Patrologiae cursus completus
Elenchus operum quae in hoc volumine continentur.
Elenchus operum quae in hoc volumine continentur.
Operum sancti zenonis prolegomena.
Operum sancti zenonis prolegomena.
((i-viii)) epistola dedicatoria.
((i-viii)) epistola dedicatoria.
((ix-xxvi)) balleriniorum praefatio.
((ix-xxvi)) balleriniorum praefatio.
Dissertationes de s. zenonis operibus, actis, cultu et aetate .
Dissertationes de s. zenonis operibus, actis, cultu et aetate .
((xxxiii)) dissertatio prima. de genuinis tractatibus s. zenonis et de ejusdem aetate.
((lxxi)) § v.— s. zenonis aetas certis finibus clausa, qua cum omnia convenire monstrantur.
((lxxv)) dissertatio secunda, zenonianae doctrinae vindicias complectens.
Prooemium. in quo de zenonianorum tractatuum praestantia pauca quaedam praemonentur.
((lxxx)) § iii.— objecti a petavio textus expenduntur. interpretatio bulli proposita et expensa.
((lxxxiv)) § iv.— vera zenonianae locutionis interpretatio exponitur.
((xcii)) § vii.— antenicaenorum patrum a petavii censuris breves vindiciae.
Caput iii. variae zenonis de incarnatione christi formulae vindicantur.
Caput iv. de priorum parentum peccato quid auctor tradiderit.
((cv)) caput v. quam recte de divina gratia s. zeno senserit.
Caput vi. num s. zeno de fide vel charitate loquens excesserit.
Caput vii. de secundis nuptiis, et de christianorum cum infidelibus conjugio.
((cxvi)) caput viii. singulare s. zenonis testimonium de quibusdam energumenis expensum.
Caput ix. quid auctor senserit de novissimo judicio.
Caput x. sententia s. zenonis de justarum animarum statu post mortem.
((cxxi)) dissertatio tertia, de actis sancti zenonis et de ejusdem cultu.
((cxxii)) caput i. de actis s. zenonis ad mortem usque.
((cxxviii)) § iv.— s. zeno ob miracula celeber. de ejusdem emortuali die.
Caput ii. controversia de martyrio s. zenonis utrinque expensa.
((cxxxi)) § i.— proponuntur argumenta pro vindicando s. zenonis martyrio, et contraria refelluntur.
Caput iii. de iis, quae post s. zenonis obitum insigniora feruntur.
Caput iv. de antiquissimo ac late pervagato s. zenonis cultu.
((clv)) monumenta de sancto zenone episcopo veronensi.
Admonitio.
((clxiii)) sermo venerabilis coronati notarii de vita sancti zenonis.
((clxiii)) sermo venerabilis coronati notarii de vita sancti zenonis.
((clxix)) rhythmus de s. zenone ex codice capitulari saeculi circiter ix.
Historia translationis sancti zenonis subjecta vitae ejusdem sancti, ab anonymo scripta.
Historia translationis sancti zenonis subjecta vitae ejusdem sancti, ab anonymo scripta.
((clxxix)) missae sancti zenonis e vetustis mss. sacramentorum libris veronensis ecclesiae.
((clxxix)) missae sancti zenonis e vetustis mss. sacramentorum libris veronensis ecclesiae.
Alia communia ad missas s. zenonis pertinentia ex ms. veronensi monasterii s. zenonis.
Missa vi. ( ex missalibus ambrosianis mss, et editis. ) in festo s. zenonis episcopi vii decembris .
Orationes tres ( ex monumentis monasterii s. zenonis hallensis in dioecesi salisburgensi. )
Die xii aprilis. in festo s. zenonis episcopi et martyris.
Die xxi maii. in festo translationis s. zenonis episcopi et martyris.
Die ix decembris. in festo ordinationis s. zenonis episcopi.
((clxxxvii)) selecta ex officio zenonis loca.
I.—antiphonae et responsoria. ( ex duobus mss. veron. ) in nat. sancti zenonis.
S. zenonis ad vesperas, hymnus i.
((cxciii)) ad laudes, hymnus iii.
((cxciv)) hymnus. ( ex codice vatic. num. 1235.) in natale s. zenonis.
Testimonia selecta de sancto zenone veronensi episcopo.
Testimonia selecta de sancto zenone veronensi episcopo.
((cxcviii)) anonymus pipinianus in rhythmo de veronae laudibus.
((cci)) flavius blondus ital. illustrata reg. 9, edit. basileensis.
