifice XXIII, Notitia Historica.

 De Sixto II. Rom. Pontifice XXIII, Notitia Historica.

 Sixti Papae II Epistolae Dubiae.

 Sixti Papae II Epistolae Dubiae.

 Epistola Prima. Ad Gratum Quemdam Episcopum. Licere accusatis vel damnatis episcopis appellare, sive adire sedem apostolicam, sine cujus auctoritate c

 Epistola II. Argumentum.—I. Si quis adversus episcopos vel actores Ecclesiae causam habuerit, quis se geret. II. De episcopis rebus expoliatis, aut a

 Decreta Sixti Secundi

 Ex Gratiano (2 q. 6 et 3 q. 6).

 Ex Eodem Ut Supra. Super appellatione, alterius provinciae judices audire non oportet.

 Epistolae Quae Ad Sixtum II, Papam Et Martyrem Attinent.

 Epistolae Quae Ad Sixtum II, Papam Et Martyrem Attinent.

 Epistolae I. Dionysii Alexandrini Episcopi Ad Sixtum Papam Fragmenta.

 Dionysius epistolas memorat a se scriptas tum ad Stephanum papam, tum ad Dionysium et Philemonem presbyteros, de baptismo haereticorum et de haeresi S

 Et aliquanto post prosequitur Dionysius.

 In eadem epistola de Sabellianis haereticis, inquit Eusebius, Histor., lib. VII, c. 6, ut pote qui tunc increbescant, Xistum certiorem facit his verbi

 Epistolae II Dionysii Alexandrini Episcopi Ad Philemonem Sixti Presbyterum Fragmenta.

 Deinde, inquit Eusebius, nonnulla de omnibus haeresibus interlocutus subdit.

 Rursus hac quaestione abunde ventilata subjicit.

 Epistolae III, Dionysii Alexandrini Episcopi Ad Dionysium Tum Xysti Presbyterum, Ac Postea Ejus Succcessorem Fragmentum.

 Novatianum merito adversandum docet ob schisma, ob dogma impium, ob iteratum baptisma ad se venientium.

 Epistolae IV, Dionysii Alexandrini Episcopi Ad Sixtum II. Papam Fragmentum.

 De homine qui baptismo Ecclesiae initiari expetebat, cum baptismum aliis verbis ac rebus apud haereticos suscepisse se diceret.

 Notitia Scriptorum Quorumdam Quae Ad Sixtum Attinent.

 Notitia Scriptorum Quorumdam Quae Ad Sixtum Attinent.

 De Sancto Dionysio Romano Pontifice Prolegomena.

 De Sancto Dionysio Romano Pontifice Prolegomena.

 Articulus Primus. Ejus vitae historia.

 Articulus II. De scriptis S. Dionysii Romani Pontificis tum genuinis, supposititiis, ac praesertim de Fragmento Epistolae ad sanctum Dionysium Alexand

 Articulus III. Doctrina S. Dionysii Romani Pontificis.

 § I.— De sanctissima Trinitate.

 § II.— De Consubstantialitate Verbi.

 Epistolae I, Seu Operis Dionysii Papae Adversus Sabellianos Fragmentum.

 Epistolae I, Seu Operis Dionysii Papae Adversus Sabellianos Fragmentum.

 Monitum In Subjecta Fragmenta.

 Monitum In Subjecta Fragmenta.

 Epistolae II Dionysii Alexandrini Episcopi Ad Dionysium Romanum, Seu Operis quod Elenchus et Apologia inscribebatur, fragmenta.

 Epistolae II Dionysii Alexandrini Episcopi Ad Dionysium Romanum, Seu Operis quod Elenchus et Apologia inscribebatur, fragmenta.

 Ex primo libro,

 Ex eodem libro primo .

 Ex eodem libro primo.

 Ex secundo libro.

 Ex eodem libro secundo.

 Addit Athanasius, n. 21, Dionysium, Quod Deum Christi factorem dixisset, reprehendentibus, diversa responsa dedisse, quibus se purgaret, dicens.

 Ex eodem libro secundo.

 Ex tertio libro.

 Ex libro quarto.

 Circa medium operis .

 Ac rursum:

 Clausula totius operis.

 De opere ipso haec retulit S. Athanasius.

 Epistolae

 Epistolae

 Epistola IV.

 V.

 VI.

 VII.

 Concilium Romanum In Causa Dionysii Alexandrini, De Sabellianismo Accusati. Habitum Anno CCLXIII, Tempore Dionysii Papae .

 Concilium Romanum In Causa Dionysii Alexandrini, De Sabellianismo Accusati. Habitum Anno CCLXIII, Tempore Dionysii Papae .

 

 Alexandrinae Synodi Dionysii Ex Libello Synodico.

 Epistola I Dionysii Papae Ad Urbanum Praefectum. Hortatur eum diligere et scrutari, ut rationabiliter et sapienter disponat et judicet ea quae illi co

 Epistola II Dionysii Papae Ad Severum Episcopum. De Ecclesiis parochianis, ut singula singulis dentur presbyteris, et ut nullus alterius parochiae ter

 De S. Felice Romano Pontifice, Notitia Historica.

 De S. Felice Romano Pontifice, Notitia Historica.

 Fragmentum

 Fragmentum

 S. Felicis Papae I Et Martyris Epistolae Dubiae Quatuor.

 S. Felicis Papae I Et Martyris Epistolae Dubiae Quatuor.

 Epistola I. Ad Paternum Episcopum. De judiciis et accusationibus et defensionibus sacrorum ordinum.

 Epistola II. De Auctoritate Judicis Sedis Apostolicae, Et De Episcopis Accusatis .

 Epistola III. Ad Benignum Episcopum.

 Epistola IV . Ad Maximum Episcopum Et Clericos De Christi divinitate et humanitate fragmentum.

 De Sancto Eutychiano Papa Notitia Historica.

 De Sancto Eutychiano Papa Notitia Historica.

 De Decretis Eutychiano Adscriptis. (Ex D. Coustantio desumpt.)

