Ambrose of Milan, De Lapsu Virginis Consecratae Liber Unus

Ad virginem lapsam demum rediens, illi concitatas 0381A quasdam precationes et varios poenitentiae affectus e Scripturis hinc inde lectos suppeditat.

43. Quis consoletur te, virgo filia Sion; quia magna facta est sicut mare contritio tua. Effunde sicut aquam cor tuum ante faciem Domini (Thren. II. 13, 19) : extolle ad eum manus tuas

0381D Omnes edit., pro remedio animae tuae et peccatorum, etc. Omnes mss. cum Pseudohier. ut in contextu.

pro remedio peccatorum tuorum. Accipe igitur lamentum. Et primum quidem nullo die quinquagesimus psalmus intermittatur; quia in tali negotio cantatus est: et usque ad versiculum illum: Cor contritum et humiliatum Deus non spernit (Psal. L, 19) , cum lacrymis gemituque percurre.

44. Insuper etiam hanc lamentationem non sine compunctione cordis in conspectu Dei judicis funde: Quis dabit capiti meo aquam, et oculis meis fontem lacrymarum 0381B (Jerem. IX, 1) , ut defleam vulnera animae meae? Conversi sunt dies festi mei in luctum, et cantica in lamentationem (Amos VIII, 10) : recessit sonus hymnorum, et laetitia psalmorum, et successit stridor dentium et fletus oculorum. Obmutui et humiliata sum et silui a bonis, et dolor meus renovatus est. Concaluit cor meum intra me, et in meditatione mea exardescet ignis. Timor et tremor venerunt super me, et contexerunt me tenebrae (Psal. XXXVIII, 3, 4) . Abyssus circumdedit me, postremo demersit caput meum

0381D Mss. aliquot, fissuras montium; Regiom. cum Pseudohier., in fossuras (Pseud., in scissura) inferni. Et infra idem ms. solus, miserebitur sceleribus meis.

in scissuras montium (Jonae II, 6) .

45. Heu me, quia facta sum sicut Sodoma, et combusta sicut Gomorrha (Gen. XIX, 24) , quis miserabitur cineres meos? Durius offendi quam Sodoma; quia illa legem nesciens deliquerat, ego autem, accepta 0381C gratia, peccavi Domino.

0381D Si homo . . . . in Dominum, desunt istaec propemodum in mss.; in nonnullis tamen, et cunctis edit. nec non apud Pseudohier. inveniuntur.

Si homo peccet in hominem, erit qui interveniat: ego peccavi in Dominum, quem propitiatorem inveniam (I Reg. II, 25) ? Concepi dolorem, et peperi iniquitatem: lacum aperui et effodi eum, et incidi in foveam quam operata sum. Ideo conversus est dolor meus in caput meum, et in verticem meum iniquitas mea descendit. Immunditia mea ante pedes meos: non fui memor novissimorum, et cecidi miserabiliter (Psal. VII, 15 et seq.) .

46. Non est qui consoletur me. O quam acerbus fructus luxuriae! Amarior felle, crudelior gladio. Quomodo facta sum in desolationem? Subito defeci, perii propter iniquitatem meam

0381D Ita mss. omnes: edit. vero, et Pseudoh., velut somnium surgentis. Et sequenti versu pro vilificata est, quod erat in omnibus edit. et mss. aliquot, alii mss. exhibent, nullificata sum, partim ut in contextu.

velut e somno exsurgens; ideo in civitate Domini nullificata est 0382A imago mea (Psal. LXXII, 19, 20) . Deletum est de libro vitae nomen meum, facta sum sicut nectua in domicilio, sicut passer unicus in aedificio: non est qui consoletur me. Considero a 318 dextris, et video quia non est qui agnoscat me (Psal. CI, 7 et seq.) Periit fuga a me, et non est qui requirat animam meam (Psal. CXLI, 5) . Facta sum sicut vas perditum, audivi vituperationem omnium circa me habitantium. Vae diei illi in quo me

0381D Omnes edit. cum mss. aliquot, et Pseudohier., me infelix (Rom. et Pseud.., infelicem) uterus genuit; alii magno numero ut in textu.

infelix genuit mater, et lux ista crudelis excepit! Oportuerat me non fuisse natam, quam sic in gentibus fabula fierem (Psal. XXX, 13, 14) . Propter me confusio facta est omnibus famulis Domini, et eum digne colentibus (Job. III, 3) .

47. Lugete me, montes et colles; lugete me, fontes 0382B et flumina; quia fletus filia ego sum. Lugete me, bestiae silvarum, reptilia terrae, et volucres coeli, et omnis anima quae vita frueris. Nam vos beatae, ferae et volucres, quibus nullus metus de inferis, neque post mortem reddenda est ratio: in nos manet poena crudelis tartari, quia habentes sensum, delinquimus; ideo non est pax peccatoribus.

48.

0381D Vet. edit. Meum est peccatum, mea est iniquitas. 0382D Non sunt similia offensa hominum; quia horribilis haec impietas est, carne pollicita servare virginem, et castitatem professa publice mentita sum Deo. Rom. edit., . . . carne polluere virginitatem, et castitatem professam publice, etc. Mss. vero in lectionem nostram consentiunt nisi quod pro carnem pollicita, duo praeferunt, carnem pollutam, unus, carne polluta, alius denique, carnem pollicitam: quae scriptoribus imputanda esse non videt nemo. Iterum expressam publice professae virginitatis mentionem observes licet.