Indices operibus sancti zenonis facem praeferentes.
Indices operibus sancti zenonis facem praeferentes.
Index i, tractatuum sancti zenonis secundum ordinem praesentis editionis.
Index ii tractatuum sancti zenonis, exhibens ordinem antea vulgatum collatum cum novo.
Index iii. tractatuum sancti zenonis secundum mss. omnium ordinem.
Index iv, codicum et editionum quibuscum tractatus zenonis collati sunt.
Augustini valerii cardinalis episcopi veronensis epistola nuncupatoria ad sixtum v pontificem maximum praemissa editioni veronensi anni 1586.
Raphaelis bagatae et baptistae peretti praefatio in eamdem editionem veronensem an. 1586.
Raphaelis bagatae et baptistae peretti praefatio in eamdem editionem veronensem an. 1586.
Notitia litteraria in zenonem. (ex schoenemanno t. i, p. 312-328.)
Notitia litteraria in zenonem. (ex schoenemanno t. i, p. 312-328.)
Tractatus sancti zenonis episcopi veronensis.
Tractatus sancti zenonis episcopi veronensis.
19 tractatus ii. de spe, fide et charitate.
30 tractatus iii. de justitia.
63 tractatus vi. de patientia.
85 tractatus x. de avaritia ii.
Tractatus xi. de avaritia iii.
91 tractatus xii. de spiritu et corpore.
99 tractatus xiii. de circumcisione.
109 tractatus xiv. de spirituali aedificatione domus dei.
117 tractatus xv. de triplici genere sacrificiorum.
125 tractatus xvi. de resurrectione.
141 tractatuum sancti zenonis episcopi veronensis liber secundus.
Tractatus primus. de genesi. —contra arianos.
Tractatus iii. de genesi seu de aeterna filii dei generatione.
Tractatus iv. de genesi, seu de aeterna filii dei generatione.
154 tractatus v. de fide, seu de aeterna filii dei generatione.
158 tractatus vi. de eo, quod scriptum est: cum tradiderit regnum deo et patri (i cor. xv, v. 24).
163 tractatus vii. de nativitate domini. i.
Tractatus viii. de nativitate domini ii.
Tractatus ix. de nativitate domini et majestate.
178 tractatus xi. de abraham ii. ( initium deest. )
Tractatus xii. de abraham. iii.
186 tractatus xiii. de somnio jacob.
203 tractatus xvi. de susanna.
205 tractatus xvii. de jona propheta.
217 tractatus xix. in illud geneseos: faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram.
Tractatus xxi. de psalmo centesimo.
228 tractatus xxiii. in isaiam ii.
Tractatus xxiv. in isaiam iii.
230 tractatus xxv. in isaiam iv.
Tractatus. xxvii. in isaiam vi.
236 tractatus xxviii. in isaiam vii.
Tractatus xxix. in isaiam viii, seu de adventu christi in mundum.
238 admonitio in tractatus sequentes.
Tractatus xxx. invitatio ad fontem i.
Tractatus xxxi. invitatio ad fontem ii.
243 tractatus xxxii. invitatio ad fontem iii.
Tractatus xxxiii. invitatio ad fontem iv.
Tractatus xxxiv. invitatio ad fontem v.
246 tractatus xxxv. invitatio ad fontem vi.
Tractatus xxxvi. invitatio ad fontem vii.
Tractatus xxxvii. invitatio ad fontem viii.
250 tractatus xxxviii. ad neophytos post baptisma i.
253 tractatus xxxix. ad neophytos post baptisma ii.
255 tractatus xl. ad neophytos post baptisma iii.
259 tractatus xlii. ad neophytos post baptisma v.
261 tractatus xliii. ad neophytos post baptisma iv. de duodecim signis.
Tractatus xliv. ad neophytos post baptisma vii.
269 tractatus xlv. de die dominico paschatis i.
272 tractatus xlvi. de pascha ii.
273 tractatus xlvii. de pascha iii.
Tractatus xlviii. de pascha iv.
275 tractatus xlix. de pascha v.
278 tractatus li. de pascha vii.
279 tractatus lii. de pascha viii.
281 tractatus liv. de exodo i. in die paschae.
288 tractatus lx. de exodo vii.
289 tractatus lxi. de exodo viii.
291 tractatus lxii. de exodo ix.
292 tractatus lxiii. de exodo x.
294 tractatus lxv. de exodo xii.
295 tractatus lxvi. de exodo xiii.