 De Decretis Eutychiano Adscriptis. (Ex D. Coustantio desumpt.)

 Eutychiani Papae Exhortatio Ad Presbyteros Ex Antiquo Codice Vaticano.

 Eutychiani Papae Exhortatio Ad Presbyteros Ex Antiquo Codice Vaticano.

 Sancti Eutychiani Papae Et Martyris Epistola Et Decreta Dubia.

 Sancti Eutychiani Papae Et Martyris Epistola Et Decreta Dubia.

 Epistola I . Ad Joannem Et Ad Omnes Episcopos Beoticae Provinciae. De fide Incarnationis Domini.

 Epistola II. Ad Episcopos Per Siciliam Constitutos.

 Decreta Eutychiani Papae, Si In Ipso Eutychiani Nomine Error Non Est, Quae Non Habentur In Prioribus, A Labbeo Desumpta Ex Gratiano Et Ivone Et Aliis.

 Decreta Eutychiani Papae, Si In Ipso Eutychiani Nomine Error Non Est, Quae Non Habentur In Prioribus, A Labbeo Desumpta Ex Gratiano Et Ivone Et Aliis.

 Primum. Non est obediendum episcopo, qui pro haereticis missam canere jubet.

 Secundum. Abbatissa praesumens velare virginem, vel viduam, excommunicetur.

 Tertium. Fidelium consortio careat, qui poenitentiam perjurii agere noluerit.

 Quartum. Membra detruncans, domos incendens, absque judiciali auctoritate excommunicetur.

 Quintum. In potestate fidelis sit, post baptismum recipere uxorem quam ante dimiserat.

 Sextum. Fidelis infidelem discedentem sequi non cogitur.

 Septimum. Synodale juramentum.

 Octavum. (Ex decreto, quod est librorum sexdecim, libro decimo quarto, capite secundo.) Et malum ebrietatis omnino vitetur.

 Nonum. (Ex eodem, capite tertio.) Quod episcopi et Dei ministri ebrietate non debeant gravari.

 Decimum. (Ex eodem, capite decimo.) Quales personae sacerdotum epulis interesse debeant.

 Synodus Mesopotamica Archelai.

 Synodus Mesopotamica Archelai.

 De S. Caio Romano Pontifice Notitia Historica.

 De S. Caio Romano Pontifice Notitia Historica.

 De Decreto Unico Quod Caio Adscribitur, Circa Ordinandos.

 De Decreto Unico Quod Caio Adscribitur, Circa Ordinandos.

 Epistola Caii Papae Ad Felicem Episcopum. Quod Pagani Non Possint Christianos Accusare: De Accusatione Episcopi, Ejusque Accusatoribus, De Expoliation

 Epistola Caii Papae Ad Felicem Episcopum. Quod Pagani Non Possint Christianos Accusare: De Accusatione Episcopi, Ejusque Accusatoribus, De Expoliation

 De Commodiano Gazaeo, Origine Afro, Prolegomena.

 De Commodiano Gazaeo, Origine Afro, Prolegomena.

 Articulus I. Ejus Vitae Synopsis.

 Articulus II. De libello quem Commodianus composuit.

 Articulus III. De Commodiani editionibus.

 Articulus IV De Antonio Carminis adversus gentes auctore.

 Commodiani Instructiones Adversus Gentium Deos Pro Christiana Disciplina: Per Litteras Versuum Primas.

 Commodiani Instructiones Adversus Gentium Deos Pro Christiana Disciplina: Per Litteras Versuum Primas.

 I.—Praefatio.

 II.—Indignatio Dei.

 III.—Cultura Daemonum.

 IV.—Saturnus.

 V.—Juppiter.

 VI.—De Fulmine Ipsius Jovis.

 VII.—De Septizonio Et Stellis.

 VIII.—De Sole Et Luna.

 IX.—Mercurius.

 X.—Neptunus.

 XI.—Apollo Sortilegus, Falsus.

 XII.—Liber Pater, Bacchus.

 XIII.—Invictus.

 XIV.—Sylvanus.

 XV.—Hercules.

 XVI.—De Dis Deabusque.

 XVII.—De Simulacris Eorum.

 XVIII.—De Ammudate Et Deo Magno.

 XIX.—Nemesiacis Vanis.

 XX.—Titanes.

 XXI.—Montesianis.

 XXII.—Hebetudo Saeculi.

 XXIII.—De Ubique Paratis.

 XXIV.—Inter Utrumque Viventibus.

 XXV.—Qui Timent, Et Non Credent.

 XXVI.—Repugnantibus Adversus Legem Christi Dei Vivi.

 XXVII.—Stulte Non Permoreris Deo.

 XXVIII.—Justi Resurgunt.

 XXIX.—Diviti Incredulo Malo.

 XXX.—Divites Humiles Estote.

 XXXI.—Judicibus.

 XXXII.—Sibi Placentibus.

 XXXIII.—Gentilibus.

 XXXIV.—Item Gentilibus Ignaris.

 XXXV.—De Ligno Vitae Et Mortis.

 XXXVI.—De Crucis Stultitia.

 XXXVII.—Qui Judaeidiant Fanatici.

 XXXVIII.—Judaeis.

 XXXIX.—Item Judaeis.

 XL.—Iterum Ipsis.

 XLI.—De Antichristi Tempore.

 XLII.—De Populo Absconso Sancto Omnipotentis Christi Dei Vivi.

 XLIII.—De Saeculi Istius Fine.

 XLIV.—De Resurrectione Prima.

 XLV.—De Die Judicii.

 XLVI.—Catecuminis.

 XLVII.—Fidelibus.

 XLVIII.—Fideles Cavete Malum.

 XLIX.—Poenitentibus.

 L.—Qui Apostataverunt Deo.

 LI.—De Infantibus.

 LII.—Desertores.

 LIII.—Militibus Christi.

 LIV.—De Refugis.

 LV.—De Lolii Semine.

 LVI.—Dissimulatori.

 LVII.—Saecularia In Totum Fugienda.

