ARTICULUS II. In quo Universi ordo consistat.
ARTICULUS III. De ordine impressionum meteoricarum.
QUAESTIO IV. Utrum caelum sit de nalura ignis ?
ARTICULUS II. Corpus quintum non est de natura ignis.
ARTICULUS IV. De causa finali variationis opinionum.
ARTICULUS I. Ignis est in concavo orbis Lunae.
QUAESTIO X. Utrum motus localis sit causativus caloris?
QUAESTIO XI. Utrum omne lumen sit causativum caloris?
ARTICULUS II. De aequalitate elementorum.
ARTICULUS I. Notanda de apparentiis.
ARTICULUS II. Causae apparentiarum.
QUAESTIO XVII. Ut rum stella comata sit de natura coeli?
ARTICULUS II. Ponuntur differentiae Cometarum.
ARTICULUS I. De modo generationis cometae.
QUAESTIO XX. Virum Galaxia sit de natura coeli ?
ARTICULUS I. Opiniones de Galaxia recitantur.
ARTICULUS II. De accidentibus pluviae.
ARTICULUS I. De pruina et modo generationis ejus.
ARTICULUS. I. De diversitate signorum in generali.
articulus ii. De signis apparentibus in caelo.
ARTICULUS III. De signis pluviae apparentibus in aere.
ARTICULUS I. Unde veniant fontes ?
ARTICULUS II. An fontes fiant ex aqua pluviali ?
ARTICULUS I. De generatione maris.
ARTICULUS II. An mare sit locus naturalis aquarum?
ARTICULUS III. Resolutio quaestion is.
ARTICULUS II. De causa fluxus et refluxus maris.
QUAESTIO III. Utrum mare debeat esse salsum?
ARTICULUS I. De causa materiali ventorum.
ARTICULUS III. De causa efficiente ventorum.
QUAESTIO V. Utrum Sol faciat cessare ventos ?
ARTICULUS I. Unde proveniant venti?
QUAESTIO VI. Utrum terraemotus sit possibilis ?
QUAESTIO IX. Utrum coruscatio sit possibilis ?
ARTICULUS III. De effectibus coruscationis.
ARTICULUS I. De causis refractionis visus.
ARTICULUS II. De accidentibus Halo.
De quarto dico, quod triplex potest esse causa hujusmodi variationis opinionum. Prima est, ad reprimendam malitiam hominum. Nam multoties error in speculativis multum valet ad reprimendam hominum malitiam. Verbi gratia, dato quod, per impossibile, nullus esset infernus, vel paradisus, adhuc bonum esset fingere infernum esse, ut propter timorem homines desisterent a malis, etbonum esset fingere paradisum esse, ut per spem continuarent in bonis.
Secunda causa finalis, est propter exercitium humani ingenii, nam quia homines, ut in pluribus, delectantur in novitatibus, ideo bonum est ut opiniones corrumpantur, et aliae per exercitium renoventur.
Tertia causa est propter decorem universi. Nam quandoque ab aliquo turpi tota congregatio redditur pulchrior; ita similiter universum redditur pulchrius, et magis ordinatum, ex hoc, quod quandoque interseruntur errores.
Perhoc ad rationes. Ad primam, sequitur quod sententia, etc. Negatur consequentia, igitur scientia est aeterna, quia ante quodlibet tempus erat scientia, et post quodlibet tempus; possibile tamen est quod intercisa sit, quia quandoque posset esse verum dicere: nulla scientia est.
Ad secundam, si aliqua scientia sit probata, etc. Verum est, si non supervenerit aliqua praedictarum causarum.
Ad tertiam, sequitur quod aliquod, etc. Concedo quod possibile est esse liquod tale tempus, in quo homines errent, et quantitas unius temporis talis est secundum magnitudinem conjunctionis, vel constellationis a qua provenit iste error.
Ad quartam sicut sensus, etc. Dico quod non, eo quod sensus non potest errare circa suum objectum, intellectus bene potest.