296 tractatus lxvii. de exodo xiv.
Tractatus lxviii. de exodo xv.
Tractatus lxix. de daniele in pascha i.
Tractatus lxxi. de daniele iii.
Tractatus lxxii. de daniele iv.
Tractatus lxxiii. de daniele v.
Tractatus lxxiv. de daniele vi.
Tractatus lxxv. de daniele vii.
303 tractatus lxxvi. de daniele viii.
Tractatus lxxvii. de daniele ix.
Appendix prima ad opera sancti zenonis episcopi, complectens: 1 º potamii tractatus duos et epistolam unam 2 º sancti hilarii interpretationem quinqu
Monitum editoris.
Balleriniorum observationes primae zenonis operum appendici praemissae. 307
Balleriniorum observationes primae zenonis operum appendici praemissae. 307
Potamii episcopi tractatus duo, quibus accessit epistola ad athanasium.
Tractatus ii. de martyrio isaiae prophetae.
Epistola ad athanasium ab arianis (impetitum), postquam in concilio ariminensi subscripserunt.
Sancti hilarii episcopi tractatus psalmorum cxxvi—cxxx.
Sancti basilii caesareensis tractatus quatuor, rufino interprete.
Tractatus i. de livore et invidia.
Tractatus ii. de adtende tibi.
Tractatus iv. de avaro divite.
Admonitio in sparaverii annotationes.
Admonitio in sparaverii annotationes.
Francisci sparaverii adnotationum in b. zenonis veronensis sermones αυτοσχεδιασμα.
Francisci sparaverii adnotationum in b. zenonis veronensis sermones αυτοσχεδιασμα.
In tract. ii lib. i. de fide, spe et charitate.
In tract. vii lib. i, de humilitate.
In tract. xiii lib. i, de circumcisione.
In tract. xiv lib. i, de spiritali aedificatione domus dei.
In tract. xv lib. i. de triplici genere sacrificiorum.
In tract. i lib. ii. de genesi.
In tract. ii lib. ii, de genesi.
In tract. iii lib. ii, de genesi.
In tract. iv lib. ii, de genesi.
In tract. vi lib. ii, de eo quod scriptum est, etc.
In tract. vii lib. ii, de nativitate domini. i.
In tract. viii lib. ii, de nativitate domini ii.
In tract. ix lib. ii, de nativitate domini et majestate.
In tract. x lib. ii, de abraham. i.
In tract. xi lib. ii, de abraham. ii.
In tract. xii lib. ii, de abraham iii.
In tract. xiii lib. ii, de somnio jacob.
In tractat. xiv, lib. ii, de juda.
In tract. xvii lib. ii de jona propheta.
In tract. xix lib. ii, in illud geneseos, etc.
In tract. xx lib. ii, in eumdem locum geneseos.
In tract. xxi lib. ii, de psal. c.
In tract. xxii, lib. ii, in isaiam i.
In tract, xxiii, lib. ii, in isaiam ii.
In tract. xxiv, lib. ii, in isaiam iii.
In tract. xxv lib. ii, in isaiam iv.
In tract. xxvi lib. ii, in isaiam v.
In tract. xxvii lib. ii, in isaiam vi.
In tract. xxviii lib. ii, in isaiam vii.
In tract. xxx lib. ii, invit. ad font. i.
In tract. xxxi, lib. ii, invit. ad font. ii.
In tract. xxxii lib. ii, invit. ad font. iii.
In tract. xxxiii lib. ii, invit. ad font. iv.
In tract. xxxiv lib. ii, invit. ad font. v.
In tract. xxxv, lib. ii, invit. ad font. vi.
In tract. xxxvi lib. ii, invit. ad font. vii.
In tract. xxxvii, lib. ii, invit. ad font. viii.
In tract. xxxviii lib. ii, ad neophytos i.
In tract. xxxix lib. ii, ad neopytos ii.
In tract. xl, ad neophytos iii.
In tract. xlii, ad neophytos v.
In tract. xliii, ad neophytos vi.
In tract. xliv, lib. ii, ad neophytos vii.
In tract. xlv lib. ii, de die dominico paschat. i.
In tract. xlvi lib. ii, de pascha ii.
In tract. xlviii, lib. ii, de pascha iv.
In tract. l lib. ii, de pascha vi.
In tract. lii lib. ii, de pascha vii.
In tract. liv lib. ii, de exodo i.
In tract. lv lib. ii, de exodo ii.
In tract. lv lib. iii, de exodo iii.