 LVIII.—Christianum Talem Esse.

 LIX.—Matronis Eeclesiae Dei Vivi.

 LX.—Item Ipsis.

 LXI.—In Ecclesia, Omni Populo Dei.

 LXII.—Martyrium Volenti.

 LXIII.—Bellum Cottidianum.

 LXIV.—De Zelo Concupiscentiae.

 LXV.—Qui De Malo Donant.

 LXVI.—De Pace Subdola.

 LXVII.—Lectoribus.

 LXVIII.—Ministris.

 LXIX.—Pastoribus Dei.

 LXX.—Majoribus Natis Dico.

 LXXI.—Infirmum Sic Visita.

 LXXII.—Pauperibus Sanis.

 LXXIII.—Filios Non Lugendos.

 LXXIV.—De Pompa Funeris.

 LXXV.—Clericis.

 LXXVI.—De Fabulosis Et Silentio.

 LXXVII.—Ebriosis.

 LXXVIII.—Pastori.

 LXXIV.—Oranti.

 LXXX.—Nomen Gazaei.

 Antonii. Carmen Adversus Gentes.

 Antonii. Carmen Adversus Gentes.

 De Sancto Victorino Episcopo Petavionensi Et Martyre Prolegomena.

 De Sancto Victorino Episcopo Petavionensi Et Martyre Prolegomena.

 Articulus I. Ejus vitae Synopsis.

 Articulus II. De scriptis S. Victorini Episcopi et Martyris sinceris.

 Articulus III. De sancti Victorini operibus aut dubiis aut suppositiis.

 Articulus IV. Observationes theologicae in genuina S. Victorini opuscula et editionum recensio.

 S. Victorini Martyris, Petavionensis Episcopi, Qui Vergente Ad Finem Saeculo Tertio Floruit, Fragmentum.

 S. Victorini Martyris, Petavionensis Episcopi, Qui Vergente Ad Finem Saeculo Tertio Floruit, Fragmentum.

 Incipit Tractatus Victorini, De Fabrica Mundi.

 Explicit Tractatus Victorini De Fabrica Mundi.

 Primus ex codice Lambethano edidit Gul. Cavius in

 Sancti Victorini Episcopi Petavionensis Et Martyris Scholia In Apocalypsin Beati Joannis .

 Sancti Victorini Episcopi Petavionensis Et Martyris Scholia In Apocalypsin Beati Joannis .

 Incipit Expositio.

 Ex Capite Primo.

 Ex Capite II.

 Ex Capite III.

 Ex Capite IV.

 Ex Capite V.

 Ex Capite VI.

 Ex Capite VII.

 Ex Capite VIII.

 Ex Capite IX.

 Ex Capite X.

 Ex Capite XI.

 Ex Capite XII.

 Ex Capite XIII.

 Ex Capite XIV.

 Ex Capite XV.

 Ex Capite XVII.

 Ex Capite XIX.

 Ex Capite XX.

 Ex Capite XXI Et XXII.

 De Magnete Presbytero Notitia Historica, Cum Fragmento, Ex D. Lumper Desumpta.

 De Magnete Presbytero Notitia Historica, Cum Fragmento, Ex D. Lumper Desumpta.

 Articulus Primus. Ejus Vitae Synopsis.

 Articulus II. Magnetis Fragmentum ex libro III Apologiae evangeliorum adversus Theostenem ethnicum apud Franc. Turrianum Tract. de sanctissima Euchari

 De Arnobio Afro Notitia Historica.

 De Arnobio Afro Notitia Historica.

 Synopsis.

 Saeculo Decimo Sexto.

 1543.

 1546.

 1560.

 1580.

 1582.

 1583.

 1586.

 1597.

 1598.

 Saeculo Decimo Septimo.

 1603.

 1604.

 1605.

 1610.

 1634.

 1651.

 1666.

 1677.

 Saeculo Decimo Octavo.

 1715.

 1768.

 1783.

 Saeculo Decimo Nono.

 1816.

 Dissertatio Praevia In septem Arnobii disputationum Adversus Gentes Libros. (Auctore Dom Le Nourry.)

 Dissertatio Praevia In septem Arnobii disputationum Adversus Gentes Libros. (Auctore Dom Le Nourry.)

 Caput Primum. Analysis horum librorum.

 Articulus Primus. Analysis libri primi.

 Articulus II. Analysis libri secundi.

 Articulus III. Analysis libri tertii.

 Articulus IV. Analysis libri quarti.

 Articulus V. Analysis libri quinti.

 Articulus VI. Analysis libri sexti.

 Articulus VII. Analysis libri septimi.

 Caput Secundum. De auctore et aetate horum librorum, ac qua ratione ab illo compositi.

 Articulus Primus. Quis horum librorum auctor, qua aetate ac ratione ad illos conficiendos animum appulerit.

 Articulus II. De vera horum librorum inscriptione, atque argumento, et utrum illud recte ab Arnobio tractetur. de illius stylo, eruditione, ac totius

 Articulus III. De horum librorum integritate ac textus corruptione utrum, et a quibus plura Arnobius delibaverit: an quaedam Scripturae sacrae testim

 Articulus IV. De quibusdam erroribus Arnobio adscriptis.

 Articulus V. De variis horum librorum codicibus manuscriptis et editionibus.

 Articulus VI. De variorum in hos libros notis et observationibus.

 Caput III. Novae in Arnobii libros observationes, ac primum examinatur quibus argumentis Arnobius veritatem christianae religionis demonstrat.

 Articulus I. Quomodo Arnobius christianae religionis veritatem, prius a pluribus assertam, nec vindice indigentem, variis Christi discipulorumque ejus

 Articulus II. Quomodo Arnobius argumenta diluat, quibus gentiles omnia Christi discipulorumque ejus miracula infirmare tentabant.

 Articulus III. Quam absurde Ethnici objicerent eadem aut similia a diis suis, atque a Christo facta fuisse miracula.