Meum peccatum, mea iniquitas, non sunt similia offensis hominum; quia impietas est. Carnem pollicita servare virginem, et castitatem professa publice, mentita sum Domino; ideo non est mihi fiducia invocandi Dominum altissimum, quia obstructum est

0382D Codex Regiom., os loquentium iniqua. Rursus vero ubi omnes edit. Adhaesit anima faucibus meis; omnes mss. exhibent. Adhaesit lingua mea, etc.; quam quidem lectionem Scripturae textus, omnesque ipsius versiones confirmant.

os delinquentium. Nam meum malum Propheta cecinit, quod qui elongant se a Deo, peribunt: disperdit omnem fornicantem a se (Ps. LXXII, 0382C 27) . Et iterum: Adhaesit lingua mea faucibus meis, et in pulverem mortis deductus sum (Psal. XXI, 16) .

49. Verumtamen clamabo ad Dominum, cum adhuc tempus est, dum datur spatium; quia in morte non est memoria, et in inferno non est confessio: Domine, ne in ira tua arguas me, neque in furore tuo corripias me. Quoniam sagittae tuae infixae sunt mihi, nec est sanitas in carne mea a vultu irae tuae: non est pax ossibus meis a facie peccatorum meorum. Quoniam iniquitates meae

0382D Tres mss. cum Pseudohier., supergressae sunt.

superposuerunt caput meum, et sicut onus grave gravatae sunt super me. Computruerunt et deterioraverunt cicatrices meae, a facie insipientiae meae. Miseriis afflicta sum, et curvata usque in finem, rugio a gemitu cordis mei (Psal. XXXVII, 1, 9) . Cor meum turbatum est intra me, dereliquit 0383A me virtus mea, et lumen oculorum meorum non est mecum (Psal. XXXVII, 1-9) . Deus, repulisti me et destruxisti me, ostendisti mihi dura, potasti me vino compunctionis (Psal. LIX. 4, 5) : expulsa sum ab oculis tuis, jam non adjiciam

0383B Omnes edit., ut respiciam; omnes mss. partim ut surgam, partim ut resurgam.

ut resurgam ad templum sanctum tuum, et facta sum in exterminio.

50. Quae utilitas in sanguine tuo, dum descendi in corruptionem (Psal. XXIX, 10) ? Numquid mortuis facies mirabilia, aut medici suscitabunt (Psal. LXXXVII, 11) ? Tuus sermo est, tuapromissio est: Nolo mortem peccatoris,

0383B Ita mss. duobus exceptis, ubi pro sed conversionem, legimus sed ut convertatur; vet. edit., sed conversionem ut possit vivere. Ad te, Deus meus, conversio, quia solus; Rom. sed conversionem et vivam ut possim vivere, ad te, Deus, me converto, qui solus; Pseudohier., sed conversionem. Ut possim vivere, ad te Deus conversio mea; quia solus, etc.

sed conversionem et vivat (Ezech. XXXIII, 11) : ad te, Deus meus, mea conversio; 319 quia solus potes renovare omnia, et ab inferis animas revocas. Tu solvis compeditos: tu, Deus, allisos erigis, caecos illuminas, mortuos suscitas.

0383B 51. Erravi sicut ovis perdita (Psal. CXVIII, 176) : require famulam tuam, ne lupus crudelis glutiat me. Multi dicunt animae meae: Non est salus illi in Deo ejus (Psal. III, 3) . Sed tuum consilium tecum est. (Psal. CVIII, 84) . Quot sunt dies famulae tuae, quando facies mecum judicium? Sed ne intres in judicium cum famula tua (Psal. CXLII, 2) . Defecit in salutari tuo 0384A anima mea, defecerunt in lacrymas oculi mei, effusa est in terram gloria mea (Psal. CXVIII, 81) . Quando respiciens restitues animam meam (Psal. XXXIV, 17) ? Propter iniquitatem meam corripuisti me, et tabescere fecisti sicut araneam animam meam (Psal. XXXVIII, 12) . Memento, Domine, quod pulvis sum: vide humilitatem meam, 320 et laborem meum, et remitte omnia peccata mea (Psal. XXIV, 18) . Remitte mihi ut refrigerer, priusquam abeam, et amplius non ero,

0383B Hic desinit tractatus apud Hieronymum: at Rom. 0383C edit. solum resciderat, nec in inferno erit confessio, 0384B quod mendose restituerant Paris. edit. hoc modo, nec inferior erit confessio. Consequenter autem post voces Potens es, Domine, aberant e cunctis edit. conscindere saccum meum, et praecingere me laetitia, quod in hanc nostram ex mss. fere omnibus proposito neutiquam incongruum reposuimus.

nec in inferno erit confessio (Psal. XXXVIII, 14) .

52. Potens es, Domine, conscindere saccum et praecingere me laetitia (Psal. XXIX, 12) : dirumpere vincula mea, quibus ligata sum atque constricta, qui Rahab sordidam non aspernatus es (Josue VI, 17) . Iram tuam, Domine, aufer a me, quia peccavi tibi 0384B crudeliter, donec justifices causam meam, et educas me in lumine. Deus virtutum,

0384B Tres mss., Da patientiae effectum. Infra vero ubi omnes edit. et quidam mss., praestare cupio, Deus; ut in aeternum, etc.; mss. multo plures locum ita contrahunt, praestari cupio, Deus qui regnas in trinitate 0384C (tres, in aeternitate) in saecula, etc.

da poenitentiae effectum, confessioni perseverantiam; ne me induret deceptor animae. Hoc mihi donum, hanc mihi gratiam de tuo fonte praestari cupio, Deus; ut in aeternum tibi confitear: qui vivis et regnas in Trinitate in saecula saeculorum. Amen.