1217B Confirmantur his legibus, ut et l. XIX infr. de Paganis (quae his jungenda est), ab Honorio anno D. 408, post, caesum Stilichonem, superiores a se latae constitutiones in Donatistas, Manichaeos, Priscillianistas, Gentiles; quin et ad Coelicolas eaedem propagantur; de quibus dicam suo titulo de Judaeis Caelicolis. Confirmantur, inquam, per praefecturam praetorianam Italiae, ac nominatim Romae (quod Montensium mentio ostendit, qui utique nonnisi Romae fuere). Donatistae quippe Montenses Romae dicti, ideo quod 1217C Romae primum Ecclesiam suam in monte habuere. Optatus Milevitanus lib. 2: Speluncam quamdam foris a civitate gradibus sepserunt, ubi ipso tempore conventiculum habere potuissent, unde Montenses appellati sunt. Augustinus libro de haeres. ad Quodvultdeum: Isti haeretici in urbe Roma Montenses vocantur, quibus hinc ex Africa solent episcopum mittere. Meminit idem et epist. 165. Hieronymus chronico anno 356: Quidam sectatores Donati etiam Montenses vocant, eo quod Ecclesiam Romae primum in monte habere coeperunt. Et in Lucifer: Marcionitas, Valentinianos, Montenses sive Campates. Et in epist. ad Marcellum: Quum Reticii Augustodunensis episcopi qui quondam a Constantino (male legitur Constantinopolitano) imperatore sub Sylvestro episcopo ob Causam Montentium missus est Romam. Augustinus epist. 165, de quodam episcopo Donatista loquens: Sed ex transverso, inquit, ex Africa ordinatum miserunt qui paucis praesidens Afris in urbe Roma Montensium vel Cuzupitarum vocabulum propagavit. Ubi Balduinus pro Cuzupitarum suspicabatur 1217D legendum Rupitarum. Nam et idem Augustinus de Unitate Ecclesiae cap. 3: Si enim, inquit, sanctae Scripturae in Africa sola designaverunt Ecclesiam et in paucis Romae Rupitanis vel Montensibus, et in domo vel patrimonio unius et Hispanae mulieris, quidquid de chartis aliis aliud proferatur, non tenent Ecclesiam nisi Donatistae. Nempe Rupitani dicti, simili allusione et ludibrio quo Montenses et Campates: Donatistae igitur Montenses dicti Romae. Quare allucinatur Epiphanius qui Novatianos Romae ait vocatos Μοντεσίους. Sed multo magis errant qui Montenses a Montano dictos autumant. Nunc ad rem. Quin et subscriptio legis 43 supr. hoc tit. et l. 9 infr. de Paganis, id evincit, hanc legem ad urbem Romam pertinere: Data Romae, id est, reddita, proposita. Nam hoc tempore Honorius Ravenna consistebat (ut praeter Chronologiam Cod. Theod. docet et Zosimus). Rursum 1218B nominatim per Africam; Donatus enim cui lex 44 inscribitur, proconsul Africae hoc tempore erat, ut docet l. 19, supr., de poenis. Et Augustinus epist. 137 et 138. Et vero ferendarum harum legum haec occasio fuit: Nempe Stilichone hoc ipso anno caeso, ante trimestre ferme, illico haeretici et pagani jactare coeperunt, leges adversus se latas de idolis confringendis et haereticis corrigendis, vivo Stilichone missas, ac nominatim in Africam, non ex voluntate Honorii constitutas, 1218C verum eo nesciente vel nolente, quod Augustinus disertis verbis scribit epist. 129 ad Olympium comitem magistrum officiorum, cui superior lex inscribitur. Unde eas irritas esse putabant et intendebant, pariterque cum caeteris Stilichonis actibus rescindendas: quinimo et hac occasione in Catholicos insurrexere, vimque eis intentavere. Ideo et privatim et publice eas leges recentari ac confirmari catholici illic petiere. Nempe Patres Africani hoc anno, 3 Id. Octobr., legationem ad Honorium destinavere contra paganos et haereticos, episcopi privatim ad comitatum profecti: Augustinus quoque privatim eo fine ad Olympium, eam quam dixi epistolam dedit, quae hic tota reddenda foret, nisi modum horum commentariorum excederem. Ex eo nempe liquet, de illis quas dixi gentilium et haereticorum post caesum Stilichonem molitionibus, de privatorum querelis, et ad comitatum profectione, de legatis ex Africa mittendis ad Honorium admittendis, de celeritate exhibenda. Tam gravibus igitur querelis excitus, et, ut 1218D credere par est, Olympii studio, Honorius has leges promulgavit, confirmandis auterioribus suis legibus. Omnia, inquit Honorius, quae a nobis generalium legum auctoritate decreta sunt, nedem Manere decernimus, verum in exsecutionem plenissimam effectumque deduci. Quamquam mihi mens ea, hasce leges non ad Patrum Africanorum postulationem latas (utpote quorum legatos serius ad Honorium pervenisse, Augustinus d. epist. 