 Articulus IV. Quomodo ex tota hac disputatione evertantur insulsae Socianorum, et atheorum adversus Christi, et discipulorum ejus miracula argumentati

 Caput IV. Examinantur alia Arnobii argumenta, quibus christianae religionis veritatem demonstrat.

 Articulus Primus. Quomodo veritas christianae religionis ab Arnobio demonstretur dirissimis, et hactenus inauditis pene innumerabilium cujuslibet sexu

 Articulus II. Quomodo Arnobius christianae religionis veritatem adhuc vindicet ex illius doctrina, ab innumeris hominibus, deorum cultui addictis, per

 Caput V. Ethnicorum adversus christianae religionis veritatem argumenta examinantur.

 Articulus Primus. Quam absurde Ethnici objecerint christianam religionem, utpote quae nova erat, rejiciendam, servandosque patrios et avitos ritus, qu

 Articulus II. De aliis ethnicorum mutationibus in ordinandis nubentium lectulis et advocandis maritorum geniis, earumque crine hasta coelibari comto

 Articulus III. Eadem ethnicorum argumentatio eo adhuc infirmatur, quod sicut christiana religio novitatem, ita disciplinae, artes et scientiae initium

 Caput VI. Aliud gentilium adversus christianam religionem argumentum, ex publicis calamitatibus petitum, solvitur.

 Articulus Primus. Ethnicorum adversus christianae religionis veritatem argumentum, ex variis cladibus et calamitatibus, quibus genus humanum olim dive

 Articulus II. Expenduntur singula Arnobii argumenta, quibus insulsas ethnicorum, christianos publicarum omnium cladium et calamitatum causam esse nunq

 Articulus III. Quibus aliis exemplis Arnobius ostendat ante christianae religionis exortum plures accidisse publicas calamitates, incendia, diluvia, u

 Articulus IV. Respondetur ethnicis sciscitantibus quae malorum sive publicarum calamitatum sit causa, ac probatur id quod uni bonum, alteri esse malum

 Caput VII. Examinantur asserta ab Arnobio christianae religionis documenta ac primum de Deo.

 Articulus Primus. Quibus rationum momentis Arnobius Deum exsistere demonstret, quidve statuerit de illius natura, et quam perspicue eam plane incorpor

 Articulus II. Quam recte Arnobius asserat formam Dei non posse explicari, ac quomodo doceat, quae sit ejus immensitas, et scientia infinita, nihilque

 Articulus III. Utrum sana sit Arnobii de ira Dei sententia.

 Articulus IV. Utrum Arnobius crediderit Deum esse omnium cum poenae tum culpae malorum auctorem.

 Articulus V. Utrum Arnobius crediderit quaedam animalia creata non fuisse a Deo, nec hominem naturali infirmitate malis esse obnoxium, nec peccare sua

 Caput VIII. De summa Christi divinitate et incarnationis ejus mysterio.

 Articulus Primus. Quam validis argumentis Arnobius supremam Christi divinitatem asserat et vindicet.

 Articulus II. Quam luculenter Arnobius docuerit Christum tam verum Deum fuisse, quam hominem.

 Articulus III. Cur Christus homo factus sit, cur tam sero, nec longe antea quid de hominibus ante ipsius ortum mortuis, actum fuerit, ubi de hominibu

 Caput IX. De hominis Anima.

 Articulus Primus. Quas Arnobius falsas veterum, de humanae animae natura, origine et immortalitate opiniones recenseat, ac utrum eas recte refellat.

 Articulus II. Num recte Arnobius dixerit incertam esse humanae animae originem, atque in Simonis magi, Saturnini, Carpocratis, et Seleucianorum, eam a

 Articulus III. Quae fuerit vera Arnobii de animae humanae natura et immortalitate opinio, et utrum in quemdam de illa errorem lapsus sit.

 Articulus IV. Utrum Arnobius docuerit animas impiorum aliquando in nihilum redigendas, aut futuram corporum nostrorum resurrectionem negaverit.

 Caput X. De christianorum fide, spe, ecclesiis, sacris Scripturis, altaribus, simulacris, synaxibus, ac precibus etiam pro mortuis.

 Articulus Primus. De christianorum fide ejusque necessitate, ac certa illorum de futurae vitae spe, quantumque ea gentilium opinionibus opposita sit.

 Articulus II. De christianorum ecclesiis, sacris Scripturis, et synaxibus, quove ritu Deum in eis precarentur, ac quid ab eo peterent.

 Articulus III. De christianorum precibus pro mortuis.

 Articulus IV. De christianorum altaribus, sacrificiis, ac thuris usu utrum Arnobius de catechumenis, sacramentisque Baptismi, et Eucharistiae, et div

 Caput XI. Examinantur priora Arnobii argumenta, quibus ethnicorum religionem falsam esse demonstrat.

 Articulus Primus. Excutiuntur argumenta, inde contra gentilium religionem ab Arnobio petita, quod ethnici explicare non potuerint, ubinam illorum dii

 Articulus II. Quomodo Arnobius demonstret falsam illorum divinitatem, qui dii renuntiati sunt, vel ob data hominibus beneficia, sicut Liber propter vi

 Articulus III. Expenditur aliud Arnobii contra ethnicorum religionem argumentum, inde ductum, quod ethnici dixerint deos suos mares et feminas, ac cel

 Articulus IV. Quomodo Arnobius falsam Jovis divinitatem demonstret ex ejus adulteriis cum Hyperione, unde Sol aureus cum Latona, unde arcitenentes Ap

 Caput XII. Quomodo Arnobius ethnicorum religionem ex aliorum deorum, atque dearum adulteriis, et flagitiis falsam esse ostendat.

 Articulus Primus. Quam invicte Arnobius probaverit absurdas esse gentilium de diis suis opiniones, ex Saturni cum Philyra adulterio Martis cum Venere

 Articulus II. Quam evidenter adhuc Arnobius falsos esse gentilium deos probaverit ex pueris Catamito, seu Ganymede, Hila, Hyacintho, Pelope et Chrysip

 Articulus III. Quomodo Arnobius falsam deorum divinitatem ostendat ex impudico illarum in homines amore, Aurorae in Tithonum, Lunae in Endymionem, Ner

 Caput XIII. Quam perspicue Arnobius convincat falsos nullosque esse gentilium deos, ex eorum patria, forma, figura, disciplinis, et artibus, quibus eo

 Articulus Primus. Quam invicte Arnobius ex assignata ab Ethnicis deorum patria, forma, ac figura, demonstret falsam esse illorum divinitatem.