In tract. lvii lib. ii, de exodo iv.
In tract. lviii lib. ii, de exodo v.
In tract. lix lib. ii, de exodo vi.
In tract. lxi, lib. ii, de exodo viii.
In tract. lxvi, lib. ii, de exodo xiii.
In tract. lxx, lib. ii, de daniele ii.
In tract. lxxiv, lib. ii, de daniele vi.
In tract. lxxv, lib. ii, de daniele vii.
In tract. lxxvi, lib. ii, de daniele viii.
In tract. lxxvii, lib. ii, de daniele ix.
In tract. de lazaro in appendicem rejectum.
In tract. de martyrio isaiae prophetae, in appendicem rejectum.
In interpretationem ps. cxxvi, in appendicem rejectam.
In interpretationem psal. cxxvii, in appendicem rejectam.
In interpretationem psal. cxxviii, in appendicem rejectam.
In interpretationem psal. cxxx, in appendicem rejectam.
Appendix secunda complectens duos de sermonibus et martyrio sancti zenonis libros, cum duplici dissertatione ipsis subjuncta, auctore francisco bonacc
Liber primus. de sermonibus sancti zenonis episcopi veronensis.
Caput primum. rationes dubitandi an s. zeno sermonum qui ipsius nomine inscribuntur sit auctor.
Caput ii. sermones sancti zenonis antiquitus noti.
Caput iii. sixti senensis de sermonibus s. zenonis judicium consideratur.
Caput iv. de annis quadringentis est amplius in sermone de continentia illapsis.
Caput v. tillemontii errores in redarguendo baronio.
Caput viii. de eminetissimi bellarmini judicio circa sermones s. zenonis.
Caput ix. philippi labbe de s. zenone dissertatio expenditur.
Caput x. de dupinio et combefisio.
Caput xi. unus est s. zeno veronae episcopus.
Caput xii. nulli alii sermones, de quibus agitur, quam s. zenoni sunt adscribendi.
Liber ii. de martyrio sancti zenonis, episcopi veronensis,
Caput primum. probatur s. zenonis martyrium ex veteribus veronensis ecclesiae monumentis.
Caput ii. monumenta ecclesiae pistoriensis s. zenonem martyrem demonstrant.
Caput iii. externis auctoritatibus probatur martyrium s. zenonis.
Caput iv. romani martyrologii auctoritas martyris nomen s. zenoni decernit.
Caput ix. quam leviter dupinius et tillemontius, s. zenonem non martyrem, sed confessorem jactitent.
Caput xi. quae de s. zenonis martyrio superius digesta sunt, brevi colliguntur epilogo.
Dissertationes duae in appendicis vicem duobus praecedentibus libris de sermonibus et martyrio s. zenonis superadditae, auctore francisco bonacchi.
Dissertatio prima, sive sancti zenonis episcopi veronensis epocha.
Anno domini ccclxx-ccclxxiv. sanctus optatus episcopus milevitanus.
Anno domini ccclxx-ccclxxiv. sanctus optatus episcopus milevitanus.
Praefatio. ( auctore ludov. ell. du pin. ) 1
Praefatio. ( auctore ludov. ell. du pin. ) 1
Iii.—de hac nova optati librorum, aliorumque ad donatistas pertinentium monumentorum editione.
De optato et ejus libris veterum testimonia. 7
De optato et ejus libris veterum testimonia. 7
Historia donatistarum 1
Geographia sacra africae seu notitia omnium episcopatuum ecclesiae africanae ex collatione carthaginensi, notitia episcoporum africae sub hunerico, ex
Mauritania caesariensis. et tingitana.
Index episcopatuum qui sub aliis nominibus in notitia reperiuntur. quoniam plures episcopatus ex supra scriptis apud varios diversa habent nomina vel
Admonitio in tabulam geographicam. 45
Admonitio in tabulam geographicam. 45
Notitia litteraria. ( ex schaeneman. t. i, p. 343.)
Notitia litteraria. ( ex schaeneman. t. i, p. 343.)
Sancti optati afri milevitani episcopi , de schismate donatistarum adversus parmenianum . 1
Sancti optati afri milevitani episcopi , de schismate donatistarum adversus parmenianum . 1
De sequentibus annotationibus monitum. 111
De sequentibus annotationibus monitum. 111
Praefationes fr. balduini ad primam editionem optati.
Praefationes fr. balduini ad primam editionem optati.
Fr. balduinus reverendo viro d. joanni lentallerio, antistiti aquiscinctensi, s.