179 ad Olympium testatur) , verum latas ad privatas Augustini ipsius et aliorum querelas, quae media hyeme, ut ipse Augustinus testatur, ad Honorium pervenerunt et legatos praevenerunt. Atque ipse Augustinus apud Olympium hoc instanter egit, ut negotium hoc diligentissima acceleraretur instantia, quacumque primitus exorta occasione maturaretur: neque illud ullo modo differendum; etiam antequam episcopos qui ideo profecti erant, videret, 1219B quam primum vigilantia potuerit accelerandum. Quare lex 46 demum, sequentis anni initio ad Patrum Africanorum postulationem emissa fuerit. Supplicio igitur haereticos Donatistas affici, ac nominatim l. 44, Honorius jubet, qui ipsi catholicis vim et mortem per haec tempora intentavere, nonnullis etiam episcoporum per Africam necatis: cujus proconsul Donatus, cui lex illa inscribitur. Et Augustinus tamen epistola peculiari ad hunc ipsum Donatum proconsulem Africae, puta 127, Donatistas coerceri, non occidi, enixe ab eo postulavit; ubi inter alia haec observentur: Unde ex occasione terribilium Judicum, ac Legum ne aeterni judicii poenas incidant, corrigi eos cupimus, non necari; nec disciplinam circa eos negligi volumus, nec suppliciis quibus digni sunt exerceri. Sic ergo eorum peccata compesce, ut sint quos poeniteat peccavisse. Quaesumus igitur, ut cum Ecclesiae causas audis, quamlibet nefariis injuriis appetitam vel afflictam esse cognoveris, potestatem occidendi te habere obliviscaris; petitionem nostram non obliviscaris. 1219C Et mox: Cito interim per edictum excellentiae tuae noverint haeretici Donatistae Manere Leges contra errorem suum latas, quas jam nihil valere arbitrantur et jactant, ne vel sic nobis parcere aliquatenus possint. Plurimum autem labores et pericula nostra quo fructuosa sint adjuvabis, si eorum vanissimam et impiae superbiae plenissimam sectam non ita cures, Imperialibus Legibus comprimi, ut sibi vel suis videantur qualescumque molestias pro veritate atque justitia sustinere, sed eos cum hoc abs te petitur, rerum certarum manifestissimis documentis, apud acta vel praestantiae tuae, vel minorum Judicum, convinci atque instrui patiaris, etc. Quae gentiles spectant, ea specialius exsequetur d. l. 19 infr. de Paganis. Inter caetera autem jubentur aedificia, in quibus haereticorum, etc. conventus habentur, Ecclesiis vindicari: quod et ipsum statuitur l. 59 infr. de. . . .; l. 54, 57, 65, infr. hoc tit. At enim ut aedificia templorum ad usum publicum vindicari dict. l. 19, 1219D (huic conjungenda) jussit Honorius, ita et mox lege prox. haereticorum. Notandum porro has sanctiones, imo poenam capitalem indici nominatim l. 44. Donatistis haereticis, de quibus jam supra et coelicolis. l. 44. De quibus opportunior erit dicendi locus ad legem. 19 ejusdem Honorii infr. de Jud., quae sequente anno 409 data est. Caeterum Donatistarum haereticorum hac leg. junctim legendum est: nempe Honorius Theodosii patris sui legem generalem in haereticos latam, extendens, rationem hac voce reddere voluit, cur in Donatistas quoque eam extendat, quia et ipsi haeretici sint: quare et similes formulae in aliis Honorii constitutionibus occurrunt, l. 39 et 41 supr., et l. 46 infr.; quibus omnino respondent, quae Augustinus scribit epist. 50 ad Bonifacium, et Possidonius in vita Augustini, cap. 12, quorum verba retuli ad legem 39. Rursum epistola 127, cujus verba paulo ante retuli. Quare error est viri docti Petiti, qui haereticorum vocem cum voce Judaeorum hic conjungendam putavit, quasi hic indiceretur Coelicolas Judaeorum haereticos fuisse: de quo plura ad d. l. 19, 1220B infr. tit. de Judaeis et Coelicolis. Jac. Goth.