 Articulus II. Quam commentitii sint dii, quos ethnici variis artibus imbutos aut praefectos praedicabant, ubi de Appolline vate, futura praenuntiante,

 Articulus III. De aliis diis, singularibus aliis rebus simili modo praepositis, Lucina Junone partubus, Unxia unctionibus, replicationi cingulorum Cin

 Articulus IV. De commentitiis aliis diis, qui non minus absurde aliis rebus praeficiebantur, uti Bellona bellis, Discordia et Furiae dissidiis, Mars p

 Articulus V. Quomodo Arnobius argumentum suum prosequatur, et demonstret perperam fingi ab ethnicis deum Lateranum praesidere crudis laterculis, Geniu

 Articulus VI. De aliis diis ac deabus, quos hominum vitiis et aliis rebus praeesse ethnici asserebant, ubi de Laverna furum dea, et segnium Murcida, d

 Caput XIV. Excutitur aliud Arnobii contra gentilium deos argumentum, ex eorum servitute, vinculis, vulneribus, morte ac sepulcris desumptum.

 Articulus Primus. Quam valida sit Arnobii ad destruendam gentilium de diis suis opinionem argumentatio, petita ex servitute Herculis, Apollinis, et Ne

 Articulus II. Quomodo idem probetur exemplis Jovis, qui nescius humanas carnes comedit, atque ex illius morte, et sepultura, fratrum Castoris et Pollu

 Caput XV. Quomodo Arnobius probaverit omnia quae de diis me morata sunt, male in poetas ab ethnicis rejici, ac deos ludis, in eorum honorem institutis

 Articulus Primus. Ostenditur ea omnia, quae de diis dicta sunt, male refundl in poetas, atque ethnicos debuisse in illos, quemadmodum adversus regnum

 Articulus II. Quo pacto Arnobius falsos esse gentilium deos demonstret, ex ludis solemnibus in eorum honorem exhibitis, ac praesertim Floralibus, ac M

 Caput XVI. Quam variae fuerint ethnicorum de singulis diis suis opiniones, et quam recte Arnobius inde demonstret falsam esse unicujusque divinitatem.

 Articulus Primus. Examinatur Arnobii contra ethnicorum deos argumentum, inde ductum, quod quem deum nonnulli ex parentibus procreatum dicebant, alii r

 Articulus II. Quomodo Arnobius ostendat deam revera non esse Minervam ex variis gentilium opinionibus de illa e Jovis cerebro orta, Mentis et Victoria

 Articulus III. Quomodo Arnobius illud adhuc ostendat ex Neptuno Stygii fratre, pistricum domino, maenarum et gurgitum motatore: item ex Mercurio Caduc

 Articulus IV. Qua ratione Arnobius ostendat falsam esse divinitatem Vulcani, qui ignis Veneris, quae Proserpina Solis, qui Liber et Apollo Dianae,

 Caput XVII. Quomodo Arnobius vana de gentilium diis opinionum commenta ex aliis illorum de iisdem diis suis dissensionibus adhuc evertat.

 Articulus Primus. Excutitur argumentum Arnobii, petitum ex diversis, et contrariis ethnicorum opinionibus de Musarum parentibus, conditione et numero,

 Articulus II. Quam variae fuerint gentilium de diis Penatibus, Penetralibus, Consentibus, et Complicibus opiniones, ac quomodo inde eorum divinitas ev

 Articulus III. Quanta fuerit gentilium de diis Laribus dissensio, cur Grundules vocarentur, et Summanus eis praefectus, ac quam evidenter demonstretur

 Articulus IV. Perpenditur aliud Arnobii contra gentium deos argumentum, ductum ex multiplicato eorumdem deorum numero, tribus videlicet Jovibus, quinq

 Caput XVIII. Quam perspicue Arnobius ex seriis gravibusque ethnicorum historiis, quarum memoria annuis diebus festis celebrabatur, absurdos illorum de

 Articulus Primus. Examinatur prima historia, qua Numa Pompilius a Jove, Fauni et Pici artibus evocato, fulminis procurationem didicisse jactitabatur

 Articulus II. Expenduntur vulgatae aliae historiae de Fauna Fatua, seu Bona dea, myrteis virgis caesa, et de turpissimo Tullii regis ortu.

 Caput XIX. Quomodo ethnicorum mysteria et festa in deorum honorem, et rerum ab iis gestarum memoriam instituta ac celebrata falsam demonstrarent illor

 Articulus Primus. Quam evidenter Bacchanalia, seu Omophagia. Veneris Cypriae initia, Sabazia, Thesmophoria, Eleusinia, et Alimontia demonstrent falsos

 Articulus II. Quomodo ethnicorum responsio, qua mysteria illa ac turpissimas deorum suorum historias allegorice explicandas esse contendebant, ab Arno

 Articulus III. Quomodo eadem gentilium responsio ab aliis scriptoribus penitus infirmetur et destruatur.

 Caput XX. Quam frustra ethnici ex quibusdam miraculis, aut de re aliqua futura responsis, probare conabantur deos suos revera existere.

 Articulus Primus. Quanta perspicuitate Arnobius diluat ethnicorum argumentum ex miraculis petitum, sive cum pestis sedata est, sive cum ludi, monente

 Articulus II. Quanta evidentia Arnobius ostendat falsa esse miracula, quae ethnici facta esse contendebant, cum simulacrum Matris magnae ex Phrygio mo

 Caput XXI. De templis gentilium.