Francisci balduini j c. praefatio ad lectorem. praefixa secundae editioni optati.
Annotationes in septem libros optati milevitani ex fr. balduini jc. commentariis rerum ecclesiasticarum.
Gabrielis albaspinaei episcopi aurelianensis observationes in sanctum optatum episcopum milevitanum.
Gabrielis albaspinaei episcopi aurelianensis observationes in sanctum optatum episcopum milevitanum.
Observatio prima. de erroribus et criminibus donatistarum.
Observatio ii. quomodo congruerent aut different novatiani et donatistae.
Observatio iii. nonnulla quae in hac historia sunt obscura.
Observatio iv. an melchiades datus fuerit judex a constantino, in causa donatistarum.
Observatio v. de manus impositione quae est in sententia melchiadis.
Observatio vi. in qua ex antiquae disciplinae rationibus eadem explicatio confirmatur.
Observatio vii. in qua objectiones quaedam solvuntur.
Observatio viii. an quosdam reordinarint donatistae.
Observatio ix. solvuntur quaedam contra proximam observationem.
Observatio x. de concilio arelatensi.
Observatio xi. de die et consulibus judicii proconsularis quo felix apungitanus purgatus fuit.
Monumenta vetera ad donatistarum historiam pertinentia a reddita sibi a juliano libertate ad schismatis exstinctionem. 201
211 xiii. carthaginense concilium africae universale, de reconciliandis donatistis.
Xxvi. occasio legum subsequentium.
Xxviii. ibid. l. xliii. idem aa. curtio pf. p.
222 xxix. ibid. l. xliv . idem aa. habe donate k. nb.
223 xxx. ibid., l. xlv . idem aa. theodoro pf. p. ii.
Anno domini 409. xxxi. ibid., l. xlvi . idem aa. theodoro pf. p. ii. post alia.
Anno domini 411. gesta collationis carthagini habitae honorii caesaris jussu inter catholicos et donatistas coram marcellino v. c. trib. et not. p. c.
Praefatio operis p. massonno auctore.
Praefatio operis p. massonno auctore.
Praefatio clarissimi viri baluzii in eamdem collationem. 226
Praefatio clarissimi viri baluzii in eamdem collationem. 226
Liber oblatus ad altare sancti stephani voto fulcherii canonici.
Nomina et sedes episcoporum xviii utriusque partis qui electi sunt ad collationem habendam. 228
Nomina et sedes episcoporum xviii utriusque partis qui electi sunt ad collationem habendam. 228
Notitia episcoporum supra memoratorum qui collationem carthaginensem susceperunt. 229
Notitia episcoporum supra memoratorum qui collationem carthaginensem susceperunt. 229
Praefatio marcelli memorialis ad severianum et julianum. 230
Praefatio marcelli memorialis ad severianum et julianum. 230
Incipiunt capitula gestorum. 231
Incipiunt capitula gestorum. 231
Incipiunt capitula secundae cognitionis.
Incipiunt capitula tertiae cognitionis.
Huc usque gesta. reliqua desunt.
246 anno domini 411. incipiunt gesta primae cognitionis.
290 incipiunt gesta secundae cognitionis.
Incipiunt gesta tertiae cognitionis.
Leges et fragmenta de donatistis.
Leges et fragmenta de donatistis.
Xl. fastidiosus arianus. ( apud fulgentium ep. ix.)
Xli. sanctus petrus chrysologus. archiepiscopus ravennatis. ( serm. 13.)
Xlii. cassiodorus. ( in psal. lx.)
Anno domini dii. xliii. gregorius magnus. ( lib. i, epist., indict. ix, ep. lxxii.)
Xliv. idem eodem in lib. ep. lxxv.
Anno domini dxcii. xlv. idem lib. ii, ep. xxxiii.
Anno domini dxciv. xlvi. idem lib. iii, ep. xxxii.
Anno domini dxcvi. xlviii. idem, lib. v, ep. xxxvi.
336 xlix. idem, ibid., ep. lxiii.
337 appendix ad monumenta praecedentia.
337 appendix ad monumenta praecedentia.
Historia carthaginensis collationis olim habitae inter catholicos et donatistas. auctore franc. balduini. j. c.
343 historia carthaginensis collationis.
Index analyticus operum sancti zenonis. numerus arabicus designat paginas sermonum crassioribus characteribus in nostra editione expressas, romanus pr
Index analyticus operum sancti optati.
Index analyticus operum sancti optati.
Index rerum quae in hoc tomo continentur.