 Articulus Primus. Quibus argumentis Arnobius ostendat nulla diis aedificanda esse templa, neque tuguriola, neque conclavia, aut cellulas ubi de primi

 Articulus II. De templis, quae humanis affectibus aut virtutibus impie consecrata fuerant, nimirum Pietati, Concordiae, Saluti, Honori, Virtuti, Felic

 Caput XXII. De Deorum simulacris et imaginibus.

 Articulus Primus. Quibus rationum momentis Arnobius demonstret deorum imagines, signa, et simulacra impie ab ethnicis coli et adorari: quid leonis fac

 Articulus II. Quam recte Arnobius contra eadem falsorum deorum simulacra argumentetur ex ridiculis deorum imaginibus, Hammonis cum arietinis cornibus,

 Articulus III. Examinatur aliud Arnobii argumentum contra deorum simulacra, petitum ex imaginibus Mercuriorum ad Alcibiadis instar, Veneris Cnidiae, e

 Articulus IV. Qua ratione Arnobius ex materia et arte, qua facta fuerant deorum simulacra, ostendat ea ab ethnicis impio cultu adorari, eorumque implo

 Articulus V. Examinatur aliud Arnobii adversus deorum simulacra argumentum, inde petitum, quod illa ab ethnicis probro et dedecori habita, ac spoliata

 Articulus VI. Ostenditur quam infirma sit ethnicorum responsio, simulacra deorum ideo retinenda ut imperitum vulgus eorum timore in officio et religi

 Caput XXIII. De gentilium sacrificiis.

 Articulus Primus. Quibus argumentis Arnobius nulla sacrificia diis gentilium facienda esse demonstret, atque oppositas eorumdem gentilium rationes eve

 Articulus II. Quomodo Arnobius alia evertat ethnicorum argumenta, quibus sacrificia diis suis esse facienda probare nitebantur ubi de ritu quo iidem

 Articulus III. Ponderatur aliud Arnobii adversus ethnicorum sacrificia argumentum, inde petitum, quod hostiae uni deo, et aliae alteri immolabantur, u

 Articulus IV. Quomodo Arnobius diis non esse sacrificandum demonstret ex ipsis rebus, quae in sacrificiis adhibebantur, ubi explicatur quid sit farcim

 Caput XXIV. De thuris et vini in gentilium sacrificiis usu, et de aliis nonnullis eorum absurdis ritibus, et diebus festis.

 Articulus Primus. Quibus rationum momentis Arnobius conficiat explodendum esse in gentilium sacris et sacrificiis superstitiosum thuris, seu Panchaica

 Articulus II. Non minus perversum fuisse vini in ethnicorum sacris et sacrificiis libandi morem, thuris socium, et exponitur quid sit, bria, simpuvium

 Articulus III. Quam recte Arnobius exagitet atque ejiciat alios insulsos ethnicorum ritus, quibus deos suos sertis et coronis exornabant, utebantur cy

 Caput XXV. Quam exigua et exilis sit hominum scientia.

 Articulus Primus. Quam pauca homo sciat, eique esse incompertum quid ipse sit, quomodo et quando sint insomnia quomodo fiat visio, et sapor percipiat

 Articulus II. Quam recte Arnobius probaverit exiguam esse hominum scientiam ex philosophorum dissentionibus, et variis opinionibus Thaletis, Heracliti

 Caput XXVI. De quibus viris illustribus, vatibus, scriptoribus, quos Arnobius citavit, ac de verbis barbaris, obsoletis, obscuris, quibus usus est.

 Articulus Primus. De Pythagora, qui in fano concrematus fuit, de Socratis, Trebonii, Reguli et Aquilii crudeli nece ac de quibusdam magis, Zoroastre

 Articulus II. De variis vatibus, sive hominibus nimirum Sibylla, Bacide, Heleno, Martio sive diis Jove Dodonaeo, Apolline Clario, Pythio, Didymaeo, P

 Articulus III. De variis scriptoribus ab Arnobio citatis, quorum nomina ordine alphabetico exhibentur.

 Articulus IV. De verbis barbaris, obsoletis, inusitatis, aut obscuris, quibus Arnobius usus est.

 Arnobii Afri Disputationum Adversus Gentes Libri Septem.

 Arnobii Afri Disputationum Adversus Gentes Libri Septem.

 Liber Primus.

 Liber Secundus.

 Liber Tertius.

 Liber Quartus.

 Liber Quintus.

 Liber Sextus.

 Liber Septimus.

 Appendix Ad Arnobii Afri Disputationum Adversus Gentes Libros Septem, Auctore J. Conrado Orellio.

 Appendix Ad Arnobii Afri Disputationum Adversus Gentes Libros Septem, Auctore J. Conrado Orellio.

 Index Primus Scriptorum Qui Ab Arnobio Citantur.

 Index Primus Scriptorum Qui Ab Arnobio Citantur.

 Index II Rerum.

 Index II Rerum.

 A

 B.

 C.

 D.

 E.

 F.

 G.

 H.

 I.

 L.

 M.

 N.

 O.

 P.

 Q.

 R.

 S.

 T.

 U

 V.

 X.

 Z.

 Index III Vocum Ac Locutionum Praecipuarum.

 Index III Vocum Ac Locutionum Praecipuarum.

 A.

 B.

 C.

 D.

 E.

 F.

 G.

 H.

 I.

 J.

 L.

 M.

 N.

 O.

 P.

 Q.

 R.

 S.

 T.

 U.

 V.

 Z.

 Praefatio.

 Praefatio.

 Segmentum. Quod codex ms. Regius Arnobianus, ex eoque romana editio adtextum habet ad initium capitis 41, libri VII, nostrae editionis post verba:

 Segmentum. Quod codex ms. Regius Arnobianus, ex eoque romana editio adtextum habet ad initium capitis 41, libri VII, nostrae editionis post verba:

 Supplementum Adnotationum In Arnobii Afri Libros VII Adversus Gentes.

 Supplementum Adnotationum In Arnobii Afri Libros VII Adversus Gentes.

 Liber Primus.

 Liber Secundus.

 Liber Tertius.

 Liber Quartus.

 Liber Quintus.

 Liber Sextus.

 Liber Septimus.

 Syllabus Rerum Quae In Hoc Tomo Continentur.

 Syllabus Rerum Quae In Hoc Tomo Continentur.

 Conspectus Totius Editionis.

 Liber Primus.—Index Capitum.

 Liber II.—Index Capitum.

 Liber III.—Index Capitum.

 Liber IV.—Index Capitum.

 Liber V.—Index Capitum.

 Liber VI. Index Capitum.

 Liber VII. Index Capitum.

 Finis Tomi Quinti.

Articulus Primus. Quis horum librorum auctor, qua aetate ac ratione ad illos conficiendos animum appulerit.

0390C Arnobium horum septem librorum verum esse auctorem certa constansque est omnium sententia. Et certe ipsi ab Hieronymo variis in locis, mox citandis, ac deinceps ab aliis scriptoribus tanto tamque unanimi consensu adseruntur, ut id probatione aliqua amplius indigere non videatur.

Ab eodem quoque Hieronymo discimus Arnobium Sicca, quae Africae mediterraneae urbs et colonia erat, oriundum, ibique impiae addictum gentilium religioni, ac imperante Diocletiano, docuisse rhetoricam. Ipsa autem Hieronymi haec sunt verba: «Arnobius sub Diocletiano principe, Siccae apud Africam rhetoricam florentissime docuit, scripsitque adversus gentes quae vulgo extant volumina (Hieronym. de Script. Eccl., § 89) ,» quae susceptae a se religionis obsides divulgavit. 0390D Ipsemet vero Arnobius nefario deorum idolorumque cultui mancipatum se fuisse deplorat (Idem, Chron. Euseb., ad ann. 2342) ; nec diu antequam hos libros scriberet, se ad veritatis lumen, Christo docente, adductum his verbis testificatur: «Venerabar, o caecitas! nuper simulacra, modo ex fornacibus prompta in incudibus deos, et ex malleis fabricatos, elephantorum ossa: picturas veternosis in arboribus taenias si quando conspexeram, lubricatum lapidem, et ex olivi unguine sordidatum, tamquam inesset vis praesens, adulabar, adfabar, et beneficia poscebam, nihil sentiente de trunco; et eos ipsos divos, quos esse mihi persuaseram, afficiebam contumeliis gravibus, cum eos ipsos esse credebam ligna, lapides, 0391A atque ossa, aut in hujusmodi rerum habitare materia. Nunc doctore tanto in vias veritatis inductus, omnia ista quae sint, scio, digna de dignis sentio, contumeliam nomini nullam facio divino; et quid cuique debeatur vel personae, vel capiti, inconcussis gradibus, atque auctoritatibus tribuo (Arnob., lib. I, pag. 22 et 23) .»

Tanto itaque lumine, tantaque Christi gratia donatus, ac somniis etiam pulsatus, pristinos errores ejurandi, et christianam religionem publice profitendi veniam ab Siccae episcopo petiit. Sed quia illam semper, ut ait Hieronymus, ac publicis suis in scholis antea impugnaverat, ad illius professionem Episcopus eum prius admittere noluit, quam sincerae ejus poenitentiae certo certior factus fuisset. Morae igitur impatiens 0391B Arnobius, atque ut voti compos quam primum fieret, animum ad scribendos hos libros adjunxit, iisque tamquam totidem fidei suae publicis obsidibus datis, ad optatissimam christianae religionis professionem publice mittendam admissus, sacris nostris mysteriis ab eodem episcopo initiatus est. Sed praestat Hieronymum adhuc haec narrantem audire: «Arnobius rhetor, clarus in Africa habetur, qui cum in civitate Siccae ad declamandum juvenes erudiret, et adhuc ethnicus ad credulitatem somniis compelleretur, neque ab Episcopo impetraret fidem, quam semper impugnaverat, elucubravit adversus pristinam religionem luculentissimos libros, et tandem velut quibusdam obsidibus pietatis foedus impetravit (Hieronym., in chron. ad ann. 2342) . Quae vero postea ab 0391C eo acta sint, nobis invidit aut injuria temporum, aut scriptorum negligentia. At certe quia tam ardenti studio christianam religionem amplexatus est, nullus profecto dari videtur ambigendi locus, quin omnibus plane satisfecerit veri piique christiani officiis.

Quo autem praecise tempore hos ille libros scripserit, in controversiam disceptationemque ab eruditissimis aetatis nostrae scriptoribus vocatur. Prolata enimvero a nobis Hieronymi verba, in chronico eusebiano proxime scripta sunt post notata vicennalia Constantini, Nicomediae anno Christi, uti aiunt, 326 celebrata. Contra tamen idem ipse Hieronymus aliis, quae antea retulimus, verbis haud obscure significare videtur eosdem libros ab Arnobio tum in lucem editos, cum Diocletianus Romanis imperabat. Atqui 0391D Diocletianus viginti circiter annos, ab Christi scilicet anno 284, ad annum 304, regnasse perhibetur. Nonne ergo Hieronymus hos libros ante Constantini vicennalia sive annum 326 ab Arnobio editos esse arbitratus est? Nobis tamen videtur posse Hieronymum sibi ipsi facile conciliari. Nam in Eusebiano chronico post notata Constantini vicennalia ipse adjecit: «Huc usque historiam scribit Eusebius, Pamphili martyris contubernalis, cui nos ista subjecimus.» Tum continenter: Arnobius, inquit, rhetor, etc. Nonne autem dici potest haec ejus verba superioribus Eusebii subjecta fuisse, ne illius sermonem interrumperet, nec ibi veram indicasse Arnobii aetatem. Si quis vero nobis objiciat ab eo ibi, sicut et 0392A postea, temporum designari ordinem, is certe nec ullus alius diffitebitur illum sibi non contradixisse, verbisque illius potius standum, quae in genuino, quam quae in alieno opere scripsit.