Index rerum quae in hoc tomo continentur.
Praefatio Operis P. Massonno Auctore.
Acta collationis Carthaginensis, Innocentio primo pontifice Romano, Honorii clementissimi Caesaris jussu habita sunt, anno post consulatum Varanis, cum nullus in Occidente consul esset, propter nimiam rerum perturbationem, Roma ab Alarico Gothorum rege recens capta. Mandato igitur quo haec disputatio fieri jubelur, locus quidem et dies appositus est; at Consulem, qui nullus erat, curiosi frustra requirent. Catholicae Ecclesiae episcopi collationem fieri petierant adversus Donati partem; id enim agnoscunt, septem ex eis delecti, Aurelius, Alypius, Augustinus, Vincentius, Fortunatus, Fortunatianus, et Possidius: 1223B totidem Donatistae, Primianus, Petilianus, Emeritus, Montanus, Gaudentius, Adeodatus, et Protasius: atque hi inter absentes episcopos partis suae, ut fucum facerent, Felicem quasi urbis Romae episcopum nominant, licet Catholici Innocentium tunc sedere testentur, ut verum erat, utque probatissimae fidei annales tradunt, ad annum a partu Virginis quadringentesimum undecimum. Disputatio dividitur in primam cognitionem, secundam, et tertiam. Tertia sexto Idus junias habita est: quo die profertur Marcellini cognitoris sententia, confutatos a Catholicis Donatistas omnium documentorum manifestatione asserentis, ut divi Augustini verbis utar. Hanc sententiam ut emptam a cognitore Catholico et noctu prolatam, calumniose postea Emeritus et quidam pertinaces Donatistae arguebant: 1223C quos Augustinus acutissime refellit; cui sane laudi esse debet, quod epitomen collationis brevissimam scripsit, ideo utiliorem futuram quia tertiae cognitionis magna pars, quae hic deficit, necessario inde petenda est. Ubi de Caeciliano et Mensurio, deque traditoribus sacrorum codicum et supellectilis Ecclesiasticae agitur, Diocletiano et Maximiano Ecclesiam acerrime persequentibus: et si ante Augustinum in libro de Haeresibus id quoque ab Optato Milevitano copiose narratum est. Ac disputavit quidem Augustinus adversus Donatistas 1223D ante collationem, et libros de baptismo parvulorum edidit; simul disseruit adversus Petiliani litteras ex forensi advocato episcopi, et Cresconium Grammaticum dicendo pene obtrivit. Post collationem vero Honorio XII et Theodosio VIII Coss. ut ipsemet praefatur, quid egerit cum Emerito satis ostendit libro singulari sic inscripto: De gestis cum Emerito. Atque hunc quidem fuisse unum eorum septem, quos pro suae 1224A causae defensione Donatiani delegerant, et qui in eadem causa maxime laboraverat, libro secundo Retractationum Augustinus tradit; eoque mortuo Possidius in ejus vita etiam refert. Denique adversus Gaudentium Thamugadensem episcopum, quem ex illo numero fuisse eodem quoque libro demonstrat, libros duos conscripsit. At summa utilitas ejus judicii fuit: nam licet Donatiani Caesarem appellarunt, ab Honorio confirmatum est; nosque edictum ex codice Theodosiano huic disputationi annexuimus: cui obediens plebs Donatistarum, desertis episcopis suis ad Ecclesiam catholicam statim rediit, et ex Optati antiquissimo manuscripto codice interrogationes quasdam collationi intelligendae necessarias adjici curavimus. Cognitorem quidem Orosius libro septimo prudentem, industrium 1224B et studiorum bonorum appetentissimum fuisse testatur: ad eumque non multo post Romam captam, scripti sunt ab Augustino libri viginti de Civitate Dei, ut praefatio ad eos indicat. De morte autem Marcellini Hieronymus loquitur lib. 3 contra Pelag. violentam eam fuisse necesse est. Percussorem enim ejus et sicarium idem Orosius nominat. Laudandus quoque est Marcellus qui hoc volumen Actorum collationis, quod copiosissimum atque diffusissimum erat, modulata, ut ipse ait, brevitate distinxit atque collegit, ut ex epistola ejus ad Severianum et Julianum videri potest. Nec plura hoc loco dicenda existimamus, quia Balduinus praeceptor meus in jure civili, qui acta commodato tantum in veteribus adhuc membranis ab antistite Meldorum Tillo habuerat, elegantem in ea commentarium edidit.
1224C