Sed quia ille in suo de scriptoribus ecclesiasticis catalogo dixit quidem Arnobii nostri libros, Diocletiano imperante, editos, non autem quo imperii hujus anno, id a nobis accuratius inquirendum est. Non aliunde autem melius; quam ex iisdem ipsiusmet auctoris nostri libris potest dignosci. At prioris initio hunc ille loquitur in modum: «Trecenti sunt anni ferme, minus vel plus aliquid, ex quo coepimus esse christiani, et terrarum in orbe censeri (Arnob., lib. I, pag. 9) .» Manifeste autem inde colligitur, quod omnes facile concedunt, hos libros ab eo exaratos 0392B circa 300 Christi annum. Sed nulla adhuc certa illorum aetas ibi designatur. Quidam itaque existimant illam ex his deprehendi posse ipsius verbis: «Nostra quidem scripta cur ignibus meruerunt dari? Cur immaniter conventicula dirui? (Lib. 4, pag. 152) » Nam ubi Eusebius de Diocletiani contra christianos saevientis temporibus disputat: «Tunc aedes sacras» inquit (Euseb., lib. VIII, Histor. eccles., cap. VIII, pag. 293) , «solo aequari, ac funditus subverti, sacros divinarum Scripturarum libros in medio foro concremari oculis nostris vidimus.» Haec autem facta sunt, sicut alibi annotavimus, Diocletiano IX, Maximiano VII, aut ut nonnulli censent Diocletiano VIII, et Maximiano VI, consulibus, hoc est, anno Christi 303, vel 302 (Dissert. in Luc. Cecil., cap. 8, art. 3) . Tum 0392C enim lata lege sancitum fuit, ut sacri christianorum codices, aut sicuti in vita Felicis episcopi tubiacensis legimus, libri deifici, igni et flammis traderentur (Optat. Milev., nov. edit., pag. 227) , illorumque Ecclesiae, vel sicut auctor noster loqui amat, conventicula diruerentur. At ex his, quae ab Augustino et Theodoreto confirmantur, nonnulli confici posse putant Arnobium conficiendis libris suis hoc ipso anno operam dedisse (August., lib. VII, de Bapt. contr. Donat., cap. 2, pag. 187; et Brevic.; Collat. cum Donat., cap. 15, pag. 569, et 573; Theodoret., lib. V, Hist. eccles., cap. 39, pag. 248) .

Sed his alii opponunt nullam de lege contra christianorum conventicula et libros data, sed de combustis libris et conventiculis eversis factam ab Arnobio 0392D mentionem. Esto tamen, inquiunt, ad eam spectaverit, nonne similis antea fuerat Justini martyris cum gentilibus de sacrorum librorum nostrorum proscriptione expostulatio? «Opera» ait «et instinctu malorum daemonum mortis supplicium adversus librorum Hystaspis aut Sybillae, aut prophetarum lectores constitutum est, ut per timorem homines ab illis, quominus scripta ea legentes, rerum bonarum notitiam percipiant, sed in servitute eorum retineantur, absterreantur (Justin. Martyr., Apolog. I, pag. 82) .»

Quid vero, quod Origenes memoriae prodidit ante Arnobii nostri tempora, atque Maximino anno 235 regnante, incensas fuisse ecclesias, atque idcirco, ut auctoris nostri verbis utamur, diruta fuisse christianorum 0393A conventicula? «Scimus» inquit Origenes, «apud nos terrae motum factum in locis quibusdam, et factas fuisse quasdam ruinas; ita ut qui erant impii extra fidem, causam terrae motus dicerent christianos, propter quod et persecutiones passae sunt ecclesiae et insensae sunt (Origen., tractat. VIII, in Matth., pag. 88) .» Quid ergo vetat quominus Arnobius de his, quae longe antea nec semel contigerant intelligatur?

Nec multum promovent, qui opinionem illam stabilire nituntur hisce Arnobii verbis: «Aetatis urbs Roma cujus esse in annalibus indicitur? Annos ducit quinquaginta et mille, aut non multum ab his minus (Lib. II, pag. 94) .» Primum enim, nihil ibi ille certi fixique temporis aliquid statuit. Alto deinde silentio 0393B praetermisit qui qualesve fuerint hi annales, ac quam illorum auctores sequantur annorum ab urbe condita computandorum rationem.

At incompertum, inquies, illi esse non poterat, quo anno jacta fuerint Romae fundamenta. Probe siquidem noverat non longe antequam scribendis libris suis manum admovisset, millesimum regiae illius urbis annum sub Philippi imperio, hoc est, Christi, uti aiunt, 247 aut 248, fuisse celebratum. Cum ergo dicit: Aut non multum ab his minus, haud obscure significat se anno 296 vel 297, hosce libros publicam emisisse in lucem.

Contra tamen alii hos nonnisi post trecentesimum Christi annum editos fuisse inde colligunt, quod alibi ab eo ethnici adversus christianos sic disputasse 0393C inducuntur: «Ante quadringentos annos religio vestra non fuit (Ibid.) .» Nam si ante trecentesimum Christi annum perfecti fuissent hi libri, in eis ille non ante quadringentos, sed ante trecentos annos christianam religionem non fuisse proculdubio dixisset. Nobis quidem non latet quibusdam visum oscitantia librarii pro trecentis, quadringentos positum. Sed haec conjectura nullius manuscripti codicis, aut scriptoris testimonio et auctoritate confirmatur. Quid vero, si ethnici maluerint majorem, ut solet, quam minorem proferre annorum numerum? Tum profecto nihil inde certi concludi poterit.

Variantes porro istas de horum librorum aetate opiniones, ac quibus rationum momentis nitantur, examinandas tibi proposuimus, ut ei quae vero videbitur 0393D similior, tuum praebeas assensum. Nobis vero nihil certius et exploratius hactenus succurrit, quam Arnobium citatis superius, et aliis ejus verbis de crudeli christianorum vexatione, de combustis eorum libris, et eversis ecclesiis collineasse ad memoratum Diocletiani edictum, ac proinde illius libros circa annum Christi 303 publici factos fuisse juris. Nihil tamen audemus certo pronuntiare, idque aliorum judicio plane relinquimus.